تحریم MiraclePlus؛ سرقت اسرار تجاری گوگل و قانون PAIPA
وزارت خارجه آمریکا در ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ پنج نهاد چینی از جمله MiraclePlus و Zhisuan را بر پایه قانون PAIPA به دلیل سرقت اسرار تجاری گوگل تحریم کرد؛ مبنا و آثار.
تحریریه آرتیلا · ۱۴۰۵/۰۷/۲۹
این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.
تعریف: تحریم سرقت اسرار تجاری هوش مصنوعی در این مقاله به اقدام وزارت خارجه آمریکا در ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ اشاره دارد که پنج نهاد مستقر در چین را بر اساس قانون حمایت از مالکیت فکری آمریکا (PAIPA) تحریم کرد. هدف اصلی، شرکت Shanghai Zhisuan Technology است که لینوی دینگ، مهندس سابق گوگل، تأسیس کرده بود؛ اما تحریم به سرمایه‌گذار خطرپذیر آن، MiraclePlus، و سه نهاد وابسته به آن نیز گسترش یافت. نکته برجسته این پرونده، قرار گرفتن یک صندوق سرمایه‌گذاری در فهرست تحریم به دلیل تأمین مالی شرکتی است که به ادعای آمریکا از اسرار تجاری سرقت‌شده بهره برده است.
بیان قابل نقل: پیام پرونده MiraclePlus روشن است: در فناوری هوش مصنوعی، سرمایه‌گذار هم می‌تواند تاوان منشأ دانش شرکتی را بپردازد که در آن سرمایه‌گذاری کرده است.
نهادهای تحریم‌شده
طبق برگه اطلاعات وزارت خارجه آمریکا:
| نهاد | توضیح رسمی |
|---|---|
| Shanghai Zhisuan Technology (Zhisuan) | تأسیس‌شده توسط لینوی دینگ در ۲۰۲۳؛ معرفی‌شده به‌عنوان سازنده پلتفرم نرم‌افزاری برای تسریع بارهای کاری یادگیری ماشین، از جمله آموزش مدل‌های بزرگ «فراهوش» |
| Qiji Chuangtan Beijing Investment Management (MiraclePlus) | شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر که در ازای سهام، به Zhisuan سرمایه اولیه داده است |
| Phase I Venture Capital Center | صندوق تحت مدیریت MiraclePlus، تأسیس ۲۰۲۰ |
| Phase II Venture Capital Center | صندوق تحت مدیریت MiraclePlus، تأسیس ۲۰۲۲ |
| Zhiyuan Enterprise Management Center | نهاد تماماً متعلق به صندوق Phase I |
روایت وزارت خارجه
طبق برگه اطلاعات، دینگ به نمایندگی از Zhisuan در برنامه شتاب‌دهی MiraclePlus شرکت کرد، به تجربه و دانش خود از فناوری و سامانه‌های داخلی گوگل استناد کرد و مدعی شد Zhisuan می‌تواند زیرساخت گوگل را بازتولید کند و با «شرایط ملی چین» تطبیق دهد. به گزارش AI Policy Daily، دینگ در ژانویه ۲۰۲۶ به هفت فقره سرقت اسرار تجاری محکوم شده است. همان منبع می‌گوید MiraclePlus را لو چی، مدیر اجرایی سابق مایکروسافت، بنیان گذاشته و این شرکت از برنامه کنارگذاشته‌شده Y Combinator در چین شکل گرفته است.
