ممنوعیت تصاویر خصوصی جعلی در قانون AI اروپا
ممنوعیت تصاویر خصوصی جعلی AI اروپا از ۲ دسامبر ۲۰۲۶: قواعد NCII و CSAM در قانون هوش مصنوعی، تفاوت با TAKE IT DOWN، و اثر بر پلتفرم ایرانی با کاربر اروپا.
تحریریه آرتیلا · ۱۴۰۵/۰۷/۱۸
این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.
تعریف: ممنوعیت تصاویر خصوصی جعلی AI اروپا به قواعد تازه‌ای در چارچوب قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا گفته میشود که تولید یا دستکاری مواد صمیمی بدون رضایت و مواد سوءاستفاده جنسی از کودکان (CSAM) با هوش مصنوعی را در زمره رویه‌های ممنوع قرار می‌دهد و طبق میز خدمت رسمی قانون AI، از ۲ دسامبر ۲۰۲۶ قابل اجراست. این ممنوعیت مکمل الزامات شفافیت و برچسب‌گذاری است، نه جایگزین آن‌ها.
از ۲ اوت ۲۰۲۶ موج اصلی اجرای قانون AI—شامل بخشی از ممنوعیت‌های قبلی، تعهدات مدل‌های همه‌منظوره و شفافیت—فعال شده است. اما بسته Omnibus و به‌روزرسانی‌های کمیسیون، تقویم را دقیق‌تر کرده‌اند: ممنوعیت‌های مرتبط با تصاویر صمیمی غیررضایی و CSAM مصنوعی تاریخ جداگانه‌ای دارند. برای چارچوب کلی اجرا، اجرای قانون AI اروپا و GPAI ۲۰۲۶ و مسئولیت قانون AI اروپا در ایران را ببینید.
تقویم رسمی: چه چیزی کی اجرا میشود؟
طبق پرسش‌وپاسخ میز خدمت قانون AI کمیسیون اروپا («When does enforcement start?»):
- از ۲ اوت ۲۰۲۶ قدرت اجرای دفتر هوش مصنوعی و مقامات ملی برای رویه‌های ممنوع (نسخه پیشین)، الزامات شفافیت برخی سامانه‌ها، و قواعد مدل‌های GPAI آغاز میشود؛
- الزامات شفافیت از همان ۲ اوت ۲۰۲۶ اجرا و قابل پیگیری‌اند، اما ارائه‌دهندگان سامانه‌هایی که قبل از آن تاریخ به بازار عرضه شده‌اند تا ۲ دسامبر ۲۰۲۶ برای رعایت علامت‌گذاری و تشخیص ماده ۵۰(۲) فرصت دارند؛
- ممنوعیت‌های جدید مربوط به تولید یا دستکاری مواد صمیمی بدون رضایت و CSAM از ۲ دسامبر ۲۰۲۶ اعمال میشوند؛
- قواعد سامانه‌های پرریسک پیوست سوم از ۲ دسامبر ۲۰۲۷ و سامانه‌های پرریسک تعبیه‌شده در محصولات تنظیم‌شده از ۲ اوت ۲۰۲۸.
صفحه رسمی چارچوب اجرای کمیسیون (digital-strategy) همین تفکیک را تکرار می‌کند و می‌گوید ممنوعیت‌های مرتبط با تولید/دستکاری مواد صمیمی غیررضایی و CSAM از ۲ دسامبر ۲۰۲۶ اعمال میشوند. بیانیه مطبوعاتی کمیسیون (IP/26/1714، ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶) نیز تصریح می‌کند Omnibus ممنوعیت‌های جدیدی درباره سامانه‌های تولید محتوای جنسی صریح بدون رضایت و CSAM معرفی کرده و این قواعد از ۲ دسامبر ۲۰۲۶ اعمال میشوند.
بیان قابل نقل: در قانون AI اروپا، ممنوعیت نودیفایر و CSAM مصنوعی از ۲ دسامبر ۲۰۲۶ جدا از موج ۲ اوت شفافیت و GPAI زمان‌بندی شده است.
