محکومیت برهنه‌سازی با هوش مصنوعی در سویا؛ منع پیام‌رسان

این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.

تعریف: محکومیت برهنه‌سازی با هوش مصنوعی در این مقاله به حکمی اشاره دارد که دادگاه کیفری سویا (Sevilla) در اسپانیا در ۱ اکتبر ۲۰۲۶ صادر کرد. طبق اطلاعیه رسمی شورای عمومی قوه قضاییه اسپانیا (CGPJ) در ۸ اکتبر ۲۰۲۶، سه مرد که با یک برنامه هوش مصنوعی در تلگرام عکس‌های سه هم‌کلاسی سابق خود را به تصاویر برهنه جعلی و بسیار واقع‌نما تبدیل و منتشر کرده بودند، به اتهام سه فقره جرم علیه تمامیت اخلاقی با کیفیت مشدده جنسیتی محکوم شدند. هر یک نُه ماه حبس و منع استفاده از تلگرام، واتس‌اپ، اینستاگرام و دیسکورد به مدت سه سال و نُه ماه گرفتند.

به گفته CGPJ، این نخستین حکم محکومیت در سویا برای استفاده از هوش مصنوعی به منظور دست‌کاری تصاویر زنان و شبیه‌سازی برهنگی آن‌هاست. حکم پس از توافق طرفین قطعی شده است.

بیان قابل نقل: دادگاه سویا مجرمان دیپ‌فیک جنسی را از همان ابزارهایی محروم کرد که با آن‌ها جرم را منتشر کرده بودند.

وقایع پرونده

طبق آنچه دادگاه ثابت‌شده دانسته (به نقل از اطلاعیه CGPJ):

• سه متهم، با هماهنگی قبلی با یک فرد زیر سن قانونی، عکس‌هایی را از حساب‌های اینستاگرام سه زن جوان برداشتند که هم‌کلاسی سابقشان بودند. حساب‌ها عمومی و برای همه قابل مشاهده بود.
• آن‌ها با یک برنامه هوش مصنوعی در تلگرام عکس‌ها را طوری دست‌کاری کردند که «با واقع‌نمایی زیاد» بدن کاملاً برهنه زنان را شبیه‌سازی می‌کرد.
• فایل‌ها ابتدا در یک گروه واتس‌اپ و یک گروه دیسکورد که برای همین کار ساخته شده بود، دست‌به‌دست شد و سپس فراتر از آن گروه‌ها پخش شد؛ دامنه بازارسال‌ها معلوم نیست.
• یک شخص ناشناس از یک حساب اینستاگرام، حدود ساعت ۰۰:۳۰ روز ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۳، تصاویر جعلی هر سه زن را برای یکی از قربانیان فرستاد.

دادگاه گفته است متهمان این کارها را «با هدف آشکار تمسخر» و با آگاهی از خطری که برای کرامت قربانیان ایجاد می‌کردند انجام دادند و این خطر برایشان «بی‌اهمیت» بود.

عناصر حقوقی حکم

جرم علیه تمامیت اخلاقی

اتهام، جرم علیه تمامیت اخلاقی (delito contra la integridad moral) بود، نه جرم جنسی یا جعل. این انتخاب نشان می‌دهد که در حقوق اسپانیا، آسیب اصلی دیپ‌فیک جنسی، تحقیر و لطمه به کرامت قربانی دانسته شده است. اطلاعیه CGPJ شماره ماده‌ای را برای این جرم ذکر نکرده است.

کیفیت مشدده جنسیتی (ماده ۲۲.۴ قانون جزا)

قاضی کیفیت مشدده جنسیتی ماده ۲۲.۴ قانون جزای اسپانیا را اعمال کرد. استدلال او این بود که رفتار متهمان «برتری‌طلبی ادعایی مردانه‌ای را بازتاب می‌دهد که زنان را شیء‌انگاری می‌کند» و کلیشه‌هایی را حفظ می‌کند که زن را «به ابزار صرف لذت» تقلیل می‌دهد. به گفته قاضی، این رفتار «تحقیری جنسیتی است که از حمله به حریم خصوصی و کرامت فراتر می‌رود».

بیان قابل نقل: در سویا، قاضی دیپ‌فیک برهنه را فقط نقض حریم خصوصی ندید؛ آن را تحقیر جنسیتی دانست.

