غرامت دیپ‌فیک جنسی معلم در کره؛ حکم دادگاه اینچئون
دادگاه اینچئون دانش‌آموز سابقی را که دیپ‌فیک جنسی معلمان ساخته بود به پرداخت ۱۷.۷ میلیون وون به معلم محکوم کرد؛ مسئولیت مدنی در کنار حبس و مقایسه با حقوق ایران.
تحریریه آرتیلا · ۱۴۰۵/۰۷/۲۹
این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.
تعریف: خسارت مدنی دیپ‌فیک جنسی به مبلغی گفته میشود که دادگاه، جدا از مجازات کیفری، به سود قربانی و علیه سازنده یا منتشرکننده تصاویر جنسی جعلی تعیین می‌کند. در تازه‌ترین نمونه، به گزارش خبرگزاری یونهاپ در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶، دادگاه منطقه‌ای اینچئون کره جنوبی مردی ۲۰ ساله را که در دوران دبیرستان از چهره معلمانش دیپ‌فیک جنسی ساخته و منتشر کرده بود، به پرداخت ۱۷.۷ میلیون وون به یکی از معلمان قربانی محکوم کرد. خواسته معلم حدود ۷۲ میلیون وون بود.
بیان قابل نقل: حبس، دین مرتکب به جامعه را تسویه می‌کند؛ اما دین او به قربانی را فقط حکم مدنی به رسمیت می‌شناسد.
پرونده چه بود؟
پرونده کیفری
طبق گزارش یونهاپ و چوسون‌بیز، خوانده (که در گزارش‌ها «B» نامیده شده) در ژوئیه ۲۰۲۴، زمانی که دانش‌آموز دبیرستان بود، چهره دو معلم زن مدرسه خود و نیز همکلاسی‌های ارشد و مربیان یک آموزشگاه خصوصی را با فناوری دیپ‌فیک روی تصاویر برهنه قرار داد و در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد. او همچنین متهم بود که با تلفن همراه در مدرسه از بخشی از بدن یکی از معلمان به‌گونه‌ای برجسته فیلم گرفته است.
او در دسامبر ۲۰۲۵ در دادگاه تجدیدنظر به سه سال حبس محکوم شد و این حکم قطعی شد. به گزارش همین منابع، چون پس از دادگاه بدوی از سن ۱۹ سال (سن شمول قانون نوجوانان) گذشته بود، در مرحله تجدیدنظر به جای «حکم نامعین» که ویژه نوجوانان است، حکم معین دریافت کرد.
پرونده مدنی
یکی از معلمان قربانی («A») دعوای مسئولیت مدنی به خواسته حدود ۷۲ میلیون وون علیه B طرح کرد. قاضی لی سانگ-اون از شعبه ۱۳ مدنی دادگاه منطقه‌ای اینچئون، حکم به پیروزی جزئی خواهان داد و B را به پرداخت ۱۷.۷ میلیون وون محکوم کرد.
| مرحله | نتیجه |
|---|---|
| کیفری (تجدیدنظر، دسامبر ۲۰۲۵) | سه سال حبس، قطعی |
| مدنی (دادگاه اینچئون، اکتبر ۲۰۲۶) | ۱۷.۷ میلیون وون از حدود ۷۲ میلیون وون خواسته |
واکنش اتحادیه معلمان
اتحادیه معلمان اینچئون گفت: «مبلغ ۱۷.۷ میلیون وون مایه تأسف است، اما این حکم با تحمیل مسئولیت مدنی بر فیلم‌برداری غیرقانونی و جرائم دیپ‌فیک علیه معلمان، زنگ هشدار اجتماعی را به صدا درمی‌آورد.»
تحلیل حقوقی
چرا حکم مدنی اهمیت دارد؟
تحلیل نگارنده: در بیشتر پرونده‌های دیپ‌فیک جنسی، توجه عمومی بر مجازات کیفری متمرکز است. اما مجازات کیفری، آسیب وارد به قربانی، از جمله رنج روانی، آسیب به اعتبار حرفه‌ای و هزینه‌های درمان و پیگیری را جبران نمی‌کند. حکم اینچئون نشان می‌دهد که محکومیت کیفری و مسئولیت مدنی دو مسیر مستقل و مکملاند و قربانی می‌تواند پس از قطعیت حکم کیفری، برای جبران خسارت اقدام کند.
شکاف میان خواسته و حکم
دادگاه حدود یک‌چهارم خواسته را پذیرفت. دلایل این کاهش در گزارش‌های منتشرشده ذکر نشده است. تحلیل نگارنده: ارزیابی خسارت معنوی در بسیاری از نظام‌های حقوقی به اختیار قاضی و سوابق قضایی وابسته است و معمولاً از خواسته خواهان کمتر است. واکنش اتحادیه معلمان نشان می‌دهد بحث درباره کفایت مبالغ خسارت معنوی در جرائم جنسی دیجیتال، بحث بعدی در کره خواهد بود.
بیان قابل نقل: دیپ‌فیک جنسی آسیبی ماندگار در فضای دیجیتال ایجاد می‌کند؛ پرسش این است که آیا خسارت‌های مدنی با این ماندگاری متناسب‌اند؟
زمینه تقنینی در کره
کره جنوبی از سخت‌گیرترین قوانین دیپ‌فیک جنسی برخوردار است. طبق ماده ۱۴-۲ قانون موارد ویژه درباره مجازات جرائم جنسی، ساخت و انتشار چنین محتوایی تا ۷ سال حبس مجازات دارد و از اصلاحیه اکتبر ۲۰۲۴، حتی نگهداری یا تماشای آن نیز جرم است (ر.ک. قانون دیپ‌فیک جنسی کره و ماده ۱۴-۲). کره همچنین در حوزه برچسب‌گذاری محتوای هوش مصنوعی پیش‌رو است (ر.ک. تکلیف برچسب‌گذاری AI برای کاربران و یوتیوبرها در کره).
