حذف DeepSeek از دولت آمریکا؛ دستور DHS بر پایه FASCSA

این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.

تعریف: ممنوعیت DeepSeek در دولت آمریکا به دستوری گفته می‌شود که وزیر امنیت داخلی آمریکا بر اساس قانون امنیت زنجیره تأمین خرید فدرال ۲۰۱۸ (FASCSA) صادر کرد. این دستور (۱) خرید محصولات و خدمات فناوری اطلاعات شرکت چینی Hangzhou DeepSeek Artificial Intelligence و نهادهای وابسته به آن را برای دستگاه‌های غیرنظامی فدرال ممنوع می‌کند و (۲) حذف همه محصولات DeepSeek و وابستگان آن، و نیز محصولات و خدمات شخص ثالث «توسعه‌یافته با استفاده از پیاده‌سازی‌های DeepSeek» را از سامانه‌های این دستگاه‌ها الزامی می‌کند. اطلاعیه آن در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ در فدرال رجیستر منتشر شد.

بیان قابل نقل: دستور DHS فقط یک اپلیکیشن را حذف نمی‌کند؛ هر محصولی را که «بر پایه» DeepSeek ساخته شده باشد نیز هدف می‌گیرد.

جزئیات دستور

مبنای قانونی و تاریخ‌ها

طبق اطلاعیه فدرال رجیستر (جلد ۹۱، صفحات 66346 تا 66350، پرونده DHS-2026-0628)، دستور بر اساس اختیارات مندرج در 41 U.S.C. 1321-1328 و مقررات اجرایی 41 CFR 201-1 و پس از بررسی توصیه شورای امنیت خرید فدرال (FASC) صادر شده است. به گزارش ExecutiveGov، دستور را وزیر امنیت داخلی مارک‌وین مولین در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۶ امضا کرده و آنچه در اکتبر رخ داد، انتشار عمومی آن بود. اطلاعیه را جیمز پرسیوال، مشاور حقوقی کل DHS، امضا کرده است.

بیان قابل نقل: خبر اکتبر، صدور ممنوعیت نبود؛ افشای ممنوعیتی بود که از ژوئیه در جریان بوده است.

دو تکلیف مستقل

تکلیف	محتوا
منع خرید	خارج کردن محصولات و خدمات DeepSeek و وابستگان (طبق تعریف 48 CFR 2.101) از همه مسیرهای خرید، از جمله فهرست‌های محصولات تأییدشده و بازارهای الکترونیکی
حذف	برداشتن محصولات DeepSeek، وابستگان و محصولات شخص ثالث مبتنی بر پیاده‌سازی DeepSeek از سامانه‌های فناوری اطلاعات دستگاه‌ها

دامنه شمول

به گزارش ExecutiveGov و تحلیل Unhyd از پیوست دستور، این دستور شامل دستگاه‌های اجرایی غیرنظامی فدرال است و سامانه‌های امنیت ملی و سامانه‌های اطلاعات حساس محفظه‌ای (SCI) را در بر نمی‌گیرد؛ این حوزه‌ها تابع اختیارات جداگانه وزارت دفاع و جامعه اطلاعاتی‌اند. این دستور ممنوعیت عمومی استفاده شهروندان یا بخش خصوصی از DeepSeek نیست.

دلایل اعلام‌شده

به گزارش ExecutiveGov، DHS به این نگرانی‌ها استناد کرده است:

• ذخیره داده‌ها روی سرورهای واقع در چین؛
• گردآوری اطلاعات هویتی کاربران هنگام ایجاد حساب؛
• احتمال انتقال اطلاعات واردشده توسط کارکنان یا پیمانکاران فدرال به مقامات چینی؛
• پژوهش‌هایی که آسیب‌پذیری‌های جدی در اپلیکیشن iOS این شرکت یافته‌اند.

