ممنوعیت ربات‌های خارجی در آمریکا: فهرست پوششی FCC
FCC ربات‌های پیشرفته متحرک ساخت خارج از آمریکا، از انسان‌نما تا جاروبرقی رباتیک، را در فهرست پوششی گذاشت؛ تعریف ربات، قاعده ۶۵ درصد، تأیید مشروط و درس ایران.
تحریریه آرتیلا · ۱۴۰۵/۰۷/۱۸
این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.
تعریف: ممنوعیت ربات‌های خارجی در آمریکا به اقدام کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) در ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶ گفته میشود که «دستگاه‌های رباتیک پیشرفته» تولیدشده در هر کشور خارجی، از جمله ربات‌های انسان‌نما، چهارپا و ربات‌های متحرک خودران، را به «فهرست پوششی» (Covered List) افزود. نتیجه این است که مدل‌های جدید این ربات‌ها نمی‌توانند مجوز تجهیزات FCC بگیرند و بنابراین واردات، بازاریابی و فروش آن‌ها در آمریکا عملاً ممنوع میشود، مگر آنکه وزارت جنگ آمریکا (DoW) برای آن‌ها «تأیید مشروط» صادر کند.
این اقدام در ماه‌های اخیر بیشتر در رسانه‌های فناوری به چشم آمده است. FCC صفحه پرسش‌های متداول خود را در ۲ اکتبر ۲۰۲۶ به‌روزرسانی کرد و به گزارش iTechPost، در همان روز یک جاروبرقی رباتیک (محصول شرکت Matic) جزو نخستین دستگاه‌هایی شد که فهرست «تأیید مشروط» آن منتشر شد. موضوع از آن رو مهم است که برخلاف تحریم‌های معمول، این قاعده بی‌طرف نسبت به کشور است و معیار آن محل تولید است، نه تابعیت شرکت سازنده.
بیان قابل نقل: فهرست پوششی FCC ربات را از کالای مصرفی به موضوع امنیت ملی تبدیل کرد: اگر بیشتر قطعاتش آمریکایی نباشد، مدل جدیدش بدون تأیید وزارت جنگ وارد بازار نمی‌شود.
فهرست پوششی FCC چیست و چگونه کار می‌کند؟
طبق برگه اطلاعات رسمی FCC، فهرست پوششی فهرست تجهیزات و خدمات ارتباطی است که خطری غیرقابل قبول برای امنیت ملی آمریکا یا ایمنی و امنیت اشخاص آمریکایی تلقی میشوند. چند نکته حقوقی کلیدی:
- طبق قانون شبکه‌های ارتباطی امن و قابل اعتماد (Secure and Trusted Communications Networks Act)، FCC فقط به دستور مقامات امنیت ملی می‌تواند فهرست را به‌روز کند و خود به‌تنهایی چنین اختیاری ندارد؛
- تجهیزات موجود در فهرست از دریافت مجوز تجهیزات FCC محروم‌اند؛ و چون بیشتر دستگاه‌های الکترونیکی پیش از واردات، بازاریابی یا فروش در آمریکا به این مجوز نیاز دارند، عملاً راه ورود مدل‌های جدید بسته میشود؛
- FCC پیش‌تر اقدام مشابهی درباره پهپادها و قطعات حیاتی آن‌ها و روترهای مصرفی انجام داده بود.
اقدام ۲۸ ژوئیه پس از تصمیم یک نهاد میان‌سازمانی قوه مجریه که کاخ سفید تشکیل داده بود انجام شد. به نقل FCC، این تعیین امنیت ملی می‌گوید قابلیت‌های شبکه‌ای ربات‌ها بردارهای حمله گسترده‌ای ایجاد می‌کند و داده‌هایی که این ربات‌ها جمع می‌کنند می‌تواند برای نظارت بر آمریکاییان، تقویت سرویس‌های اطلاعاتی خارجی یا در اختیار گرفتن ربات از راه دور به کار رود. در همان روز «اینورترهای برق» متصل ساخت خارج نیز به فهرست افزوده شدند.
