مسئولیت اپ‌استور در برابر اپ نودیفایر

این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.

تعریف: مسئولیت اپ‌استور نودیفایر به تکالیف و ریسک حقوقی فروشگاه‌های نرم‌افزاری گفته می‌شود که اپ‌های تولید یا تسهیل تصاویر خصوصی جعلی بدون رضایت (NCII) را میزبانی، توزیع یا از پرداخت درون‌برنامه‌ای آن‌ها سهم می‌برند. «نودیفایر» معمولاً به ابزارهایی اشاره دارد که با هوش مصنوعی لباس را از تصویر واقعی حذف یا صحنه جنسی جعلی می‌سازند؛ حتی اگر اپ به‌ظاهر «تعویض چهره» معرفی شود.

در ژوئیه ۲۰۲۶، دادستان شهر سان‌فرانسیسکو به اپل و گوگل اخطار توقف و انصراف فرستاد و خواستار حذف اپ‌های نودیفایر/تعویض‌چهره از استورها شد. این پرونده نقطه عطفی برای بحث «آیا پلتفرم فقط واسط است یا تسهیل‌گر فعال؟» است. برای چارچوب حذف سریع در آمریکا، مقاله قانون TAKE IT DOWN و حذف ۴۸ساعته و برای مسئولیت پلتفرم‌ها مسئولیت پلتفرم در دیپ‌فیک هوش مصنوعی را ببینید.

چه اتفاقی در سان‌فرانسیسکو افتاد؟

طبق گزارش‌های TechCrunch و WIRED در ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶، دفتر دادستان شهر (دیوید چیو) نامه‌هایی به اپل و گوگل فرستاد و خواستار حذف حدود ۱۳ اپ تعویض‌چهره شد که عملاً برای تولید تصاویر برهنه غیررضایی به‌کار می‌روند؛ هشت مورد در App Store و پنج مورد در Google Play. نامه تأکید می‌کند شرکت‌ها باید از «کمک و مساعدت» فروش تصاویر دیپ‌فیک صریح دست بکشند و رابطه تجاری با توسعه‌دهندگان را قطع کنند.

چیو به WIRED گفته تولید تصاویر خصوصی بدون رضایت غیرقانونی، زیان‌بار و غیرقابل‌قبول است و اپل و گوگل احتمالاً «میلیون‌ها دلار کارمزد» از اپ‌های نودیفایر کسب کرده‌اند. نامه‌ها هشدار می‌دهند شرکت‌ها ممکن است با جریمه مدنی روبه‌رو شوند و ظرف ۲۸ روز پاسخ دهند.

بیان قابل نقل: وقتی فروشگاه از پرداخت درون‌برنامه‌ای اپ نودیفایر سهم می‌برد، ادعای «فقط پلتفرم خنثی» ضعیف‌تر می‌شود.

قوانین کالیفرنیا که نامه به آن‌ها تکیه می‌کند

TechCrunch می‌نویسد قانون کالیفرنیا هر فعالیتی را که «آگاهانه تسهیل» کند یا «از روی بی‌پروایی کمک یا معاونت» در ایجاد پورنوگرافی دیپ‌فیک بدون رضایت کند، جرم‌انگاری می‌کند. در ۲۰۲۵ نیز قانونی تصویب شد که به قربانیان اجازه دعوای مدنی علیه تسهیل‌کنندگان ثالث می‌دهد. جزئیات دقیق شماره ماده و عناصر جرم باید از متن رسمی قانون ایالتی و وکیل کالیفرنیایی استخراج شود؛ این مقاله فقط روایت رسانه‌ای تأییدشده را بازگو می‌کند.

هشدارهای قبلی و گزارش‌های شفافیت فناوری

طبق نامه‌ها، شرکت‌ها تقریباً یک سال درباره پردازش پرداخت برای خریدهای غیرقانونی «در جریان اطلاع» بوده‌اند. پروژه شفافیت فناوری (Tech Transparency Project) در ژانویه و آوریل گزارش و نامه فرستاد و از ده‌ها اپ که NCII را در ازای پرداخت می‌فروشند خبر داد. گزارش آوریل ادعا کرد گوگل و اپل کاربران را به‌سوی چنین اپ‌هایی هدایت کرده‌اند. برآورد پژوهش TTP (به نقل از WIRED) حدود ۱۰۰ اپ در دو استور، نزدیک ۴۸۰ میلیون دانلود جمعی و حدود ۱۲۰ میلیون دلار درآمد ترکیبی بوده است؛ این ارقام برآورد پژوهشگر است نه رأی دادگاه.

