پرونده کانگنا راناوت و متا؛ دستور ۷۲ساعته حذف دیپ‌فیک

این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.

تعریف: در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ قاضی ویکاس ماهاجان (Vikas Mahajan) از دادگاه عالی دهلی در دعوای Kangana Ranaut v. Meta Platforms Inc and Others قرار موقتی صادر کرد که به Meta دستور می‌دهد محتوای معرفی‌شده از سوی بازیگر و نماینده مجلس هند، کانگنا راناوت، شامل دیپ‌فیک‌های جنسی، ویدئوهای دستکاری‌شده و نقل‌قول‌های جعلی را ظرف ۷۲ ساعت از ابلاغ حذف و برای همیشه از دسترس خارج کند. دادگاه همچنین خواندگان، از جمله اشخاص ناشناس، را از استفاده بدون مجوز از نام، تصویر، صدا و دیگر ویژگی‌های شخصیتی او منع کرد.

بیان قابل نقل: در هند، چهره و صدای افراد مشهور مال آن‌هاست و دیپ‌فیک تجاوز به این مال تلقی می‌شود.

این مقاله بر گزارش LiveLaw (۱۲ اکتبر ۲۰۲۶) و New Indian Express (۱۳ اکتبر ۲۰۲۶) و برای جزئیات تکمیلی (دستور منع پویا و تاریخ جلسه بعد) بر گزارش SLOP TV News که به PTI، India Today و Bar & Bench استناد کرده تکیه دارد. متن کامل قرار باید پیش از استناد حرفه‌ای از LiveLaw یا سامانه دادگاه دریافت شود.

ادعاهای خواهان

طبق LiveLaw، راناوت در دعوای خود گفت پلتفرم‌های اجتماعی و وب‌سایت‌های مختلف اظهارات ساختگی، ویدئوهای دستکاری‌شده، تصاویر مونتاژشده و محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی را منتشر می‌کنند که او را به‌دروغ نشان می‌دهد. برخی تصاویر و ویدئوها او را در موقعیت‌های نامناسب نشان می‌دادند و برخی دیگر سخنان و نظراتی را به او نسبت می‌دادند یا او را در فعالیت‌هایی نشان می‌دادند که هرگز رخ نداده بود.

راناوت استدلال کرد این محتوا حقوق شخصیت و حق تبلیغ (publicity)، حق بر هویت و حق بر کرامت او را نقض می‌کند و می‌تواند مردم را گمراه و به شهرتش آسیب بزند.

استدلال دادگاه

حق مالکیت بر شخصیت

طبق LiveLaw، دادگاه گفت جایگاه راناوت ذاتاً به او حقوق مالکانه بر شخصیت و ویژگی‌های مرتبط می‌دهد، از جمله حق انحصاری استفاده تجاری و حق حمایت در برابر استفاده یا بهره‌برداری بدون مجوز. دادگاه افزود: «این همچنین شامل حمایت از خواهان در برابر چنین مواردی از محتوای مورد اعتراض، شامل دیپ‌فیک‌های جنسی و صریح تولیدشده یا مونتاژشده با هوش مصنوعی است.»

فریبندگی ذاتی نقل‌قول جعلی

دادگاه درباره محتوایی که به‌دروغ راناوت را در حال گفتن سخنان یا ابراز نظرات نشان می‌دهد گفت: «چنین محتوایی ذاتاً فریبنده است و می‌تواند بینندگان عادی را به باور اصالت آن گمراه کند». به گفته دادگاه، این اطلاعات نادرست وقتی با استفاده از تصویر و سمت فعلی او همراه با نقل‌قول جعلی باشد، نگرانی جدی‌تری ایجاد می‌کند.

بیان قابل نقل: نقل‌قول جعلی از یک مقام منتخب فقط توهین نیست؛ گمراه‌کردن عمومی است.