کیفیات مخففه

• کیفیت مخففه ممتاز جبران خسارت: متهمان کل مبالغ خسارت معنوی را پیش از حکم به حساب دادگاه واریز کرده بودند.
• کیفیت مخففه مشابه اقرار: از نخستین اظهارات در پلیس، به‌طور آزادانه و صریح اقرار کرده و با دستگاه قضایی همکاری کرده بودند.

توافق (conformidad)

حکم پس از توافق میان دادستانی جرائم رایانه‌ای سویا، وکیل شاکی خصوصی و وکلای متهمان، در همان روز ۱ اکتبر صادر شد. به همین دلیل حکم قطعی است.

مجازات و تعلیق

مجازات	جزئیات
حبس	۹ ماه برای هر متهم (در مجموع سه فقره)
منع دسترسی	تلگرام، واتس‌اپ، اینستاگرام و دیسکورد، ۳ سال و ۹ ماه
تعلیق حبس	به شرط ارتکاب نکردن جرم ظرف ۲ سال
شرایط تعلیق	منع استفاده از چهار برنامه در دوره تعلیق و گذراندن دوره آموزشی آموزش جنسی

قاضی تعلیق را به این دلایل پذیرفت: متهمان سابقه کیفری نداشتند، مجازات بیش از دو سال نبود و مسئولیت مدنی را پرداخته بودند. او منع استفاده و دوره آموزشی را «با توجه به ماهیت اعمال علیه هم‌کلاسی‌های سابق و جست‌وجوی گمنامی در شبکه‌های اجتماعی» شرط تعلیق کرد.

بیان قابل نقل: حکم سویا نشان داد مجازات دیپ‌فیک می‌تواند هم‌زمان کیفری، ترمیمی و آموزشی باشد.

چالش اجرای منع دسترسی

به گزارش IBTimes اسپانیا، یک کارشناس هوش مصنوعی هشدار داده که محکومان ممکن است حساب‌های تازه بسازند و در آن صورت باید ثابت شود حساب متعلق به آن‌هاست. به نظر نگارنده، اثربخشی این نوع مجازات به همکاری پلتفرم‌ها و ابزارهای راستی‌آزمایی هویت بستگی دارد.

جایگاه حکم در روند اروپایی

این حکم در شرایطی صادر شد که چند کشور اروپایی در حال جرم‌انگاری صریح دیپ‌فیک جنسی‌اند. آلمان در اکتبر ۲۰۲۶ لایحه‌ای را در هیئت دولت تصویب کرد؛ نگاه کنید به قانون خشونت دیجیتال آلمان. در آمریکا نیز ایالت مینه‌سوتا ابزارهای برهنه‌سازی را ممنوع کرده است؛ نگاه کنید به قانون ممنوعیت برهنه‌سازی مینه‌سوتا. نکته پرونده سویا این است که دادگاه بدون قانون خاص دیپ‌فیک، با جرم عمومی «تمامیت اخلاقی» به نتیجه رسید.

نگاه تطبیقی: ایران

در ایران، نزدیک‌ترین مبنا ماده ۷۴۴ قانون مجازات اسلامی (ماده ۱۶ قانون جرائم رایانه‌ای) است: هر کس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، فیلم، صوت یا تصویر دیگری را تغییر دهد یا تحریف کند و آن را منتشر کند یا با علم به تغییر منتشر کند، به نحوی که عرفاً موجب هتک حیثیت او شود، به حبس از ۴۵ روز و ۱۲ ساعت تا یک سال یا جزای نقدی از ۵۰ میلیون تا ۳۳۰ میلیون ریال یا هر دو محکوم می‌شود. طبق تبصره همین ماده، اگر تغییر یا تحریف مستهجن باشد، مرتکب به حداکثر هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

پرونده‌ای ایرانی هم در همین سال خبرساز شد: به گزارش بی‌بی‌سی فارسی (تیر ۱۴۰۵)، دادستان مرکز استان لرستان از بازداشت سه نفر از مدیران یک کانال تلگرامی خبر داد که تصاویر شخصی و دیپ‌فیک زنان و دختران را منتشر می‌کردند و به گفته او بیش از ۲۰۰ شکایت ثبت شده بود. طبق همان گزارش، گردانندگان از برخی افراد برای حذف تصاویر اخاذی نیز می‌کردند.

