هش‌تطبیقی Ofcom؛ تکلیف پلتفرم‌ها برای دیپ‌فیک جنسی

این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.

تعریف: هش‌تطبیقی Ofcom به تدبیر توصیه‌شده ICU C14 در «آیین‌نامه‌های عملی محتوای غیرقانونی» ذیل قانون ایمنی آنلاین ۲۰۲۳ بریتانیا (و تدبیر موازی ICS C8 برای موتورهای جست‌وجو) اشاره دارد که از ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ لازم‌الاجرا شد و از پلتفرم‌های مشمول می‌خواهد با فناوری «تطبیق هش»—تبدیل تصویر به اثر انگشت دیجیتال و مقایسه آن با پایگاه داده—محتوای سوءاستفاده از تصاویر خصوصی را، که به گفته Ofcom شامل دیپ‌فیک‌های جنسی صریح نیز می‌شود، شناسایی و مهار کنند. این تدبیر بخشی از آیین‌نامه مصوب است، نه پیشنهاد.

قربانی تصویر خصوصی منتشرشده—واقعی یا ساخته هوش مصنوعی—معمولاً با یک کابوس تکراری روبه‌روست: تصویر حذف می‌شود و دوباره جای دیگری بالا می‌آید. بریتانیا اکنون پاسخ فنی و حقوقی مشخصی به این چرخه داده است. تنظیم‌گر ارتباطات این کشور، Ofcom، از پلتفرم‌های پرریسک می‌خواهد هر تصویری را که قبلاً به‌عنوان سوءاستفاده شناسایی شده، هنگام بارگذاری مجدد خودکار تشخیص دهند.

بیان قابل نقل: از ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، پلتفرم‌های پرریسک در بریتانیا باید با هش‌تطبیقی جلوی بازنشر تصاویر خصوصی و دیپ‌فیک جنسی شناخته‌شده را بگیرند یا روشی به همان اندازه مؤثر نشان دهند.

مسیر زمانی

تاریخ	رویداد
ژوئن ۲۰۲۵	مشورت عمومی Ofcom درباره تدابیر ایمنی اضافی، از جمله هش‌تطبیقی
۱۸ مه ۲۰۲۶	بیانیه تصمیم Ofcom: «شناسایی سوءاستفاده از تصاویر خصوصی»
۹ سپتامبر ۲۰۲۶	صدور اصلاحیه آیین‌نامه‌ها پس از دوره ۴۰ روزه پارلمان؛ آغاز برنامه اجرایی
۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶	لازم‌الاجرا شدن ICU C14 و ICS C8
۶ نوامبر ۲۰۲۶	پایان مهلت فراخوان شواهد درباره آسیب‌های آنلاین علیه زنان و دختران

طبق مقدمه سند اصلاحیه، پیش‌نویس به مدت ۴۰ روز در پارلمان بود و هیچ‌یک از دو مجلس با آن مخالفت نکرد؛ اصلاحیه طبق بخش ۴۳ قانون در ۳۰ سپتامبر لازم‌الاجرا شد.

چه پلتفرم‌هایی مشمول‌اند؟

طبق متن ICU C14.1، تدبیر بر خدماتی اعمال می‌شود که امکان تولید، بارگذاری یا اشتراک عکس، ویدئو یا تصویر کاربرساخته را فراهم می‌کنند، و:

• الف) در معرض ریسک بالای سوءاستفاده از تصاویر خصوصی هستند و یکی از این شرایط را دارند: هدف اصلی‌شان میزبانی یا انتشار محتوای پورنوگرافیک است؛ یا بیش از ۷۰۰ هزار کاربر فعال ماهانه در بریتانیا دارند؛ یا خدمت ذخیره و اشتراک فایل هستند؛
• ب) یا خدمت «بزرگ» با ریسک متوسط یا بالا هستند.

موتورهای جست‌وجوی عمومی بزرگ نیز طبق تدبیر ICS C8 مشمول تکلیف موازی‌اند. دامنه تدبیر به محتوایی محدود است که «به‌صورت عمومی» ارسال می‌شود؛ پیام‌های خصوصی با این تدبیر پوشش داده نمی‌شوند.

