ممنوعیت اپ برهنه‌سازی در بریتانیا؛ قانون جرم و پلیس ۲۰۲۶
ممنوعیت اپ برهنه‌سازی در بریتانیا: قانون جرم و پلیس ۲۰۲۶ ساخت و عرضه ابزار تولید تصویر خصوصی جعلی را تا ۳ سال حبس جرم کرد و حذف ۴۸ ساعته را الزامی کرد؛ ایران.
تحریریه آرتیلا · ۱۴۰۵/۰۷/۱۹
این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.
تعریف: ممنوعیت اپ برهنه‌سازی در بریتانیا به بخش ۹۹ قانون جرم و پلیس ۲۰۲۶ (Crime and Policing Act 2026) اشاره دارد که بخش تازه 66I را به قانون جرائم جنسی ۲۰۰۳ می‌افزاید. طبق این بخش، ساختن، تطبیق دادن، عرضه یا پیشنهاد عرضه هر «چیزی» برای استفاده به‌عنوان مولد تصاویر خصوصی جعلی (generator of purported intimate images) جرم است و مجازات آن در محاکمه با کیفرخواست تا ۳ سال حبس یا جزای نقدی یا هر دو است. «چیز» شامل برنامه، اطلاعات الکترونیکی و خدمت میشود. برگه اطلاعات دولت بریتانیا درباره این بخش از قانون در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ به‌روزرسانی شده است.
بیان قابل نقل: بریتانیا برای نخستین بار نه فقط کاربر دیپ‌فیک جنسی، بلکه سازنده و فروشنده ابزار آن را مجرم می‌شناسد.
متن قانون چه می‌گوید؟
طبق متن رسمی بخش ۹۹ در وب‌سایت legislation.gov.uk:
| بند | محتوا |
|---|---|
| 66I(1) | جرم: ساختن یا تطبیق دادن، یا عرضه یا پیشنهاد عرضه یک چیز برای استفاده به‌عنوان مولد تصاویر خصوصی جعلی |
| 66I(2) | مولد یعنی چیزی برای ایجاد یا تسهیل ایجاد تصاویر خصوصی جعلی از یک شخص |
| 66I(3) | معیار: اگر شخص معقول با توجه به همه اوضاع‌واحوال چنین بداند |
| 66I(4) | دفاع: اثبات اینکه متهم همه اقدامات معقول را برای جلوگیری از استفاده بدون رضایت انجام داده |
| 66I(5) | مجازات: محاکمه اختصاری تا سقف عمومی دادگاه بخش؛ با کیفرخواست تا ۳ سال حبس یا جزای نقدی یا هر دو |
| 66J | دفاع‌های دیگر: پیشگیری و کشف جرم، نهادهای امنیتی، و Ofcom در اجرای وظایف ایمنی آنلاین |
| 66K | معافیت مشروط ارائه‌دهندگان خدمات اینترنتی (انتقال صرف، ذخیره موقت، میزبانی بدون اطلاع و حذف فوری پس از اطلاع) |
| 66L | مسئولیت مدیران شرکت در صورت ارتکاب با رضایت یا تبانی آنان |
معیار «شخص معقول»
برگه اطلاعات دولت توضیح می‌دهد که آزمون این است که آیا شخص معقول، با توجه به همه اوضاع‌واحوال، چیزی را ساخته یا عرضه‌شده برای ایجاد تصاویر خصوصی جعلی می‌داند یا خیر. عوامل مؤثر می‌تواند شامل این موارد باشد:
- قابلیت‌های کارکردی ابزار؛
- تبلیغات ابزار، به‌ویژه درباره امکان تولید تصویر بدون رضایت فرد؛
- دستورالعمل‌ها و راهنماها، متن و تصاویر همراه؛
- پیشنهادهای خودکار دستور (prompt) که تولید نوع خاصی از تصویر را محتمل‌تر می‌کند؛
- وجود یا نبود سازوکارهای حفاظتی؛
- سابقه استفاده از ابزار، حتی با نام یا برند دیگر.
بیان قابل نقل: در قانون جدید بریتانیا، تبلیغ «برهنه کردن هر عکسی» خودش می‌تواند دلیل مجرمانه بودن ابزار باشد.
بار اثبات معکوس
دولت تصریح کرده که برای حمایت از ابزارهای مشروع تولید تصویر خصوصی با رضایت (مانند کاربردهای جراحی)، دفاعی پیش‌بینی شده است؛ اما متهم باید ثابت کند هر احتیاط معقولی را برای جلوگیری از استفاده بدون رضایت انجام داده است. دولت می‌گوید این بار اثبات معکوس و آستانه بالا عمداً برای جلوگیری از سوءاستفاده انتخاب شده است.