«شبیه ماده ۵» یعنی چه؟ بدون جعل شماره
رویه‌های ممنوع کلاسیک قانون AI در ماده مربوط به prohibited practices آمده‌اند (معمولاً با عنوان ماده ۵ شناخته میشوند). Omnibus ممنوعیت‌های تازه‌ای درباره تولید/دستکاری مواد صمیمی غیررضایی و CSAM اضافه کرده است. رسانه‌ها گاه آن را «گسترش ماده ۵» می‌خوانند. برای دقت حقوقی باید متن تلفیقی مقررات اصلاحی و رهنمودهای کمیسیون درباره prohibited practices را مبنا قرار داد؛ این مقاله از ادعای شماره بند دقیق اصلاحیه بدون متن رسمی خودداری می‌کند و به تاریخ اجرا و موضوع ممنوعیت—طبق منابع کمیسیون—اکتفا می‌نماید.
جریمه بالقوه برای نقض رویه‌های ممنوع در اطلاع‌رسانی کمیسیون تا ۳۵ میلیون یورو یا ۷٪ گردش مالی جهانی سالانه (هر کدام بیشتر) اعلام شده است. رقم نهایی تابع نوع تخلف، تقصیر و تصمیم مقام صالح است.
تفاوت با TAKE IT DOWN آمریکا
| محور | قانون AI اروپا (ممنوعیت NCII/CSAM مصنوعی) | TAKE IT DOWN (آمریکا) |
|---|---|---|
| ماهیت | ممنوعیت سامانه/رویه‌ای در چارچوب قانون محصول AI | جرم انتشار + تکلیف حذف پلتفرم |
| زمان کلیدی | اعمال از ۲ دسامبر ۲۰۲۶ (طبق Service Desk و کمیسیون) | اجرا از ۱۹ مه ۲۰۲۶ (پوشش قبلی آرتیلا) |
| تمرکز | تولید/دستکاری با AI و عرضه سامانه | انتشار تصویر خصوصی بدون رضایت و حذف حدود ۴۸ساعته |
| ناظر | دفتر AI، مقامات ملی، در موارد مرتبط EDPS | چارچوب فدرال آمریکا و تکالیف پلتفرم |
پس یک پلتفرم جهانی ممکن است همزمان با ممنوعیت طراحی/عرضه ابزار در اتحادیه اروپا و تکلیف حذف سریع محتوا در آمریکا روبه‌رو شود. جزئیات TAKE IT DOWN در قانون TAKE IT DOWN و مسئولیت پلتفرم در مسئولیت پلتفرم دیپ‌فیک آمده است.
بیان قابل نقل: TAKE IT DOWN محتوا را در ۴۸ ساعت می‌کشد؛ ممنوعیت اروپایی از دسامبر ۲۰۲۶ خودِ سامانه تولید NCII را هدف می‌گیرد.
Omnibus و هشدار خواندن رسانه‌ای
مطلب The European Post (۲ اکتبر ۲۰۲۶) می‌گوید مقررات اصلاحی از ۲۷ ژوئیه ۲۰۲۶ لازم‌الاجرا شده و ممنوعیت‌های جدید NCII/CSAM را به Omnibus افزوده است. در عین حال، همان مطلب درباره تقویم شفافیت و GPAI با منابع کمیسیون هم‌راستاست. درباره تاریخ شروع اعمال ممنوعیت صمیمی، منابع رسمی کمیسیون و Service Desk صریحاً ۲ دسامبر ۲۰۲۶ را می‌گویند. اگر متن رسانه‌ای تاریخ زودتری القا کند، تا تأیید از متن تلفیقی رسمی باید جانب Service Desk و صفحه enforcement کمیسیون را گرفت و موضوع را برای وکیل علامت زد.
پیامد برای پلتفرم‌ها و توسعه‌دهندگان ایرانی با کاربر اتحادیه اروپا
قانون AI اروپا می‌تواند بر بازیگران خارج از اتحادیه که سامانه را در اتحادیه عرضه می‌کنند یا خروجی آن بر افراد واقع در اتحادیه اثر می‌گذارد، اعمال شود—مشروط به دامنه سرزمینی مقررات. بنابراین استارتاپ یا پلتفرم ایرانی که:
- اپ تولید تصویر صمیمی جعلی به کاربران اتحادیه اروپا می‌فروشد،
- API مدل را برای نودیفایر در دسترس اروپا می‌گذارد،
- یا میزبان ابزاری است که عمداً برای NCII بهینه‌سازی شده،
باید فرض را بر نیاز به ارزیابی انطباق بگذارد، نه بر «ما خارج اروپاییم پس معافیم».