تحلیل نگارنده: این‌ها ارزیابی ریسک دولت آمریکاست و اطلاعیه عمومی، شواهد فنی تفصیلی یا ممیزی منتشرشده‌ای درباره نشت واقعی داده ارائه نمی‌کند.

استثنا و اقدامات موقت

درخواست استثنا

دستگاه‌ها می‌توانند ظرف ۶۰ روز از صدور دستور (نه از انتشار اطلاعیه) درخواست کتبی استثنا، معافیت از برخی اقدامات یا تمدید مهلت بدهند. به گزارش ExecutiveGov، درخواست باید دستور مربوط، استثنای مورد نظر، محصول متأثر، دلیل (مانند اثر بر کارکردهای حیاتی) و اقدامات جایگزین کاهش ریسک را مشخص کند و CISA درباره آن تصمیم کتبی می‌گیرد.

حفاظت تا زمان حذف کامل

تا حذف کامل، DHS دستگاه‌ها را به پایش ترافیک ورودی و خروجی شبکه، تقویت ثبت رویدادها، کنترل خروج داده و شناسایی فعالیت غیرعادی تشویق کرده است. به گزارش همان منبع، دستور سالانه بازبینی می‌شود.

پیامدهای حقوقی برای پیمانکاران

بند «شخص ثالث» و زنجیره تأمین

تحلیل نگارنده: حساس‌ترین بخش دستور، شمول «محصولات شخص ثالث توسعه‌یافته با استفاده از پیاده‌سازی‌های DeepSeek» است. پیمانکاری که در محصول خود از مدل‌های متن‌باز DeepSeek یا نسخه‌های تنظیم‌شده آن استفاده کرده، ممکن است بدون آنکه نام DeepSeek در محصولش دیده شود، مشمول دستور باشد. این وضعیت، شفافیت درباره مدل‌های زیربنایی را به یک الزام قراردادی عملی تبدیل می‌کند.

بیان قابل نقل: در خرید دولتی هوش مصنوعی، پرسش «مدل زیربنایی شما چیست؟» از پرسش فنی به پرسش انطباق حقوقی تبدیل شده است.

روند گسترده‌تر

این اقدام در امتداد تلاش‌های آمریکا برای کنترل فناوری‌های مرتبط با چین است؛ از افزودن ربات‌ها و پهپادهای خارجی به فهرست پوشش FCC تا رقابت دو کشور بر سر کنترل صادرات وزن‌های مدل در چین.

پیشینه اقدامات فدرال

به گزارش ExecutiveGov، این اطلاعیه پس از هشدار مشترک سپتامبر NSA، FBI و CISA منتشر شد که در آن شرکت‌های هوش مصنوعی مستقر در چین به اجرای کارزارهای «تقطیر دانش در مقیاس صنعتی» علیه مدل‌های پیشرو آمریکایی متهم شدند و DeepSeek در کنار Moonshot AI، Alibaba، MiniMax، StepFun و Z.AI نام برده شد. همچنین اداره خدمات عمومی آمریکا (GSA) مقرراتی را به قراردادهای دولتی افزوده که از ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ اجرایی شده و پیمانکاران را از استفاده از داده‌های دولتی برای آموزش مدل‌های زبانی، تبلیغات یا فروش به اشخاص ثالث منع می‌کند. تلاش‌های تقنینی برای منع DeepSeek در دستگاه‌های دولتی نیز از اوایل ۲۰۲۵ در کنگره مطرح بوده است.

تحلیل نگارنده: کنار هم قرار گرفتن این اقدامات نشان می‌دهد که سیاست آمریکا از «منع یک اپلیکیشن» به «مدیریت کامل چرخه داده در قراردادهای هوش مصنوعی» حرکت کرده است: چه مدلی استفاده می‌شود، داده کجا پردازش می‌شود و برای چه هدفی به کار می‌رود.