«دستگاه رباتیک پیشرفته» دقیقاً چیست؟
طبق تعریف منقول در صفحه پرسش‌های متداول FCC، دستگاه رباتیک پیشرفته یک دستگاه مکانیکی متحرک است، از جمله ربات‌های خودران متحرک، ربات‌های انسان‌نما و چهارپاها، که همه شرایط زیر را داشته باشد:
- توانایی جابه‌جایی، اجتناب از مانع، ناوبری یا حرکت روی زمین؛
- فعالیت در فاصله از اپراتور یا ناظر انسانی، بر اساس فرمان یا داده حسگر؛
- وزن مجموع دستگاه و ایستگاه شارژ یا زمینی آن بیش از ۴.۴ پوند؛
- داشتن هر سه جزء: حسگر برای درک محیط، جزء اتصال شبکه (سیمی یا بی‌سیم، از جمله بلوتوث، وای‌فای، شبکه همراه یا ماهواره) با سرعت دست‌کم ۲۰۰ کیلوبیت بر ثانیه، و نرم‌افزاری (از جمله فرم‌ور و وزن‌های مدل هوش مصنوعی یا یادگیری ماشین) که ناوبری خودران، ادراک حرکت، جمع‌آوری داده یا فرمان و کنترل از راه دور را مدیریت کند.
آنچه خارج از تعریف است
خودروهای متصل، وسایل ریلی، پهپادها، وسایل زیرآبی بدون سرنشین، وسایل پزشکی مشمول قانون غذا، دارو و لوازم آرایشی (از جمله ابزار جراحی و وسایل کمک‌حرکتی مانند ویلچر) و بازوهای رباتیک ثابت صنعتی یا پزشکی مستثنا هستند. در مقابل، FCC تصریح کرده وسایل نقلیه هدایت‌شونده خودکار (AGV) انبارها، حتی اگر مسیر ازپیش‌تعیین‌شده داشته باشند، و ربات‌های تمیزکننده استخر که روی سطح هم کار می‌کنند، ممکن است مشمول باشند. طبق گزارش iTechPost، جاروبرقی‌های رباتیک مدرن نیز معمولاً در این تعریف قرار می‌گیرند.
بیان قابل نقل: تعریف FCC از «ربات پیشرفته» با چهار آزمون فنی کار می‌کند، نه با ظاهر دستگاه؛ یک جاروبرقی هوشمند می‌تواند به اندازه یک انسان‌نما «ربات پیشرفته» باشد.
«ساخت خارج» یعنی چه؟ قاعده ۶۵ درصد
FCC برای تعیین «تولید خارجی» به تعریف «محصول نهایی داخلی» در مقررات خرید فدرال (48 CFR 25.101(a)) ارجاع می‌دهد که دو شرط دارد: دستگاه باید در آمریکا ساخته شود و هزینه قطعات داخلی آن برای اقلام تحویلی ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۸ از ۶۵ درصد و از ۲۰۲۹ از ۷۵ درصد کل هزینه قطعات بیشتر باشد. قطعات تجاری آماده (COTS) نیز در محاسبه منظور میشوند و تابعیت شرکت تولیدکننده اهمیتی ندارد. بنابراین یک شرکت آمریکایی که ربات خود را در خارج تولید می‌کند مشمول است، و حتی مونتاژ نهایی در آمریکا نیز اگر سهم قطعات داخلی کافی نباشد، کفایت نمی‌کند. iTechPost نمونه Matic را ذکر می‌کند که در کالیفرنیا مونتاژ می‌کند اما به آستانه ۶۵ درصد نمی‌رسد.
چه چیزهایی تغییر نمی‌کند؟
طبق FCC:
- مدل‌هایی که پیش‌تر مجوز گرفته‌اند همچنان قابل واردات، بازاریابی و فروش‌اند و مصرف‌کنندگان می‌توانند دستگاه‌های خریداری‌شده را استفاده کنند؛
- فروش به دولت فدرال و نهادهای آن کاملاً مستثناست؛
- واردات دسته‌های کوچک صرفاً برای توسعه و آزمون محصول، بدون عرضه یا فروش، طبق مقررات FCC مجاز است؛ واردات صرفاً برای صادرات مجدد نیز مجاز است؛
- دستگاه‌های فهرست‌شده با یک معافیت می‌توانند به‌روزرسانی‌های پایه نرم‌افزار و فرم‌ور دریافت کنند؛
- مسیر ساده‌شده «اظهارنامه انطباق تأمین‌کننده» (SDoC) راه فرار نیست و تجهیزات پوششی از هر نوع مجوز محروم‌اند.