اقدام‌های عملی پیشنهادی (غیر جایگزین مشاوره):
- نقش خود را (ارائه‌دهنده سامانه، استقراردهنده، میزبان) نقشه کنید.
- قابلیت‌های تولید تصویر صمیمی غیررضایی را قبل از ۲ دسامبر ۲۰۲۶ حذف یا قفل جغرافیایی سخت کنید.
- مسیر گزارش سوءاستفاده و حذف محتوا را با استانداردهای آمریکایی و اروپایی هم‌تراز کنید.
- قرارداد با کاربر و ممنوعیت سوءاستفاده جنسی را صریح بنویسید و پالایش فنی بگذارید.
برای مقایسه کیفری داخلی، مسئولیت کیفری دیپ‌فیک در ایران و برای شواهد جعلی پذیرش دلیل دیپ‌فیک در دادگاه مفیدند. مشاوره با کارشناسان آرتیلا توصیه میشود.
بیان قابل نقل: پلتفرم ایرانی با کاربر اروپا نمی‌تواند ممنوعیت ۲ دسامبر ۲۰۲۶ را صرفاً مسئله بروکسل بداند.
پیوند با شفافیت و برچسب‌گذاری
حتی قبل از ۲ دسامبر ۲۰۲۶، از ۲ اوت ۲۰۲۶ چت‌بات‌ها باید افشا کنند کاربر با هوش مصنوعی حرف می‌زند و دیپ‌فیک‌ها باید برچسب بخورند. سامانه مجاز شفاف‌شده ≠ سامانه ممنوع. جزئیات فنی علامت‌گذاری را در قانون واترمارک محتوای AI پیگیری کنید.
پرسش‌های متداول
از چه تاریخی تولید تصاویر خصوصی جعلی با AI در اتحادیه اروپا ممنوع میشود؟
طبق میز خدمت قانون AI و صفحه اجرای کمیسیون، ممنوعیت‌های مرتبط با تولید یا دستکاری مواد صمیمی بدون رضایت و CSAM از ۲ دسامبر ۲۰۲۶ اعمال میشوند.
آیا این همان شفافیت ۲ اوت ۲۰۲۶ است؟
خیر. شفافیت و برچسب‌گذاری از ۲ اوت ۲۰۲۶ فعال‌اند؛ ممنوعیت NCII/CSAM مصنوعی تاریخ جداگانه ۲ دسامبر ۲۰۲۶ دارد.
جریمه چقدر است؟
برای رویه‌های ممنوع، کمیسیون سقف اعلامی تا ۳۵ میلیون یورو یا ۷٪ گردش مالی جهانی را مطرح کرده است. رقم پرونده‌ای است.
تفاوت با TAKE IT DOWN چیست؟
TAKE IT DOWN بر جرم انتشار و حذف سریع محتوا در آمریکا متمرکز است؛ قاعده اروپایی بر ممنوعیت سامانه/رویه تولید در چارچوب قانون AI است.
آیا شرکت ایرانی مشمول میشود؟
اگر سامانه را در اتحادیه عرضه کند یا اثر آن بر افراد در اتحادیه باشد، ارزیابی دامنه سرزمینی ضروری است. فرض معافیت جغرافیایی خطرناک است.
جمع‌بندی
اتحادیه اروپا با Omnibus و اطلاع‌رسانی کمیسیون، تولید و دستکاری مواد صمیمی غیررضایی و CSAM با هوش مصنوعی را در مسیر ممنوعیت قرار داده و تاریخ اعمال را ۲ دسامبر ۲۰۲۶ اعلام کرده است. این قاعده مکمل شفافیت ۲ اوت و متفاوت از تکلیف حذف ۴۸ساعته آمریکاست. پلتفرم‌های ایرانی با مخاطب اروپا باید قابلیت‌های پرریسک را پیش از موعد بازنگری کنند. این متن اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.
منابع
- AI Act Service Desk, When does enforcement start?: https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/faq/when-does-enforcement-start
- European Commission, Enforcement framework of the AI Act: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/enforcement-ai-act
- European Commission press release IP/26/1714 (31 Jul 2026): https://ec.europa.eu/commission/presscorner/api/files/document/print/en/ip_26_1714/IP_26_1714_EN.pdf
- The European Post, AI Act Omnibus compliance calendar (2 Oct 2026): https://theeuropeanpost.eu/brussels-today/compliance-teams-get-until-2027-as-ai-act-omnibus-takes-hold/