دامنه: از اپ تا مدل هوش مصنوعی
برگه اطلاعات می‌گوید این ممنوعیت ابزارها را «در همه اشکالشان» دربرمی‌گیرد، از جمله اپ‌ها، وب‌سایت‌ها، ربات‌های برهنه‌سازی در شبکه‌های اجتماعی مانند تلگرام و مدل‌های هوش مصنوعی. به گفته دولت، پس از لازم‌الاجرا شدن جرم، به موجب تکالیف محتوای غیرقانونی قانون ایمنی آنلاین، شبکه‌های اجتماعی باید محتوایی را که این ابزارها را عرضه می‌کند حذف کنند و موتورهای جست‌وجو باید نمایش نتایج مرتبط را کاهش دهند، صرف‌نظر از محل استقرار سرویس.
دولت همچنین در این قانون اختیاری گرفته تا چت‌بات‌هایی که اکنون تنظیم نمی‌شوند را در دامنه تکالیف محتوای غیرقانونی قانون ایمنی آنلاین قرار دهد.
دیگر تدابیر بسته «سوءاستفاده از تصاویر خصوصی»
طبق برگه اطلاعات، قانون جرم و پلیس ۲۰۲۶ تدابیر دیگری هم دارد:
- حذف ۴۸ ساعته: پلتفرم‌ها باید تصاویر خصوصی بدون رضایت را که توسط فرد موضوع یا نماینده او گزارش شده، در سریع‌ترین زمان معقول و حداکثر ۴۸ ساعت پس از گزارش معتبر حذف کنند و از مواجهه کاربران با محتوای مشابه جلوگیری کنند. در جدی‌ترین موارد، تخطی از تصمیم اجرایی Ofcom می‌تواند به مسئولیت کیفری مدیران ارشد بینجامد.
- جرم کپی‌برداری از تصویر موقت: کپی یا اسکرین‌شات بدون رضایت از تصویر خصوصی که فقط به‌طور موقت به اشتراک گذاشته شده بود.
- دستور حذف تصویر: دادگاه پس از محکومیت می‌تواند به حذف همه نسخه‌ها، از جمله در فضای ابری، دستور دهد؛ نقض این دستور تا ۵ سال حبس دارد.
- ثبت هش: اختیار وزیر برای تعیین «پرچم‌دار مورد اعتماد» و ایجاد مخزن هش تصاویر خصوصی بدون رضایت.
- تمدید مهلت تعقیب جرائم اختصاری تصاویر خصوصی.
برای مقایسه با رویکرد Ofcom در تطبیق هش، هش‌تطبیقی Ofcom و برای مدل آمریکایی، قانون TAKE IT DOWN را ببینید.
بیان قابل نقل: قانون جدید بریتانیا زنجیره کامل را هدف گرفته است: سازنده ابزار، کاربر، پلتفرم میزبان و حتی موتور جست‌وجو.
آمارهای پشتیبان (به نقل از دولت)
برگه اطلاعات به پژوهش My Image, My Choice استناد می‌کند که دو سرویس بزرگ برهنه‌سازی در ژانویه ۲۰۲۴ مجموعاً ۱۳ میلیون بازدید داشته‌اند و یک سرویس در ۲۱ روز نخست فعالیت، ۶۰۰ هزار عکس را پردازش کرده است. همچنین خط کمک Revenge Porn Helpline در سال ۲۰۲۴ در ۲۲٬۲۷۵ پرونده پشتیبانی ارائه کرده است.
نکته مهم: لازم‌الاجرا شدن
متن بخش ۹۹ در legislation.gov.uk «نسخه اصلی مصوب» است. تاریخ لازم‌الاجرا شدن این بخش در منابع بررسی‌شده مشخص نشد؛ برگه اطلاعات نیز با تعبیر «پس از اینکه جرم به قانون تبدیل شود» از اجرای آینده سخن می‌گوید. پیش از استناد عملی، مقررات اجرایی (commencement regulations) باید بررسی شود.