نگاه تطبیقی: ایران

تحلیل نگارنده: در ایران، ماده ۷ قانون ملی توسعه هوش مصنوعی «مرکز ارزیابی و تأیید امنیت سامانه‌های هوش مصنوعی» را مکلف به ارزیابی شش‌ماهه سامانه‌های داخلی و خارجی بر اساس سطح مخاطره کرده است. این سازوکار، اگرچه با دستور منع خرید آمریکا متفاوت است، می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری دستگاه‌های دولتی ایران درباره استفاده از مدل‌های خارجی باشد. دستگاه‌های دولتی ایرانی که از سرویس‌های خارجی هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، باید محل ذخیره داده و ریسک انتقال اطلاعات طبقه‌بندی‌شده را جدی بگیرند.

توصیه عملی

1. پیمانکاران فدرال آمریکا، فهرست مدل‌های زیربنایی محصولات خود را تهیه و استفاده از DeepSeek را شناسایی کنند؛
2. در قراردادهای تأمین نرم‌افزار، تعهد افشای مدل‌های زیربنایی و منشأ آن‌ها درج شود؛
3. شرکت‌هایی که با دولت آمریکا کار نمی‌کنند نیز ریسک قراردادی مشتریان دولتی خود را بسنجند؛
4. سازمان‌های ایرانی سیاست داخلی استفاده از سرویس‌های هوش مصنوعی خارجی را با توجه به محل ذخیره داده تدوین کنند؛
5. شرکت‌های نرم‌افزاری که محصول خود را به مشتریان بین‌المللی می‌فروشند، برای هر نسخه محصول «فهرست اجزای هوش مصنوعی» شامل مدل‌ها، نسخه‌ها و محل پردازش داده نگه دارند تا در برابر الزامات مشابه آماده باشند.

پرسش‌های متداول

آیا استفاده از DeepSeek در آمریکا برای همه ممنوع شد؟

خیر. دستور فقط دستگاه‌های اجرایی غیرنظامی فدرال را در بر می‌گیرد و ممنوعیت عمومی برای شهروندان یا بخش خصوصی نیست.

دستور DHS بر چه قانونی تکیه دارد؟

بر قانون امنیت زنجیره تأمین خرید فدرال ۲۰۱۸ (41 U.S.C. 1321-1328) و مقررات 41 CFR 201-1، پس از توصیه شورای امنیت خرید فدرال.

دستور چه زمانی صادر شد؟

به گزارش ExecutiveGov، در ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۶؛ اطلاعیه آن در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ در فدرال رجیستر منتشر شد.

آیا محصولات شرکت‌های دیگر هم مشمول می‌شوند؟

بله؛ محصولات و خدمات شخص ثالثی که با استفاده از پیاده‌سازی‌های DeepSeek توسعه یافته‌اند نیز باید حذف شوند.

دستگاه‌ها چگونه می‌توانند استثنا بگیرند؟

با درخواست کتبی ظرف ۶۰ روز از صدور دستور؛ CISA درخواست را بررسی و تصمیم کتبی صادر می‌کند.

جمع‌بندی

دستور DHS درباره DeepSeek نشان می‌دهد ابزارهای حقوق امنیت زنجیره تأمین، که پیش‌تر برای سخت‌افزار و نرم‌افزار امنیتی به کار می‌رفت، اکنون به مدل‌های هوش مصنوعی رسیده است. بند «شخص ثالث» آن، شفافیت درباره مدل‌های زیربنایی را به شرط ورود به بازار دولتی تبدیل می‌کند. برای ارزیابی ریسک قراردادهای فناوری با کارشناسان آرتیلا در تماس باشید. این مقاله جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.

منابع

• https://www.federalregister.gov/documents/2026/10/20/2026-21447/notice-of-order-regarding-exclusion-and-removal-of-deepseek-products-from-federal-civilian-executive
• https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2026-10-20/pdf/2026-21447.pdf
• https://www.executivegov.com/articles/dhs-deepseek-removal-order-civilian-agencies-it-systems
• https://unhyd.com/article/dhs-deepseek-order-federal-civilian-agencies/