مقررات رمزارز برزیل؛ قطع بانک صرافی غیرمجاز از ۶ نوامبر

این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.

تعریف: مقررات رمزارز برزیل در این مقاله به چارچوب قطعنامه BCB شماره ۵۲۰/۲۰۲۵ بانک مرکزی برزیل (Banco Central do Brasil) برای ارائه‌دهندگان خدمات دارایی مجازی (VASP) و اصلاحیه تازه آن، قطعنامه BCB شماره ۵۸۹ مورخ ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، اشاره دارد. طبق این اصلاحیه، از ۶ نوامبر ۲۰۲۶ بانک‌ها، مؤسسات پرداخت و سایر مؤسسات تحت مجوز بانک مرکزی نمی‌توانند معاملات بازار دارایی مجازی را با طرف مقابلی انجام دهند یا تسهیل کنند که مجوز فعالیت در برزیل ندارد.

قطعنامه ۵۸۹ در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ در روزنامه رسمی برزیل منتشر شد. هم‌زمان، بانک مرکزی برزیل نخستین رد درخواست مجوز در رژیم جدید را منتشر کرد. این دو رویداد نشان می‌دهد برزیل از مرحله قاعده‌نویسی به مرحله دروازه‌بانی رسیده است.

بیان قابل نقل: در برزیل، از ۶ نوامبر ۲۰۲۶ صرافی بدون مجوز نه فقط غیرقانونی، بلکه بی‌بانک است.

قطعنامه ۵۸۹ چه چیزی را تغییر داد؟

۱. تعویق یک‌هفته‌ای ممنوعیت

به نوشته مؤسسه حقوقی GSGA، قطعنامه ۵۸۹ آغاز ممنوعیت همکاری مؤسسات مجاز با VASPهای غیرمجاز را از ۳۰ اکتبر به ۶ نوامبر ۲۰۲۶ منتقل کرد. این تغییر در ماده ۹۱ قطعنامه ۵۲۰ از ۱ اکتبر ۲۰۲۶ لازم‌الاجرا شد.

۲. حذف عبارت «در فرایند اخذ مجوز»

به گزارش FinanceFeeds، متن قبلی ماده ۹۱ همکاری با ارائه‌دهندگانی را ممنوع می‌کرد که نه مجاز بودند و نه «در فرایند اخذ مجوز». متن جدید فقط به طرف‌هایی اشاره می‌کند که «مجاز نیستند» و اشاره صریح به فرایند اخذ مجوز حذف شده است. این تغییر یک پرسش عملی جدی ایجاد می‌کند: وضعیت شرکتی که درخواستش در جریان است، پس از ۶ نوامبر چیست؟

۳. فهرست رسمی دوره انتقال

به گزارش FinanceFeeds، رأی توضیحی شماره ۱۰۸/۲۰۲۶ بانک مرکزی می‌گوید هدف از هفته اضافه، فرصت برای تنظیم و انتشار فهرست رسمی مؤسسات در دوره انتقال است، شامل VASPهایی که درخواست مجوز داده‌اند و مؤسسات واجد شرایطی که قصد فعالیت در این بازار را اعلام کرده‌اند. FinanceFeeds تا ۶ اکتبر این فهرست را در صفحات عمومی بانک مرکزی پیدا نکرده بود.

بیان قابل نقل: مهم‌ترین سند بازار رمزارز برزیل در نوامبر ۲۰۲۶ یک قانون نیست؛ یک فهرست است.

۴. تکالیف گزارش‌دهی تازه از ۲۰۲۷

طبق GSGA، VASPهای دوره انتقال که درخواست مجوز ثبت می‌کنند باید این اطلاعات را به بانک مرکزی بدهند:

• مانده‌های حسابداری نگهداری‌شده به نفع مشتریان؛
• مجموع دارایی‌های مجازی تحت نگهداری، برای خود یا دیگران، در داخل یا خارج، به تعداد و ارزش، از جمله به تفکیک مشتری؛
• اثبات ذخایر (proof of reserves) به تفکیک هر دارایی مجازی؛
• در صورت انجام استیکینگ، مجموع دارایی‌های مشتریان که به این عملیات اختصاص یافته است.