محتوای آشکارا مستهجن

طبق LiveLaw، دادگاه پس از بررسی مدارک دریافت محتوای معرفی‌شده شامل مطالب در ظاهر امر (ex facie) مستهجن، مونتاژشده و جنسی تولیدشده با هوش مصنوعی است که راناوت مجوز آن را نداده و باید حذف شود. طبق SLOP TV News، قرار به قاعده ۳(۱)(b)(ii) قواعد فناوری اطلاعات (رهنمودهای واسطه‌ها و آیین‌نامه اخلاق رسانه دیجیتال) ۲۰۲۱ نیز استناد کرده که واسطه را از میزبانی یا انتقال مطالب مستهجن منع می‌کند.

شرایط قرار موقت

دادگاه طبق LiveLaw دریافت که راناوت دعوای قوی در ظاهر امر (prima facie) دارد، توازن مصلحت به نفع اوست و بدون قرار موقت، آسیب به تصویر و شخصیت او «واقعی و فوری» است و ممکن است با پول قابل جبران نباشد.

دستورهای صادرشده

مخاطب	دستور
Meta	حذف، غیرفعال‌سازی و برداشتن دائمی محتوای معرفی‌شده، شامل ویدئو، ریلز، پست، حساب یا کانال، ظرف ۷۲ ساعت از ابلاغ
وزارت الکترونیک و فناوری اطلاعات (MeitY) و اداره مخابرات (DoT)	صدور دستور به ارائه‌دهندگان اینترنت و مخابرات برای مسدودسازی وب‌سایت‌های معرفی‌شده
خواندگان، از جمله اشخاص ناشناس	منع ساخت، انتشار، تکثیر، میزبانی یا بهره‌برداری از ویژگی‌های شخصیتی بدون مجوز
همه خواندگان	منع ایجاد یا اداره حساب، صفحه، کانال یا وب‌سایتی که به‌دروغ وابستگی یا تأیید راناوت را القا کند

درباره مهلت مسدودسازی وب‌سایت‌ها، LiveLaw می‌گوید در «همان مدت» و SLOP TV News می‌نویسد PTI و India Today آن را دو هفته توصیف کرده‌اند؛ این تفاوت باید با متن قرار کنترل شود.

دستور منع پویا و جلسه بعد

طبق SLOP TV News، راناوت می‌تواند نشانی‌ها، حساب‌ها و کانال‌های متخلف دیگری را که بعداً کشف می‌شود اعلام کند و خواندگان باید بدون ثبت دعوای جدید آن‌ها را حذف کنند؛ سازوکاری که دستور منع پویا (dynamic injunction) نامیده می‌شود. همان منبع می‌گوید سوگندنامه‌های انطباق Meta، MeitY و DoT ظرف دو هفته از ۸ اکتبر لازم است و قرار تا جلسه بعدی در ۳ فوریه ۲۰۲۷ معتبر است. همچنین طبق گزارش India Today که در همان منبع نقل شده، وکیل راناوت درباره محتوای طنز از جمله میم‌ها در این مرحله درخواست قرار موقت نکرد.

تحلیل نگارنده: دستور منع پویا بار پیگیری را از دوش خواهان برنمی‌دارد، اما هزینه طرح دعوای جدید برای هر نسخه تازه را حذف می‌کند؛ ابزاری مهم در برابر دیپ‌فیک‌هایی که پس از حذف دوباره بارگذاری می‌شوند.

رویه رو به گسترش در هند

طبق SLOP TV News به نقل از PTI، دادگاه عالی دهلی پیش‌تر در دعاوی آیشواریا رای باچان، آبهیشک باچان، سلمان خان، سری سری راوی شانکار، سودیر چاودری، راج شامانی، پاوان کالیان و آبهیشک شارما قرار موقت صادر کرده است. ما پیش‌تر پرونده‌های حق شخصیت و دستور موقت دیپ‌فیک سامانتا و دیپ‌فیک پزشک و تبلیغ دارو در پرونده دکتر شتی را بررسی کرده‌ایم. وجه تمایز پرونده راناوت، تمرکز بر نقل‌قول‌های جعلی سیاسی از یک نماینده مجلس در کنار دیپ‌فیک جنسی است.