«محتوای سوءاستفاده از تصاویر خصوصی» در آیین‌نامه، محتوایی است که جرم ذیل بخش 66B قانون جرائم جنسی ۲۰۰۳ (اشتراک یا تهدید به اشتراک تصویر یا فیلم خصوصی) یا بخش ۲ قانون مشابه اسکاتلند محسوب شود.

بیان قابل نقل: ICU C14 فقط برای پلتفرم‌های پرریسک یا بزرگ است و فقط محتوای عمومی را می‌پوشاند، نه پیام‌های خصوصی.

پلتفرم دقیقاً چه باید بکند؟

فناوری

• استفاده از هش ادراکی (perceptual hashing) که نسخه‌های مشابه و کمی تغییریافته را هم تشخیص می‌دهد؛ و اگر پایگاه هش برای ویدئو هش ادراکی ارائه نکند، هش رمزنگاری که فقط تطابق دقیق را می‌یابد؛
• بررسی همه محتوای موجود «در زمان معقول» و محتوای جدید «پیش از یا در اسرع وقت پس از» در دسترس قرار گرفتن؛
• استفاده از مجموعه هش‌هایی که شمار قابل توجهی از محتوای اصلی را در بر دارد، به‌طور منظم به‌روز می‌شود و در برابر دسترسی غیرمجاز ایمن است. Ofcom در بیانیه مه، پایگاه StopNCII.org را «پیشرو بازار» معرفی و استفاده از پایگاهی معادل یا بهتر را توصیه کرده است.

بازبینی انسانی و حذف

• اولین تطبیق با «هش تأییدنشده» باید بازبینی انسانی شود؛
• در سایر تطبیق‌ها، پلتفرم بسته به میزان اطمینان از دقت سیستم می‌تواند محتوا را غیرقانونی تلقی و سریع حذف کند یا آن را بازبینی کند؛
• بخشی «متناسب» از محتوای شناسایی‌شده باید توسط ناظر انسانی بررسی شود؛ Ofcom درصد ثابتی تعیین نکرده و راهنمای جداگانه‌ای در این باره منتشر کرده است.

چرخه پایش

• افزودن هش محتوای سوءاستفاده تازه‌کشف‌شده به پایگاه‌ها و حذف هش‌هایی که معلوم شده سوءاستفاده نیستند؛
• بازبینی عملکرد و توازن «دقت و فراخوانی» دست‌کم هر شش ماه و ثبت مکتوب آن.

بیان قابل نقل: آیین‌نامه Ofcom خودکارسازی را با بازبینی انسانی، حذف هش‌های اشتباه و ممیزی شش‌ماهه همراه کرده است تا آزادی بیان قربانی خطای الگوریتم نشود.

ضمانت اجرا: برنامه اجرایی و جریمه

به گزارش LexisNexis، Ofcom در ۹ سپتامبر ۲۰۲۶ برنامه اجرایی برای پایش انطباق پلتفرم‌ها آغاز کرد: تا ۳۰ سپتامبر پلتفرم‌ها باید هش‌تطبیقی را به کار گیرند یا نشان دهند تدابیری به همان اندازه مؤثر دارند؛ در غیر این صورت با اقدام اجرایی از جمله جریمه تا ۱۰ درصد درآمد سالانه جهانی روبه‌رو می‌شوند. تحلیل Clarqo می‌افزاید سقف جریمه ۱۸ میلیون پوند یا ۱۰ درصد درآمد جهانی واجد شرایط (هرکدام بیشتر) است و تمرکز اولیه Ofcom بر خدمات بزرگسالان و پیام‌رسان‌هاست. نکته حقوقی مهم: آیین‌نامه «راه توصیه‌شده» برای انطباق با تکالیف بخش ۱۰(۲) و ۱۰(۳) قانون است؛ نقض مستقیم، نقض همان تکالیف قانونی است.