بانک‌ها و کارگزاری‌هایی که خدمات واسطه‌گری یا نگهداری دارایی مجازی ارائه می‌دهند نیز همین تکلیف را دارند. این تکالیف از ۱ ژانویه ۲۰۲۷ اجرا می‌شوند، با جزئیاتی که بانک مرکزی بعداً تعیین می‌کند.

مهلت ۳۰ اکتبر هنوز مهم است

به گزارش FinanceFeeds، ماده ۹ دستورالعمل هنجاری BCB شماره ۷۰۴ مقرر می‌کند ارائه‌دهندگان موجود باید بسته درخواست مجوز خود را تا ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ ارائه کنند. بنابراین تعویق قطع خدمات بانکی، مهلت ثبت درخواست را تغییر نداده است.

نخستین رد مجوز

به گزارش FinanceFeeds:

• بانک مرکزی برزیل درخواست مجوز Higherway Tech Soluções (با نام تجاری Higher Global Payments) را رد کرد؛
• تاریخ تصمیم ۲۵ اوت و تاریخ انتشار در روزنامه رسمی ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ است؛
• اطلاعیه منتشرشده دلیل مشخص رد را ذکر نکرده است؛
• Higher Global اعلام کرده تصمیم را با مشاوران حقوقی بررسی می‌کند و گزینه‌های اعتراض اداری یا قضایی را می‌سنجد.

به گفته André Zanon، از مقامات بانک مرکزی، در وبینار ABCripto در ۲۹ سپتامبر، بانک قصد دارد در مواردی که الزامات پایه مرحله نخست رعایت نشده، رد درخواست‌ها را تسریع کند؛ از جمله درباره حسن شهرت کنترل‌کنندگان، الزامات سرمایه و اثبات فعالیت پیش از اجرای رژیم جدید.

چه کسانی در صف‌اند؟

FinanceFeeds در جست‌وجوهای عمومی تا اوایل اکتبر فقط هفت درخواست در جریان یافته است: Transfero، Mazzera، PFPAY، Masterpay، W Brasil، Onda Finance و Wynx. این به معنای آن نیست که فقط همین شرکت‌ها می‌خواهند در برزیل بمانند. برخی صرافی‌ها نیز در حال خروج یا انتقال مشتریان‌اند.

بیان قابل نقل: نخستین رد مجوز در برزیل بدون ذکر دلیل منتشر شد؛ برای صنعت، شفافیت معیار رد به اندازه خود رد اهمیت دارد.

پیامدها برای بازیگران بازار

برای صرافی‌ها

• ثبت کامل درخواست تا ۳۰ اکتبر حیاتی است.
• آماده‌سازی اطلاعات اثبات ذخایر و نگهداری برای ۲۰۲۷ باید از اکنون آغاز شود.
• وضعیت درخواست در فهرست رسمی دوره انتقال باید پیگیری شود.

برای بانک‌ها و مؤسسات پرداخت

• تا ۶ نوامبر باید طرف‌های رمزارزی خود را با فهرست مجاز و فهرست دوره انتقال تطبیق دهند.
• ادامه همکاری با شرکت غیرمجاز پس از این تاریخ، ریسک تخلف مقرراتی دارد.

برای کاربران

به نظر نگارنده، کاربران صرافی‌هایی که در فهرست نیستند ممکن است با قطع ناگهانی واریز و برداشت ریال برزیل روبه‌رو شوند و بهتر است وضعیت مجوز صرافی خود را پیش از ۶ نوامبر بررسی کنند.

نگاه تطبیقی: ایران

جالب اینجاست که ایران هم مدل مشابهی را دنبال کرده است. معاون حقوقی بانک مرکزی ایران در یادداشتی که خبرگزاری مهر در مرداد ۱۴۰۴ منتشر کرد، گفته بود طبق ماده ۳۸ قانون بانک مرکزی، دستگاه‌ها، و در رأس آن‌ها خود بانک مرکزی، حق ارائه هیچ خدمتی به اشخاص غیرمجاز فعال در عرصه رمزپول را ندارند و بستن درگاه‌های بانکی فعالان غیرمجاز و باز کردن درگاه مجموعه‌های منطبق با ضوابط در راستای همین حکم است. همچنین طبق ماده ۳۷ همان قانون، فعالیت خارج از ضوابط بانک مرکزی جرم است.