پژوهش پیش‌چاپ کرنل و جورج‌تاون (مه، به نقل از WIRED) روی ۴۲۰ اپ تعویض‌چهره تمرکز کرد؛ از ۱۵۵ اپ آزمایش‌شده، در حدود ۷۰٪ امکان تعویض چهره روی تصویر برهنه بدون تدابیر ایمنی کافی وجود داشت. بسیاری از این اپ‌ها به‌عنوان ابزار بی‌ضرر تبلیغ می‌شوند؛ یعنی «کاربرد دوگانه» که از پالایش محتوا می‌گریزد.

واکنش اپل و گوگل

اپل به TechCrunch و WIRED گفت سه اپ مورد اشاره حذف شده‌اند و حساب توسعه‌دهنده در حال خاتمه است؛ با چهار مورد دیگر برای رفع نقض سیاست در تماس‌اند و در غیر این صورت حذف می‌شوند. سخنگوی اپل تأکید کرد اپ‌های طراحی‌شده برای تولید، توزیع یا مصرف پورنوگرافی ممنوع‌اند و اپ‌های نودیفیکیشن خلاف راهنمای بررسی اپ‌اند.

گوگل اعلام کرد هر پنج اپ اندروید اشاره‌شده در نامه چیو از Play تعلیق شده‌اند و در مجموع صدها اپ ناقض تعلیق و عبارات جستجویی مانند «nudify» محدود شده است. این پاسخ‌ها نشان می‌دهد فشار حقوقی و رسانه‌ای می‌تواند حذف سریع بیاورد، اما پرسش ساختاری این است: آیا پالایش پیشینی کافی است یا فقط پس از گزارش فعال می‌شود؟

بیان قابل نقل: حذف پس از اخطار دادستان، انطباق واکنشی است؛ استاندارد واقعی، جلوگیری از ورود اپ نودیفایر به استور است.

TAKE IT DOWN و تفاوت با فشار بر اپ‌استور

قانون فدرال TAKE IT DOWN آمریکا (اجرا از ۱۹ مه ۲۰۲۶ طبق پوشش قبلی آرتیلا) بیشتر بر حذف محتوا روی پلتفرم‌های میزبان و جرم انتشار تصاویر خصوصی بدون رضایت—از جمله جعل دیجیتال—تمرکز دارد و تکلیف زمانی کوتاه (حدود ۴۸ ساعت پس از اطلاع معتبر) برای پلتفرم‌ها تعریف می‌کند. پرونده سان‌فرانسیسکو مسیر دیگری را برجسته می‌کند: توزیع ابزار جرم از طریق فروشگاه اپ و کارمزد پرداخت. هر دو مسیر مکمل‌اند؛ یکی خروجی مضر را هدف می‌گیرد، دیگری کانال عرضه ابزار.

برای حقوق چهره و صدا در تبلیغات دیپ‌فیک، حقوق چهره و صدا در تبلیغات دیپ‌فیک و برای جنبه کیفری مسئولیت کیفری دیپ‌فیک در ایران را ببینید.

ایران: مسیر شکایت بدون ادعای ماده ساختگی

در ایران، تولید یا انتشار تصاویر خصوصی جعلی می‌تواند از مسیرهای متعدد—از جمله قواعد مربوط به حیثیت، محتوای مجرمانه رایانه‌ای، و شکایت خصوصی—مطرح شود. این مقاله شماره ماده خاصی را اختراع یا به‌عنوان قطعی ذکر نمی‌کند؛ چون تطبیق دقیق عنوان اتهام با فعل کاربر، توسعه‌دهنده اپ یا واسط پرداخت، موضوع ارزیابی موردی وکیل است.

مسیرهای محتمل برای قربانی (با احتیاط):

1. شکایت کیفری بابت انتشار یا تهدید به انتشار تصویر خصوصی جعلی؛
2. مطالبه مدنی خسارت حیثیتی و معنوی در صورت احراز ارکان؛
3. گزارش به پلتفرم میزبان و درخواست حذف فوری محتوا؛
4. پیگیری از مسیرهای اداری/نظارتی مرتبط با محتوای مجرمانه، در صورت وجود سازوکار فعال.

تفاوت مهم با کالیفرنیا این است که تمرکز پرونده سان‌فرانسیسکو روی اپ‌استور به‌عنوان تسهیل‌گر پرداخت و توزیع است؛ در ایران نیز سؤال مشابه می‌تواند درباره فروشگاه‌های اپ داخلی، درگاه پرداخت و پلتفرم‌های میزبان مطرح شود، اما باید با متون رسمی و رویه قضایی به‌روز تطبیق داده شود—نه با قیاس شتاب‌زده از قانون ایالتی آمریکا.