مسیر استثنا: «تأیید مشروط» وزارت جنگ
ربات‌هایی که وزارت جنگ برایشان «تأیید مشروط» صادر کند، از فهرست مستثنا میشوند. درخواست با ایمیل به نشانی اعلام‌شده FCC ارسال و برای ارزیابی به وزارت جنگ فرستاده میشود؛ هر شخص دخیل در تولید دستگاه می‌تواند درخواست دهد و درخواست می‌تواند برای یک دسته از دستگاه‌ها باشد.
طبق خلاصه fccid.io از راهنمای رسمی، درخواست باید شامل این موارد باشد و مهلت ارسال آن ۱ ژانویه ۲۰۲۸ است:
- ساختار شرکتی کامل، مالکان ذی‌نفع ۵ درصد یا بیشتر، اعضای هیئت‌مدیره و مدیران با تابعیت، و هرگونه مالکیت یا نفوذ دولت خارجی؛
- فهرست قطعات، کشور مبدأ همه قطعات و نرم‌افزار، محل تولید و آزمون و تحلیل تمرکز زنجیره تأمین؛
- برنامه زمان‌بندی‌شده انتقال تولید به آمریکا با گزارش فصلی پیشرفت.
به نوشته همین منبع، تصمیمات وزارت جنگ نهایی است و نقض آگاهانه شرایط یا اظهار خلاف واقع به لغو تأیید و منع درخواست‌های آینده می‌انجامد. iTechPost نیز گزارش داده تأیید Matic فقط مدل‌های مشخص را پوشش می‌دهد و به اجرای برنامه انتقال تولید وابسته است.
بیان قابل نقل: «تأیید مشروط» در عمل یک قرارداد صنعتی است: دسترسی به بازار آمریکا در برابر تعهد به انتقال تولید به خاک آمریکا.
پیامدهای حقوقی برای شرکت‌ها
برای سازندگان، واردکنندگان و توزیع‌کنندگان، این اقدام چند پرسش حقوقی ایجاد می‌کند: قراردادهای توزیع و تأمین که بر فرض دریافت مجوز FCC برای مدل‌های آینده بسته شده‌اند، ممکن است نیازمند بازنگری در شروط قوه قاهره یا تغییر قانون باشند؛ متقاضی مجوز باید گواهی کند دستگاه «تولید خارج» نیست و هرچند مدرک مشخصی الزامی نشده، باید شواهد کافی برای این گواهی داشته باشد؛ و افشای اطلاعات مالکیت و زنجیره تأمین برای تأیید مشروط، ملاحظات محرمانگی تجاری دارد. این موضوع با روند گسترده‌تر امنیت محصولات متصل هم‌راستاست؛ برای رویکرد اروپا، گزارش آسیب‌پذیری در قانون CRA اروپا را ببینید.
نگاه تطبیقی: ایران
در ایران نیز ورود و عرضه تجهیزات ارتباطی منوط به مجوز است. طبق «آیین‌نامه تأیید نمونه تجهیزات ارتباطی و فناوری اطلاعات» سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی (نسخه منتشرشده در سایت وزارت ارتباطات)، تجهیزاتی که «ورود، تولید و عرضه آن» نیازمند گواهی تأیید نمونه است، از جمله «کلیه تجهیزات ارتباطی رادیویی»، باید پس از بررسی مدارک و آزمون در آزمایشگاه معتبر گواهی بگیرند. به نظر نویسنده، رباتی که ماژول وای‌فای یا بلوتوث دارد احتمالاً از این حیث مشمول تأیید نمونه است؛ اما تا جایی که بررسی شد، معیاری مبتنی بر محل تولید یا امنیت ملی مشابه فهرست پوششی FCC در این آیین‌نامه دیده نمی‌شود. وضعیت به‌روز این آیین‌نامه و اصلاحات احتمالی آن باید از سازمان تنظیم مقررات استعلام شود.
برای قواعد ایران درباره پهپادها، که FCC پیش‌تر مشابه همین اقدام را درباره‌شان انجام داده بود، قوانین پهپاد در ایران و برای روبات‌های خودران در خیابان، تنظیم‌گری روبوتاکسی را ببینید.