دستورالعمل تأسیس، فعالیت، انحلال و نظارت بر کارگزاران رمزپول با ۵۸ ماده و ۲۸ تبصره در ۵ مهر ۱۴۰۴ تصویب شد. جزئیات را در دستورالعمل کارگزاران رمزپول و کارگروه مجوز صرافی رمزارز ایران آورده‌ایم.

مقایسه زیر تحلیل نگارنده است: برزیل تاریخ مشخص قطع خدمات بانکی، فهرست رسمی دوره انتقال و تکلیف اثبات ذخایر به تفکیک دارایی را در متن مقررات آورده است. در منابعی که درباره ایران بررسی کردیم، تاریخ مشخص مشابه یا تکلیف صریح اثبات ذخایر دیده نشد. همچنین برای مقایسه با رویکرد اروپا، نظر ESMA درباره استیبل‌کوین غیرMiCA را ببینید.

پرسش‌های متداول

قطعنامه BCB 589 چه زمانی منتشر شد؟

قطعنامه مورخ ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ است و در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ در روزنامه رسمی برزیل منتشر شد. تغییر ماده ۹۱ از ۱ اکتبر ۲۰۲۶ لازم‌الاجرا شد.

از چه تاریخی بانک‌های برزیل نمی‌توانند با صرافی غیرمجاز کار کنند؟

از ۶ نوامبر ۲۰۲۶. پیش از این اصلاحیه، تاریخ ۳۰ اکتبر تعیین شده بود.

آیا صرافی‌ای که درخواست مجوز داده می‌تواند ادامه دهد؟

متن جدید اشاره صریح به «در فرایند اخذ مجوز» را حذف کرده و بانک مرکزی قرار است فهرست رسمی دوره انتقال را منتشر کند. تا انتشار آن، وضعیت این شرکت‌ها قطعی نیست.

نخستین رد مجوز در برزیل مربوط به کدام شرکت بود؟

به گزارش FinanceFeeds، Higherway Tech Soluções با نام تجاری Higher Global Payments. تصمیم در ۲۵ اوت گرفته و در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، بدون ذکر دلیل مشخص.

آیا ایران هم خدمات بانکی صرافی‌های غیرمجاز را قطع می‌کند؟

بانک مرکزی ایران با استناد به ماده ۳۸ قانون بانک مرکزی، ارائه خدمت به فعالان غیرمجاز رمزپول را ممنوع دانسته است. برای بررسی وضعیت مجوز با کارشناسان آرتیلا مشورت کنید.

جمع‌بندی

مقررات رمزارز برزیل با قطعنامه ۵۸۹ وارد مرحله اجرا شده است: از ۶ نوامبر ۲۰۲۶ بانک‌ها نمی‌توانند با صرافی‌های غیرمجاز کار کنند، مهلت ثبت درخواست ۳۰ اکتبر باقی است، نخستین رد مجوز منتشر شده و از ۲۰۲۷ اثبات ذخایر به تفکیک دارایی لازم است. پرسش اصلی اکنون فهرست رسمی دوره انتقال است. برای ایران، تجربه برزیل نشان می‌دهد که قطع دسترسی بانکی وقتی مؤثر و منصفانه است که با زمان‌بندی روشن و فهرست شفاف همراه باشد. این مقاله اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.

منابع

• FinanceFeeds, Brazil Moves Its Crypto Banking Cut-Off to 6 November as the Central Bank Refuses Its First Licence (6 Oct 2026): https://financefeeds.com/brazil-moves-its-crypto-banking-cut-off-to-6-november-as-the-central-bank-refuses-its-first-licence/
• GSGA (Gaia Silva Gaede Advogados), Banco Central adia a vedação de operações com prestadoras de serviços de ativos virtuais não autorizadas (5 Oct 2026): https://gsga.com.br/pt/informativo/banco-central-adia-a-vedacao-de-operacoes-com-prestadoras-de-servicos-de-ativos-virtuais-nao-autorizadas-e-amplia-as-informacoes-exigidas-no-regime-de-transicao
• خبرگزاری مهر، پایان جولان غیرمجازها در رمزپول (۲۹ مرداد ۱۴۰۴): https://www.mehrnews.com/news/6566071/
• بانک مرکزی، دستورالعمل تأسیس، فعالیت، انحلال و نظارت بر کارگزاران رمزپول به تصویب هیات عالی بانک مرکزی رسید: https://cbi.ir/showitem/33396.aspx