بیان قابل نقل: در ایران نبود پرونده مشابه اپ‌استور به‌معنای بی‌مسئولیتی واسطه‌ها نیست؛ محتوا، تهدید و پرداخت می‌توانند جداگانه بررسی شوند.

برای ارزیابی پرونده با وکلای متخصص آرتیلا مشورت کنید. معرفی پلتفرم در آرتیلا چیست آمده است.

توصیه عملی برای فروشگاه‌ها، توسعه‌دهندگان و قربانیان

فروشگاه اپ و پرداخت‌یار

1. سیاست صریح ضد NCII و نودیفایر را در راهنمای بررسی بنویسید و اجرا کنید.
2. اپ‌های «تعویض چهره» را از نظر قابلیت سوءاستفاده جنسی آزمایش کنید؛ برچسب بی‌ضرر کافی نیست.
3. جستجو و پیشنهاد مرتبط با عبارات نودیفایر را محدود کنید.
4. کارمزد و پردازش پرداخت برای اپ‌های پرچم‌دار را جداگانه ممیزی کنید.

توسعه‌دهنده

1. اگر محصول شما می‌تواند برای NCII به‌کار رود، فیلتر ایمنی، رد تصویر برهنه مرجع، و ممنوعیت صریح در شرایط استفاده بگذارید.
2. فرض نکنید «کاربر مسئول است» شما را از ریسک تسهیل معاف می‌کند.

قربانی

1. شواهد (لینک اپ، اسکرین‌شات، شناسه پرداخت، زمان) را حفظ کنید.
2. همزمان حذف از پلتفرم میزبان و مشاوره حقوقی را پیگیری کنید.
3. در صورت تهدید یا اخاذی، مسیر کیفری را جدی بگیرید.

پرسش‌های متداول

آیا اپ‌استور قانوناً مسئول اپ نودیفایر است؟

بستگی به نظام حقوقی دارد. در پرونده سان‌فرانسیسکو، دادستان شهر با استناد به قوانین کالیفرنیا درباره تسهیل و معاونت در پورنوگرافی دیپ‌فیک بدون رضایت، از اپل و گوگل حذف و قطع رابطه تجاری خواسته است. نتیجه نهایی دعوا در زمان نگارش این مقاله قطعی اعلام نشده است.

اپل و گوگل چه پاسخی دادند؟

طبق بیانیه‌های منتشرشده در ژوئیه ۲۰۲۶، اپل سه اپ را حذف و حساب‌ها را در مسیر خاتمه قرار داد؛ گوگل پنج اپ اندروید اشاره‌شده را تعلیق و محدودیت جستجو اعمال کرد.

تفاوت این موضوع با TAKE IT DOWN چیست؟

TAKE IT DOWN بیشتر بر حذف محتوای منتشرشده و جرم انتشار تمرکز دارد؛ فشار بر اپ‌استور بر عرضه ابزار و سهم از پرداخت درون‌برنامه‌ای متمرکز است.

اگر اپ فقط «تعویض چهره» باشد چه؟

پژوهش‌ها نشان می‌دهد بسیاری از اپ‌های تعویض‌چهره عملاً قابلیت تولید تصویر جنسی غیررضایی دارند. برچسب تبلیغاتی بی‌ضرر به‌تنهایی ریسک حقوقی را حذف نمی‌کند.

در ایران قربانی چه کند؟

محتوا را گزارش و حذف بخواهید، شواهد را نگه دارید و بدون اتکا به شماره ماده ساختگی با وکیل مسیر کیفری/مدنی مناسب را انتخاب کنید.

جمع‌بندی

اخطار ژوئیه ۲۰۲۶ سان‌فرانسیسکو به اپل و گوگل نشان می‌دهد فروشگاه اپ دیگر نمی‌تواند اپ نودیفایر را مسئله «فقط توسعه‌دهنده» بداند—به‌ویژه وقتی از پرداخت سهم می‌برد. قوانین کالیفرنیا تسهیل آگاهانه یا بی‌پروای پورنوگرافی دیپ‌فیک بدون رضایت را هدف گرفته‌اند و TAKE IT DOWN مسیر موازی حذف محتوا را تقویت می‌کند. در ایران، تحلیل باید موردی و مبتنی بر متون رسمی باشد؛ این مقاله اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.

منابع

• TechCrunch, Apple and Google ordered to purge nudify apps (17 Jul 2026): https://techcrunch.com/2026/07/17/apple-and-google-ordered-to-purge-nudify-apps-from-app-stores/
• WIRED, San Francisco demands Apple and Google delete AI nudify apps (17 Jul 2026): https://www.wired.com/story/san-francisco-demands-apple-and-google-delete-ai-nudify-apps-from-app-stores/