محدودیت مهم: دیپ‌فیک تازه را نمی‌شناسد

تحلیل Clarqo به‌درستی هشدار می‌دهد که هش‌تطبیقی «کنترل بازنشر» است نه «آشکارساز دیپ‌فیک». تصویری که تازه با هوش مصنوعی ساخته شده و هش آن در پایگاه نیست، از نخستین لایه شناسایی عبور می‌کند تا زمانی که گزارش شود و هش آن افزوده شود. از سوی دیگر، در StopNCII قربانی خودش روی دستگاه خود هش می‌سازد و تصویر توسط پایگاه دیده نمی‌شود؛ بنابراین امکان ثبت هش تصاویر غیرخصوصی—حتی با سوءنیت—وجود دارد و به همین دلیل آیین‌نامه بر بازبینی نخستین تطبیق تأکید می‌کند.

بیان قابل نقل: هش‌تطبیقی جلوی بازنشر دیپ‌فیک شناخته‌شده را می‌گیرد، اما دیپ‌فیک کاملاً تازه را تا پیش از گزارش نمی‌شناسد.

جایگاه در موج جهانی

Ofcom در بیانیه خود یادآوری می‌کند که پارلمان بریتانیا ساخت یا عرضه ابزارهای هوش مصنوعی قادر به تولید تصاویر خصوصی را جرم‌انگاری کرده و به گفته این نهاد، قانون‌گذاری جدید الزام حذف ۴۸ ساعته تصاویر خصوصی بدون رضایت را هم آورده است؛ جزئیات این قوانین در این مقاله بررسی نشده است. در آمریکا، الگوی متفاوتی مبتنی بر حذف پس از اخطار در قانون TAKE IT DOWN دنبال می‌شود و در اتحادیه اروپا ممنوعیت‌های تازه‌ای در راه است که در ممنوعیت تصاویر خصوصی جعلی AI اروپا آمده است. تفاوت بریتانیا در پیشگیری فعالانه است: پلتفرم منتظر اخطار نمی‌ماند.

زاویه ایران

در حقوق ایران، تکلیف قانونی مشابهی برای استفاده پیشگیرانه پلتفرم‌ها از هش‌تطبیقی سراغ نداریم. در بُعد کیفری، ماده ۷۴۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) تغییر یا تحریف فیلم، صوت یا تصویر دیگری و انتشار آن را که عرفاً موجب هتک حیثیت شود جرم می‌داند و طبق تبصره آن، اگر تغییر یا تحریف «به صورت مستهجن» باشد، مرتکب به حداکثر هر دو مجازات محکوم می‌شود؛ وصفی که با دیپ‌فیک جنسی تناسب نزدیکی دارد. ماده ۷۴۵ نیز انتشار صوت، تصویر یا فیلم خصوصی دیگری بدون رضایت را، اگر منجر به ضرر یا هتک حیثیت شود، جرم‌انگاری کرده است. مسیر عملی شکایت را در شکایت دیپ فیک در پلیس فتا شرح داده‌ایم. مدل Ofcom نشان می‌دهد مقابله مؤثر، علاوه بر مجازات مرتکب، به تکلیف فنی پلتفرم برای جلوگیری از بازنشر نیاز دارد؛ این تحلیل سیاستی نویسنده است.

پرسش‌های متداول

هش‌تطبیقی Ofcom از چه زمانی اجباری شد؟

اصلاحیه آیین‌نامه‌های محتوای غیرقانونی که تدبیر ICU C14 و ICS C8 را می‌افزاید، در ۹ سپتامبر ۲۰۲۶ صادر و از ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ لازم‌الاجرا شد.

آیا همه شبکه‌های اجتماعی باید از هش‌تطبیقی استفاده کنند؟

خیر. ICU C14 بر خدمات پرریسک با محتوای پورنوگرافیک، بیش از ۷۰۰ هزار کاربر ماهانه بریتانیایی یا خدمات اشتراک فایل، و نیز خدمات بزرگ با ریسک متوسط یا بالا اعمال می‌شود. پلتفرم می‌تواند به‌جای آن تدابیری به همان اندازه مؤثر نشان دهد.