پرسش‌های متداول
آیا خرید و استفاده از ربات‌های چینی در آمریکا ممنوع شده است؟
خیر. طبق FCC، مصرف‌کنندگان می‌توانند دستگاه‌های خریداری‌شده را استفاده کنند و مدل‌هایی که پیش‌تر مجوز گرفته‌اند همچنان فروخته میشوند. محدودیت فقط بر مدل‌های جدید ساخت خارج اعمال میشود و به کشور خاصی محدود نیست.
کدام ربات‌ها مشمول فهرست پوششی FCC هستند؟
ربات‌های متحرک زمینی بالای ۴.۴ پوند با حسگر، اتصال شبکه و نرم‌افزار کنترل خودران یا از راه دور، مانند انسان‌نماها، چهارپاها، AGVها و برخی جاروبرقی‌های رباتیک. پهپاد، خودرو متصل، وسایل پزشکی و بازوهای ثابت صنعتی مستثنا هستند.
ربات «ساخت آمریکا» از نظر FCC چه رباتی است؟
رباتی که در آمریکا ساخته شود و هزینه قطعات داخلی آن برای اقلام ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۸ بیش از ۶۵ درصد و از ۲۰۲۹ بیش از ۷۵ درصد باشد. تابعیت شرکت سازنده ملاک نیست.
چگونه می‌توان از این ممنوعیت استثنا گرفت؟
با درخواست «تأیید مشروط» از وزارت جنگ آمریکا از طریق ایمیل اعلام‌شده FCC؛ شامل افشای مالکیت، زنجیره تأمین و برنامه انتقال تولید به آمریکا. طبق گزارش‌ها، مهلت ارسال درخواست ۱ ژانویه ۲۰۲۸ است.
آیا واردات ربات به ایران نیاز به مجوز دارد؟
اگر ربات تجهیزات ارتباطی رادیویی مانند وای‌فای یا بلوتوث داشته باشد، طبق آیین‌نامه تأیید نمونه سازمان تنظیم مقررات احتمالاً به گواهی تأیید نمونه نیاز دارد؛ مقررات به‌روز باید از سازمان استعلام شود.
جمع‌بندی
افزودن ربات‌های پیشرفته ساخت خارج به فهرست پوششی FCC نشان می‌دهد رباتیک، مانند پهپاد و روتر، به میدان امنیت زنجیره تأمین وارد شده است. معیار، محل تولید و سهم قطعات داخلی است؛ مدل‌های موجود و دستگاه‌های در دست مصرف‌کنندگان در امان‌اند، اما مدل‌های جدید فقط با «تأیید مشروط» وزارت جنگ و تعهد به انتقال تولید به بازار آمریکا می‌رسند. برای فعالان ایرانی رباتیک و واردات، این تحول یادآور اهمیت شفافیت زنجیره تأمین، امنیت داده ربات و رعایت تأیید نمونه است. برای بررسی قراردادهای واردات و انطباق فنی با کارشناسان آرتیلا مشورت کنید. این مقاله اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.
منابع
- Federal Communications Commission, FACT SHEET: FCC Updates Covered List to Include Foreign-Produced Advanced Robotic Devices and Power Inverters (28 Jul 2026): https://docs.fcc.gov/public/attachments/DOC-423682A1.pdf
- Federal Communications Commission, FAQs on Recent Updates to FCC Covered List Regarding Foreign-Produced Advanced Robotic Devices and Power Inverters (updated 2 Oct 2026): https://www.fcc.gov/covered-list-faqs-robots-inverters
- FCCID.io News, FCC and Department of War Release Conditional Approval Guidance for Foreign-Produced Advanced Robotics (28 Jul 2026, updated 19 Aug 2026): https://fccid.io/news/fcc-department-of-war-guidance-advanced-robotics-conditional-approvals
- iTechPost, Matic Gets First FCC Waiver for a Robot Vacuum Despite Not Needing the Ban Exemption (6 Oct 2026): https://www.itechpost.com/articles/237499/20261006/matic-gets-first-fcc-waiver-robot-vacuum-despite-not-needing-ban-exemption.htm
- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات (nkh.ict.gov.ir)، آیین‌نامه تأیید نمونه تجهیزات ارتباطی و فناوری اطلاعات: https://nkh.ict.gov.ir/ICTContent/media/image/2013/05/6902_orig.pdf