یادآوری مهم: قرار موقت مبتنی بر ارزیابی در ظاهر امر است، نه رأی ماهوی نهایی، و فقط طرف‌های نام‌برده یا توصیف‌شده در قرار را ملزم می‌کند.

توصیه عملی برای پلتفرم‌ها و تولیدکنندگان محتوا

1. پلتفرم‌ها باید فرایند اجرای ۷۲ساعته قرارهای حذف و پذیرش فهرست‌های تکمیلی دستور پویا را آماده داشته باشند؛
2. سازندگان ویدئو، آواتار یا صدای شبیه‌سازی‌شده از افراد مشهور، پیش از انتشار رضایت، مجوز یا مبنای روشن طنز و نقد را مستند کنند؛
3. نقل‌قول منتسب به مقامات را بدون منبع منتشر نکنید؛
4. برای قواعد برچسب‌گذاری هند، مقاله برچسب‌گذاری دیپ‌فیک هند و IT Rules ۲۰۲۶ را ببینید؛
5. برای مشاوره با کارشناسان آرتیلا تماس بگیرید.

نگاه تطبیقی: ایران

تحلیل نگارنده: در حقوق ایران مفهوم «حق شخصیت» به‌عنوان حق مالکانه تجاری بر چهره و صدا به شکل هند تثبیت نشده است و حمایت عمدتاً از طریق قواعد مسئولیت مدنی، جرایم رایانه‌ای، هتک حیثیت و نشر اکاذیب صورت می‌گیرد؛ ر.ک. حق بر چهره و صدا و شکایت دیپ فیک در پلیس فتا. ابزاری مانند دستور منع پویا علیه اشخاص ناشناس نیز در رویه قضایی ایران سابقه شناخته‌شده‌ای ندارد و قیاس مستقیم صحیح نیست.

پرسش‌های متداول

دادگاه چه زمانی قرار را صادر کرد؟

در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ به‌وسیله قاضی ویکاس ماهاجان از دادگاه عالی دهلی؛ گزارش‌های رسانه‌ای در ۱۲ و ۱۳ اکتبر منتشر شد.

Meta چه مهلتی دارد؟

۷۲ ساعت از زمان ابلاغ نسخه قرار به‌وسیله خواهان، طبق نقل New Indian Express از متن قرار.

دستور منع پویا یعنی چه؟

طبق گزارش‌ها، خواهان می‌تواند نشانی‌های متخلف جدید را اعلام کند و خواندگان باید بدون دعوای تازه آن‌ها را حذف کنند.

آیا میم‌ها و طنز هم ممنوع شد؟

طبق گزارش نقل‌شده از India Today، وکیل راناوت در این مرحله درباره محتوای طنز از جمله میم‌ها درخواست قرار موقت نکرد.

آیا این رأی نهایی است؟

خیر؛ قرار موقت است و طبق گزارش‌ها تا جلسه بعدی در ۳ فوریه ۲۰۲۷ اعتبار دارد.

جمع‌بندی

پرونده کانگنا راناوت و متا نشان می‌دهد دادگاه‌های هند حق شخصیت را به سپری کارآمد در برابر دیپ‌فیک و نقل‌قول جعلی تبدیل کرده‌اند: مهلت ۷۲ساعته، مسدودسازی وب‌سایت و دستور منع پویا. برای پلتفرم‌ها، پیام روشن است: اجرای سریع قرار حذف دیگر انتخابی نیست.

منابع

• https://www.livelaw.in/high-court/delhi-high-court/delhi-high-court-protects-actor-bjp-mp-kangana-ranaut-personality-rights-ai-deepfakes-fake-quotes-554185
• https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2026/Oct/13/take-down-fake-content-about-kangana-ranaut-says-delhi-hc
• https://sloptvnews.com/delhi-high-court-kangana-ranaut-ai-deepfakes-meta/