نگاه تطبیقی: ایران
مقایسه زیر تحلیل نگارنده است:
- ابزار ارتکاب جرم رایانه‌ای: ماده ۷۵۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) (ماده ۲۵ قانون جرائم رایانه‌ای) تولید، انتشار، توزیع، در دسترس قرار دادن یا معامله داده، نرم‌افزار یا ابزار الکترونیکی را که «صرفاً به منظور ارتکاب جرائم رایانه‌ای» به کار می‌رود، با حبس از ۹۱ روز تا یک سال یا جزای نقدی ۶۶ تا ۲۶۴ میلیون ریال یا هر دو مجازات می‌کند. قید «صرفاً» شمول آن را بر ابزارهای چندمنظوره هوش مصنوعی محدود می‌کند؛ در حالی که معیار بریتانیا «شخص معقول» است.
- تحریف تصویر: ماده ۷۴۴ تحریف تصویر دیگری و انتشار آن به نحوی که موجب هتک حیثیت شود را جرم می‌داند و طبق تبصره آن، اگر تحریف به صورت مستهجن باشد، مرتکب به حداکثر هر دو مجازات محکوم میشود.
- محتوای مستهجن: ماده ۷۴۲ انتشار و توزیع محتویات مستهجن، اعم از واقعی یا غیرواقعی، را جرم می‌داند.
- مهلت حذف: در منابع بررسی‌شده، تکلیف قانونی مشخص با مهلت زمانی (مانند ۴۸ ساعت) برای حذف تصاویر خصوصی جعلی از پلتفرم‌ها در ایران شناسایی نشد.
برای اقدام عملی، شکایت دیپ فیک در پلیس فتا و برای بحث مسئولیت فروشگاه‌های اپ، مسئولیت اپ‌استور در برابر اپ نودیفایر را ببینید.
پرسش‌های متداول
قانون جدید بریتانیا دقیقاً چه چیزی را جرم کرده است؟
ساختن، تطبیق دادن، عرضه یا پیشنهاد عرضه هر برنامه، اطلاعات الکترونیکی یا خدمتی که برای ایجاد یا تسهیل ایجاد تصاویر خصوصی جعلی از اشخاص به کار رود.
مجازات این جرم چیست؟
در محاکمه با کیفرخواست تا ۳ سال حبس یا جزای نقدی یا هر دو؛ در محاکمه اختصاری تا سقف عمومی دادگاه بخش.
آیا ابزارهای عمومی هوش مصنوعی هم مشمول میشوند؟
معیار این است که شخص معقول ابزار را ساخته یا عرضه‌شده برای تولید تصاویر خصوصی جعلی بداند. ابزار عمومی که سازوکار حفاظتی مؤثر دارد، می‌تواند به دفاع «همه اقدامات معقول» استناد کند.
آیا این قانون اکنون اجرا میشود؟
تاریخ لازم‌الاجرا شدن بخش ۹۹ در منابع بررسی‌شده مشخص نشد و باید مقررات اجرایی بررسی شود.
در ایران فروش ابزار ساخت دیپ‌فیک جنسی جرم است؟
ماده ۷۵۳ تعزیرات فقط ابزارهایی را که «صرفاً» برای ارتکاب جرائم رایانه‌ای به کار می‌روند پوشش می‌دهد. برای بررسی موارد مشخص با کارشناسان آرتیلا مشورت کنید.
جمع‌بندی
ممنوعیت اپ برهنه‌سازی در بریتانیا گامی تازه در مقابله با دیپ‌فیک جنسی است: هدف قرار دادن سازندگان و عرضه‌کنندگان ابزار با معیار شخص معقول، بار اثبات معکوس برای دفاع، مسئولیت مدیران شرکت و تکمیل آن با حذف ۴۸ ساعته و ثبت هش. برای ایران، ماده ۷۵۳ با قید «صرفاً» پوشش محدودی دارد و جای قاعده‌ای ویژه برای ابزارهای تولید تصویر خصوصی جعلی خالی است. این مقاله اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.
منابع
- legislation.gov.uk, Crime and Policing Act 2026, section 99 (as enacted): https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2026/20/section/99/enacted
- GOV.UK, Crime and Policing Act 2026: intimate image abuse factsheet (updated 30 Sep 2026): https://www.gov.uk/government/publications/crime-and-policing-act-2026-factsheets/crime-and-policing-act-2026-intimate-image-abuse-factsheet
- عدالت‌سرا، ماده ۷۵۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): https://edalatsara.com/rules/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-753
- عدالت‌سرا، ماده ۷۴۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): https://edalatsara.com/rules/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-744
- عدالت‌سرا، ماده ۷۴۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): https://edalatsara.com/rules/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-742