ETF رمزارز تایلند؛ قواعد ۱۶ اکتبر برای بیت‌کوین و اتریوم

این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.

تعریف: ETF رمزارز تایلند به صندوق سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس (Exchange-Traded Fund) گفته می‌شود که طبق مقررات جدید کمیسیون بورس و اوراق بهادار تایلند (SEC Thailand) مستقیماً در رمزارز سرمایه‌گذاری می‌کند و فقط در بورس اوراق بهادار تایلند (SET) معامله می‌شود. طبق گزارش اینفوکوئست از اطلاعیه کمیسیون (۸ اکتبر ۲۰۲۶)، کمیسیون ۱۱ مقرره صادر کرده که از ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ اجرا می‌شود و در مرحله نخست فقط بیت‌کوین و اتریوم را مجاز می‌داند.

کشورهای آسیایی در سال‌های اخیر دو مسیر متفاوت برای رمزارز رفته‌اند: برخی آن را به حاشیه رانده‌اند و برخی تلاش کرده‌اند آن را به درون بازار سرمایه تنظیم‌شده بیاورند. تایلند با این تصمیم به‌روشنی مسیر دوم را برگزیده است. این مقاله اجزای حقوقی چارچوب تایلند، منطق حمایت از سرمایه‌گذار در آن و مقایسه‌ای با ایران را بررسی می‌کند.

بیان قابل نقل: تایلند رمزارز را به سرمایه‌گذار خرد نزدیک‌تر کرد، اما فقط از دروازه بورس، با امین داخلی و بدون پول قرضی.

مسیر تصویب

طبق اطلاعیه کمیسیون که اینفوکوئست منتشر کرده، کمیسیون اصول پیشنهادی را در آوریل تا مه ۲۰۲۶ و پیش‌نویس مقررات را در اوت تا سپتامبر ۲۰۲۶ به مشورت عمومی گذاشت و بیشتر نظردهندگان با آن موافق بودند. اطلاعیه شماره ۷۸/۲۵۶۹ کمیسیون مورخ ۱۰ آوریل ۲۰۲۶ نیز نشان می‌دهد که هیئت کمیسیون در دسامبر ۲۰۲۵ و هیئت تنظیم بازار سرمایه در فوریه ۲۰۲۶ با اصل ایجاد این چارچوب موافقت کرده بودند. کمیسیون در همان اطلاعیه یادآوری کرده بود که ناظران خارجی، از جمله در آمریکا، کانادا، استرالیا و هنگ‌کنگ، پیش‌تر چارچوب ETF رمزارز ایجاد کرده‌اند.

اجزای اصلی چارچوب

۱. آمادگی شرکت مدیریت صندوق

شرکت مدیریت دارایی که می‌خواهد ETF رمزارز تأسیس کند، باید آمادگی خود را از نظر نیروی انسانی، سامانه‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات مرتبط نشان دهد تا صندوق به‌طور پایدار، ایمن و نظام‌مند اداره شود.

۲. مدیریت منفعل و حداقل ۸۰ درصد

ETF رمزارز باید به‌صورت منفعل (passive) اداره شود و هدفش دنبال کردن قیمت رمزارز موضوع سرمایه‌گذاری باشد. صندوق باید در هر سال مالی به‌طور میانگین دست‌کم ۸۰ درصد ارزش خالص دارایی‌ها را در یک رمزارز واحد نگه دارد.

۳. فهرست بسته دارایی‌ها

کمیسیون نوع رمزارزهای مجاز را تعیین می‌کند و معیارهایش را نقدشوندگی، پذیرش عمومی، امنیت شبکه و تناسب از نظر حمایت از سرمایه‌گذار اعلام کرده است. در مرحله نخست فقط بیت‌کوین و اتریوم مجازند.

بیان قابل نقل: در چارچوب تایلند، فهرست رمزارزهای قابل سرمایه‌گذاری را ناظر تعیین می‌کند، نه بازار و نه مدیر صندوق.

۴. نگهداری فقط نزد امین داخلی

طبق اطلاعیه نهایی، دارایی‌های صندوق باید فقط نزد امین دارایی دیجیتال (DA Custodian) تحت نظارت کمیسیون تایلند نگهداری شود. کمیسیون گفته ممکن است در آینده، در صورت ضرورت، استفاده از امین‌های خارجی واجد شرایط را مجاز کند.