مبنای حقوقی: PAIPA
معیار تحریم
PAIPA در ژانویه ۲۰۲۳ امضا شد و طبق توضیح وزارت خارجه، تحریم اشخاص خارجی را که درگیر سرقت قابل توجه اسرار تجاری اشخاص آمریکایی بوده یا از آن منتفع شده‌اند، الزامی می‌کند. معیارهای اعمال‌شده در این پرونده:
- Zhisuan: شخص خارجی که آگاهانه در سرقت قابل توجه اسرار تجاری اشخاص آمریکایی، که در تاریخ ۵ ژانویه ۲۰۲۳ یا پس از آن رخ داده، مشارکت داشته یا از آن منتفع شده و این سرقت به احتمال معقول تهدیدی جدی برای امنیت ملی، سیاست خارجی یا سلامت اقتصادی آمریکا ایجاد می‌کند؛
- MiraclePlus: شخص خارجی که حمایت مالی، مادی یا فناورانه قابل توجه از سرقت اسرار تجاری ارائه کرده یا به‌طور قابل توجه از آن منتفع شده است؛
- سه نهاد دیگر: نهادهای تحت مالکیت یا کنترل MiraclePlus یا عامل از طرف آن.
آثار تحریم
وزارت خارجه اعلام کرده تحریم‌های مندرج در بندهای (A)، (D)، (H)، (I) و (J) از بخش 2(b)(1) قانون درباره هر پنج نهاد اعمال میشود. به گزارش رسانه‌ها، این تدابیر می‌تواند مسدودسازی دارایی‌ها در آمریکا و محدودیت دسترسی به نظام بانکی آمریکا را در بر گیرد. وزارت خارجه همچنین یادآوری کرده که اشخاص تحریم‌شده می‌توانند بر اساس رهنمود حذف از فهرست، درخواست رفع تحریم کنند.
تحلیل نگارنده: تفاوت مهم PAIPA با دعوای مدنی اسرار تجاری این است که اجرای آن به شکایت شرکت زیان‌دیده وابسته نیست و تصمیم آن در اختیار قوه مجریه است؛ بنابراین شرکت‌های خارجی ممکن است بدون طرف شدن در هیچ دعوایی، با آثار مالی جدی روبه‌رو شوند.
بیان قابل نقل: PAIPA پلی میان حقوق کیفری اسرار تجاری و حقوق تحریم است: محکومیت فرد در دادگاه، به تحریم شبکه مالی پیرامون او می‌انجامد.
چرا این پرونده مهم است؟
گسترش مسئولیت به سرمایه‌گذاران
تحلیل نگارنده: در دعاوی سنتی اسرار تجاری، هدف معمولاً کارمند ناقض و شرکت بهره‌بردار است. پرونده MiraclePlus نشان می‌دهد که معیار «حمایت مالی قابل توجه» در PAIPA می‌تواند صندوق‌های خطرپذیر را نیز دربرگیرد؛ به‌ویژه وقتی بنیان‌گذار در ارائه به سرمایه‌گذار، صراحتاً به دانش داخلی کارفرمای پیشین استناد کرده باشد. این امر ارزیابی حقوقی منشأ دانش فنی را به بخش لازم بررسی سرمایه‌گذاری تبدیل می‌کند.
رقابت فناورانه آمریکا و چین
این اقدام در کنار دستور حذف DeepSeek از دستگاه‌های فدرال و پیش‌نویس کنترل صادرات وزن‌های مدل در چین، نشانه‌ای از تبدیل حقوق مالکیت فکری و امنیت ملی به ابزارهای رقابت ژئوپلیتیک در هوش مصنوعی است.
پرسش‌های باز
تحلیل نگارنده: چند پرسش حقوقی پس از این تحریم مطرح است. نخست، معیار «قابل توجه» بودن حمایت مالی چیست و آیا سرمایه‌گذاری اولیه کوچک نیز می‌تواند آن را محقق کند؟ برگه اطلاعات وزارت خارجه مبلغ سرمایه‌گذاری را اعلام نکرده است. دوم، وضعیت سایر شرکت‌های سبد MiraclePlus و سرمایه‌گذاران مشترک آن‌ها چه خواهد شد؛ شرکت‌هایی که با نهادهای تحریم‌شده معامله می‌کنند باید آثار ثانویه احتمالی را با مشاور تحریم بررسی کنند. سوم، آیا این رویکرد به سایر پرونده‌های سرقت اسرار تجاری در حوزه تراشه و هوش مصنوعی گسترش می‌یابد؟ پاسخ به این پرسش‌ها به رویه آتی وزارت خارجه و وزارت خزانه‌داری بستگی دارد.