مقایسه زیر تحلیل نگارنده است: مجازاتی مانند منع استفاده از برنامه‌های مشخص در حکم سویا، در قانون ایران به‌صورت صریح برای جرائم رایانه‌ای پیش‌بینی نشده است، هرچند مجازات‌های تکمیلی در قانون مجازات اسلامی وجود دارد و قابلیت اعمال آن در این پرونده‌ها باید با وکیل بررسی شود. برای مسیر شکایت، شکایت دیپ فیک در پلیس فتا و برای مبانی، جرم دیپ فیک را ببینید.

پرسش‌های متداول

متهمان پرونده سویا به چه مجازاتی محکوم شدند؟

هر یک به ۹ ماه حبس و منع استفاده از تلگرام، واتس‌اپ، اینستاگرام و دیسکورد به مدت ۳ سال و ۹ ماه. حبس به شرط ارتکاب نکردن جرم ظرف دو سال، رعایت منع استفاده و گذراندن دوره آموزش جنسی تعلیق شد.

اتهام دقیق چه بود؟

سه فقره جرم علیه تمامیت اخلاقی با کیفیت مشدده جنسیتی ماده ۲۲.۴ قانون جزای اسپانیا، همراه با کیفیت مخففه جبران خسارت و اقرار.

چرا متهمان به زندان نرفتند؟

چون سابقه کیفری نداشتند، مجازات کمتر از دو سال بود و خسارت را پرداخته بودند؛ بنابراین قاضی اجرای حبس را با شرایطی تعلیق کرد.

آیا حکم قطعی است؟

بله. طبق اطلاعیه CGPJ، حکم پس از توافق میان دادستانی، شاکی خصوصی و وکلای متهمان قطعی شده است.

در ایران ساختن عکس برهنه جعلی با هوش مصنوعی چه مجازاتی دارد؟

ماده ۷۴۴ قانون مجازات اسلامی برای تغییر و انتشار تصویر دیگری که موجب هتک حیثیت شود مجازات تعیین کرده و طبق تبصره آن، در صورت مستهجن بودن، حداکثر هر دو مجازات اعمال می‌شود. برای پیگیری پرونده با کارشناسان آرتیلا مشورت کنید.

جمع‌بندی

محکومیت برهنه‌سازی با هوش مصنوعی در سویا نشان داد دادگاه‌ها می‌توانند با قوانین عمومی کیفری، دیپ‌فیک جنسی را مجازات کنند و با کیفیت مشدده جنسیتی، ماهیت تبعیض‌آمیز آن را به رسمیت بشناسند. مجازات ابتکاری منع استفاده از پیام‌رسان‌ها و دوره آموزشی، الگویی برای پاسخ متناسب با جرائم دیجیتال است. در ایران نیز ماده ۷۴۴ و تبصره آن ابزار کیفری لازم را فراهم می‌کند. این مقاله اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.

منابع

• Poder Judicial (CGPJ), Un juez dicta la primera sentencia condenatoria en Sevilla por el uso de inteligencia artificial para manipular imágenes de varias jóvenes y simular que estaban desnudas (8 Oct 2026): https://www.poderjudicial.es/cgpj/es/Poder-Judicial/Noticias-Judiciales/Un-juez-dicta-la-primera-sentencia-condenatoria-en-Sevilla-por-el-uso-de-inteligencia-artificial-para-manipular-imagenes-de-varias-jovenes-y-simular-que-estaban-desnudas
• Europa Press Andalucía, Condenados en Sevilla tres jóvenes a nueve meses de cárcel y tres años sin usar redes por desnudar mujeres con IA (8 Oct 2026): https://www.europapress.es/andalucia/sevilla-00357/noticia-condenan-tres-hombres-nueve-meses-carcel-tres-anos-usar-redes-desnudar-mujeres-ia-sevilla-20261008142416.html
• IBTimes ES, Three young men convicted for using AI to strip former classmates and banned from social media for almost four years (10 Oct 2026): https://es.ibtimes.com/seville-ai-fake-nudes-conviction-101395
• عدالت‌سرا، ماده ۷۴۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): https://edalatsara.com/rules/%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-744
• بی‌بی‌سی فارسی، بازداشت سه مرد در ایران به اتهام انتشار تصاویر شخصی و دیپ‌فیک زنان در تلگرام (۲۴ تیر ۱۴۰۵): https://www.bbc.com/persian/articles/ckg0g5erz30o