۵. معامله فقط در بورس و تأیید درک ریسک

ETF رمزارز فقط در بورس تایلند پذیرش و معامله می‌شود. سرمایه‌گذار باید درباره ویژگی‌ها و ریسک محصول آموزش ببیند و پیش از آغاز معامله، تأیید کند که ریسک را درک کرده است. کارگزاران نیز باید بر تخصیص مناسب دارایی، پرهیز از تمرکز سرمایه‌گذاری در دارایی دیجیتال و تناسب با سطح ریسک‌پذیری تأکید کنند.

۶. منع وام مارجین

کارگزاران نمی‌توانند برای خرید ETF رمزارز وام مارجین بدهند. کمیسیون این حکم را هم‌راستا با رویکرد فعلی دانسته که اجازه نمی‌دهد کسب‌وکارهای دارایی دیجیتال برای خرید رمزارز وام بدهند.

۷. افشای اطلاعات

شرکت مدیریت باید اطلاعات کافی درباره ویژگی‌ها، ساختار، سازوکار سرمایه‌گذاری، ارائه‌دهندگان خدمات و ریسک‌های خاص ETF رمزارز افشا کند.

مدیر سرمایه‌گذاری و امین صندوق

دو قاعده سازمانی نیز تصویب شده است:

• واگذاری مدیریت: اگر مدیریت سرمایه‌گذاری دارایی دیجیتال صندوق به شخص دیگری واگذار شود، آن شخص باید مدیر صندوق دارایی دیجیتال (DA Fund Manager) دارای مجوز باشد.
• امین (trustee) صندوق: امین‌های دارایی دیجیتال و سایر کسب‌وکارهای دارایی دیجیتال آماده می‌توانند طبق ماده ۱۲۱ قانون اوراق بهادار و بورس تایلند (۱۹۹۲) به‌عنوان امین ETF رمزارز ثبت شوند؛ اما فقط برای ETF رمزارز و با حفظ شرایطی مانند توان مالی، نیروی انسانی و سامانه‌ها. نگهداری دارایی دیجیتال، چه توسط امین و چه توسط نماینده او، باید توسط دارنده مجوز DA Custodian انجام شود.

صندوق‌های داخلی و محدودیت محصولات خارجی

کمیسیون مقررات را طوری اصلاح کرده که صندوق‌های مشترک و صندوق‌های اختصاصی بتوانند در ETF رمزارز تأسیس‌شده در تایلند سرمایه‌گذاری کنند؛ پیش‌تر فقط امکان سرمایه‌گذاری در ETF رمزارز خارجی وجود داشت. در عوض، در مرحله نخست:

• انتشار یا عرضه محصولات جایگزین مرتبط با ETF رمزارز خارجی، مانند رسید سپرده (DR)، مجاز نیست؛
• کارگزاران نمی‌توانند مشتریانی را که سرمایه‌گذار نهادی یا سرمایه‌گذار بسیار کلان (UHNW) نیستند، به سرمایه‌گذاری در ETF رمزارز خارجی هدایت کنند.

کمیسیون هدف این محدودیت‌ها را حمایت از توسعه ETF رمزارز داخلی و تقویت توان کسب‌وکارهای تایلندی اعلام کرده است.

بیان قابل نقل: قواعد ETF رمزارز تایلند هم حمایت از سرمایه‌گذار است و هم سیاست صنعتی: دسترسی خرد به ETF خارجی فعلاً بسته می‌ماند.

واکنش بازار

به گزارش کوین‌تلگراف به نقل از نشریه Money and Banking، آتاکریت چیمپلاپیبون، هم‌بنیان‌گذار گروه Bitkub، به تجربه آمریکا اشاره کرده که در آن عرضه ETFهای نقدی بیت‌کوین و اتریوم مسیر تازه‌ای برای دسترسی سرمایه‌گذاران نهادی و خرد ایجاد کرد.

تحلیل حقوقی

به نظر نگارنده، چارچوب تایلند سه ویژگی قابل توجه دارد:

1. انتقال ریسک به قالب آشنا: سرمایه‌گذار به جای نگهداری کلید خصوصی یا اعتماد به صرافی، واحد صندوقی را می‌خرد که تابع قواعد عمومی ETF است.
2. کنترل نقاط حساس: دارایی‌ها، امین و مدیر همگی باید دارای مجوز داخلی باشند؛ یعنی ناظر بر کل زنجیره نگهداری کنترل دارد.
3. جلوگیری از اهرم: منع وام مارجین، ریسک فروش اجباری در نوسانات شدید را برای سرمایه‌گذار خرد کاهش می‌دهد.