نگاه تطبیقی: ایران
تحلیل نگارنده: در حقوق ایران، قانون تجارت الکترونیکی (۱۳۸۲) در مواد ۶۴ و ۶۵ از اسرار تجاری در بستر الکترونیکی حمایت کرده و تحصیل غیرقانونی یا افشای آن را جرم دانسته است؛ اما سازوکاری برای تحریم یا مسئولیت سرمایه‌گذارانی که از اسرار سرقت‌شده منتفع میشوند، مشابه PAIPA وجود ندارد. با رشد استارتاپ‌های هوش مصنوعی ایرانی و جابه‌جایی نیروی متخصص میان شرکت‌ها، تنظیم دقیق قرارداد محرمانگی، شرط عدم رقابت معقول و مستندسازی منشأ کد و داده اهمیت یافته است. برای مرور کلی، مقاله حقوق فناوری‌های نوظهور در ایران را ببینید.
توصیه عملی
- صندوق‌های سرمایه‌گذاری در بررسی استارتاپ‌های هوش مصنوعی، سابقه شغلی و تعهدات محرمانگی بنیان‌گذاران را بررسی کنند؛
- بنیان‌گذاران در ارائه به سرمایه‌گذار از استناد به دانش داخلی کارفرمای پیشین پرهیز کنند؛
- شرکت‌ها هنگام استخدام متخصصان، تعهد کتبی عدم استفاده از اسرار کارفرمای قبلی اخذ کنند؛
- شرکت‌های دارای تعامل با بازار آمریکا، فهرست‌های تحریمی را برای شرکا و سرمایه‌گذاران بررسی کنند؛
- برای طراحی قراردادهای محرمانگی با کارشناسان آرتیلا مشورت کنید.
پرسش‌های متداول
وزارت خارجه آمریکا چه نهادهایی را تحریم کرد؟
پنج نهاد مستقر در چین: Zhisuan، MiraclePlus و سه صندوق یا نهاد وابسته به MiraclePlus (Phase I، Phase II و Zhiyuan Enterprise).
PAIPA چه قانونی است؟
قانون حمایت از مالکیت فکری آمریکا که در ژانویه ۲۰۲۳ امضا شد و تحریم اشخاص خارجی درگیر یا منتفع از سرقت قابل توجه اسرار تجاری آمریکایی را الزامی می‌کند.
چرا MiraclePlus تحریم شد؟
به دلیل ارائه سرمایه اولیه به Zhisuan در ازای سهام؛ وزارت خارجه آن را حمایت مالی قابل توجه از سرقت اسرار تجاری دانسته است.
لینوی دینگ کیست؟
مهندس سابق گوگل و بنیان‌گذار Zhisuan که به گزارش AI Policy Daily در ژانویه ۲۰۲۶ به هفت فقره سرقت اسرار تجاری محکوم شده است.
آیا امکان رفع تحریم وجود دارد؟
بله؛ وزارت خارجه اعلام کرده اشخاص تحریم‌شده می‌توانند بر اساس رهنمود حذف از فهرست درخواست رفع تحریم کنند.
جمع‌بندی
تحریم MiraclePlus و Zhisuan، PAIPA را از قانونی کم‌کاربرد به ابزاری فعال در رقابت هوش مصنوعی تبدیل کرده است. گسترش تحریم به سرمایه‌گذار، بررسی منشأ دانش فنی را برای صندوق‌ها و استارتاپ‌ها ضروری می‌کند. این مقاله جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.
منابع
- https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesman/2026/10/imposing-sanctions-to-protect-americans-from-intellectual-property-theft-fact-sheet/
- https://aipolicydaily.org/archive/daily/2026-10-20/