آیا دیپ‌فیک‌های جنسی هم مشمول‌اند؟

بله. Ofcom صریحاً گفته هدف تدبیر، تصاویر خصوصی بدون رضایت «مانند دیپ‌فیک‌های جنسی صریح» است؛ البته فقط نسخه‌هایی که هش آن‌ها در پایگاه داده موجود است شناسایی می‌شوند.

جریمه تخلف چقدر است؟

طبق گزارش‌ها، تا ۱۸ میلیون پوند یا ۱۰ درصد درآمد جهانی واجد شرایط، هرکدام بیشتر باشد. جریمه برای نقض تکالیف قانونی است و آیین‌نامه راه توصیه‌شده انطباق است.

قربانی ایرانی چگونه می‌تواند از این سازوکار استفاده کند؟

اگر تصویر در پلتفرم مشمول منتشر شده باشد، ثبت هش در پایگاه‌هایی مانند StopNCII می‌تواند به جلوگیری از بازنشر کمک کند؛ اما این جایگزین شکایت کیفری در ایران نیست و بهتر است با وکیل مشورت شود.

جمع‌بندی

از ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، Ofcom پلتفرم‌های پرریسک و بزرگ بریتانیا را ملزم کرده با هش‌تطبیقی ادراکی، بازبینی انسانی و پایش شش‌ماهه، جلوی بازنشر تصاویر خصوصی بدون رضایت و دیپ‌فیک‌های جنسی شناخته‌شده را بگیرند؛ با برنامه اجرایی فعال و جریمه‌ای تا ۱۰ درصد درآمد جهانی. محدودیت اصلی این است که دیپ‌فیک تازه پیش از گزارش شناسایی نمی‌شود. این مقاله اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست؛ برای مشاوره با کارشناسان آرتیلا تماس بگیرید.

منابع

• Ofcom, Amendments to Illegal content Codes of Practice for user-to-user services (issued 9 Sep 2026, in force 30 Sep 2026): https://www.ofcom.org.uk/siteassets/resources/documents/online-safety/information-for-industry/illegal-harms/detecting-intimate-image-abuse/amendments-to-illegal-content-codes-of-practice-for-user-to-user-services.pdf?v=425051
• Ofcom, Statement: Detecting intimate image abuse (18 May 2026, updated 9 Sep 2026): https://www.ofcom.org.uk/online-safety/illegal-and-harmful-content/statement-detecting-intimate-image-abuse
• Ofcom, Platforms should use detection technology to stop spread of illegal intimate images online, under strengthened Ofcom Codes (18 May 2026): https://www.ofcom.org.uk/online-safety/illegal-and-harmful-content/platforms-should-use-detection-technology-to-stop-spread-of-illegal-intimate-images-online-under-strengthened-ofcom-codes
• LexisNexis, Ofcom announces enforcement programme and call for evidence on online harms affecting women and girls (9 Sep 2026): https://www.lexisnexis.co.uk/legal/news/ofcom-announces-enforcement-programme-call-for-evidence-on-online-harms-affecting-women-girls
• Digital Policy Alert, Amendments to Illegal Content Codes of Practice for search services (ICS C8): https://digitalpolicyalert.org/change/15268-office-of-communications-amended-illegal-content-codes-of-practice-for-search-services
• Clarqo News, Ofcom's Deepfake Control Can Find a Known Image. A New One Is Harder. (17 Sep 2026): https://clarqo.com/uk/2026/09/17/ofcom-s-deepfake-control-can-find-a-known-image-a-new-one-is-harder/
• ماده ۷۴۴ قانون مجازات اسلامی (عدالت‌سرا): https://edalatsara.com/rules/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-744
• ماده ۷۴۵ قانون مجازات اسلامی (مهدی داودآبادی): https://davoudabadi.ir/page/7285610/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-745-%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C