نگاه تطبیقی: ایران

مقایسه زیر تحلیل نگارنده است:

• منع تأمین مالی اعتباری: شباهت جالب تایلند و ایران در منع اعتبار برای خرید رمزارز است. طبق گزارش پیشین آرتیلا درباره ممنوعیت وام برای خرید رمزارز، بخشنامه ۸ مهر ۱۴۰۵ بانک مرکزی اعطای هرگونه تسهیلات برای خرید رمزارز را ممنوع کرده است. تفاوت در این است که تایلند همزمان یک مسیر تنظیم‌شده برای سرمایه‌گذاری ایجاد کرده است.
• مسیر بازار سرمایه: در منابعی که برای این مقاله بررسی شد، چارچوب مصوبی برای ETF رمزارزی در بازار سرمایه ایران یافت نشد. فعالیت کارگزاران رمزپول تابع دستورالعمل کارگزاران رمزپول بانک مرکزی است و لایحه جامع تنظیم‌گری دارایی‌های دیجیتال هنوز نهایی نشده است.
• امین داخلی: الزام تایلند به نگهداری نزد امین داخلی، با توجه به ریسک مسدودسازی و تحریم برای کاربران ایرانی، الگویی قابل تأمل است.

پرسش‌های متداول

قواعد ETF رمزارز تایلند از چه زمانی اجرا می‌شود؟

طبق اطلاعیه کمیسیون بورس و اوراق بهادار تایلند که اینفوکوئست منتشر کرده، ۱۱ مقرره جدید از ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ اجرا می‌شود.

ETF رمزارز تایلند در چه دارایی‌هایی سرمایه‌گذاری می‌کند؟

در مرحله نخست فقط بیت‌کوین و اتریوم. کمیسیون فهرست را بر اساس نقدشوندگی، پذیرش عمومی، امنیت شبکه و حمایت از سرمایه‌گذار تعیین می‌کند.

آیا می‌توان ETF رمزارز را با وام مارجین خرید؟

خیر. کارگزاران تایلندی نمی‌توانند برای خرید ETF رمزارز وام مارجین بدهند.

آیا سرمایه‌گذار خرد تایلندی می‌تواند ETF رمزارز آمریکایی بخرد؟

در مرحله نخست، کارگزاران نمی‌توانند مشتریان غیرنهادی و غیرکلان را به ETF رمزارز خارجی هدایت کنند و رسید سپرده مرتبط نیز مجاز نیست.

آیا ایران ETF رمزارز دارد؟

در منابع بررسی‌شده، چارچوب مصوبی برای ETF رمزارزی در بازار سرمایه ایران یافت نشد. برای سرمایه‌گذاری با کارشناسان آرتیلا مشورت کنید.

جمع‌بندی

ETF رمزارز تایلند نمونه‌ای از رویکرد «ورود کنترل‌شده» است: فقط بیت‌کوین و اتریوم، مدیریت منفعل با حداقل ۸۰ درصد، نگهداری نزد امین داخلی، معامله انحصاری در بورس، تأیید درک ریسک و منع وام مارجین. این چارچوب هم از سرمایه‌گذار حمایت می‌کند و هم صنعت داخلی را تقویت می‌کند. برای ایران، مهم‌ترین درس این است که منع اعتبار برای خرید رمزارز می‌تواند همراه با ایجاد یک مسیر سرمایه‌گذاری تنظیم‌شده باشد. این مقاله اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.

منابع

• InfoQuest, ก.ล.ต. ออกเกณฑ์รองรับ crypto ETF ในไทย เพิ่มทางเลือกลงทุน ภายใต้การกำกับดูแลที่เหมาะสม (8 Oct 2026): https://www.infoquest.co.th/2026/661023
• SEC Thailand, ก.ล.ต. เปิดรับฟังความคิดเห็นหลักการในการจัดตั้ง crypto ETF ในไทย (News No. 78/2569, 10 Apr 2026): https://www.sec.or.th/TH/Pages/News_Detail.aspx?SECID=12733
• Cointelegraph, Thailand finalizes rules paving way for Bitcoin, Ether ETFs (9 Oct 2026): https://cointelegraph.com/news/thailand-finalizes-rules-paving-way-for-bitcoin-ether-etfs