آسیب‌پذیری معلمان
تحلیل نگارنده: پرونده اینچئون بخشی از پدیده‌ای گسترده‌تر است که در آن دانش‌آموزان، معلمان و همکلاسی‌ها را هدف دیپ‌فیک قرار می‌دهند. مدارس به‌عنوان کارفرما، تکلیف حمایت از کارکنان در برابر خشونت دیجیتال را دارند و این پرونده می‌تواند الگویی برای حمایت حقوقی از معلمان قربانی باشد.
درس‌هایی برای مدارس و نهادهای آموزشی
تحلیل نگارنده: این پرونده برای مدیران مدارس، چه در کره و چه در ایران، چند پیام عملی دارد. نخست، دیپ‌فیک جنسی علیه معلم یک «رفتار انضباطی دانش‌آموزی» ساده نیست، بلکه جرم و موجب مسئولیت مدنی است و باید از همان ابتدا با رویکرد حقوقی مدیریت شود. دوم، مدرسه باید سازوکار گزارش‌دهی محرمانه برای کارکنان قربانی، حفظ ادله و ارجاع به مراجع قضایی داشته باشد. سوم، آموزش دانش‌آموزان درباره آثار کیفری و مدنی ساخت و انتشار تصاویر جعلی، یکی از مؤثرترین ابزارهای پیشگیری است. چهارم، حمایت روانی و حقوقی از معلم قربانی، از جمله کمک به پیگیری دعوای مدنی، بخشی از مسئولیت نهاد آموزشی به‌عنوان کارفرماست. نقش اتحادیه معلمان اینچئون در اطلاع‌رسانی این حکم نیز نشان می‌دهد که تشکل‌های صنفی می‌توانند در حمایت از قربانیان و پیگیری پرونده‌ها نقش مؤثری ایفا کنند؛ الگویی که انجمن‌های صنفی معلمان در ایران نیز می‌توانند از آن بهره بگیرند.
نگاه تطبیقی: ایران
در ایران، ساخت و انتشار دیپ‌فیک جنسی عمدتاً بر اساس ماده ۷۴۴ قانون مجازات اسلامی (تغییر یا تحریف فیلم، صوت یا تصویر دیگری و انتشار آن به نحوی که عرفاً موجب هتک حیثیت شود) قابل پیگیری است و طبق تبصره آن، اگر محتوا مستهجن باشد، حداکثر هر دو مجازات اعمال میشود (ر.ک. جرم دیپ‌فیک در قانون ایران).
در بعد مدنی، ماده ۱۰ قانون مسئولیت مدنی به کسی که به حیثیت و اعتبارات شخصی یا خانوادگی او لطمه وارد شده، اجازه می‌دهد جبران زیان مادی و معنوی خود را بخواهد. همچنین طبق ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری، شاکی می‌تواند جبران ضرر و زیان‌های مادی و معنوی ناشی از جرم را مطالبه کند. تحلیل نگارنده: بنابراین قربانی ایرانی نیز، مانند معلم کره‌ای، می‌تواند علاوه بر شکایت کیفری، خسارت معنوی بخواهد؛ اما رویه قضایی در تعیین مبالغ خسارت معنوی در جرائم دیجیتال هنوز شکل نگرفته است.
توصیه عملی برای قربانیان
- از محتوای منتشرشده، نشانی‌ها و حساب‌های منتشرکننده پیش از حذف، مستندات معتبر تهیه کنید؛
- هم‌زمان با شکایت کیفری، مطالبه خسارت مادی و معنوی را در نظر بگیرید؛
- هزینه‌های درمان روانی و آسیب‌های شغلی را مستند کنید تا ارزیابی خسارت دقیق‌تر باشد؛
- از پلتفرم‌ها درخواست حذف محتوا کنید و پاسخ آن‌ها را ثبت کنید؛
- برای طرح دعوا با کارشناسان آرتیلا مشورت کنید.
پرسش‌های متداول
دادگاه اینچئون چه حکمی صادر کرد؟
خوانده را به پرداخت ۱۷.۷ میلیون وون به معلم قربانی محکوم کرد؛ خواسته معلم حدود ۷۲ میلیون وون بود.
مجازات کیفری خوانده چه بود؟
در دسامبر ۲۰۲۵ در دادگاه تجدیدنظر به سه سال حبس محکوم شد و حکم قطعی شد.
چرا خوانده حکم نامعین نگرفت؟
چون پس از دادگاه بدوی از سن ۱۹ سال گذشته و دیگر مشمول قانون نوجوانان نبود؛ بنابراین حکم معین دریافت کرد.
آیا قربانی دیپ‌فیک در ایران می‌تواند خسارت معنوی بگیرد؟
بله؛ ماده ۱۰ قانون مسئولیت مدنی و ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری امکان مطالبه زیان مادی و معنوی را فراهم می‌کنند.
مجازات ساخت دیپ‌فیک جنسی در کره چیست؟
طبق ماده ۱۴-۲ قانون ویژه جرائم جنسی کره، تا ۷ سال حبس یا جزای نقدی؛ تماشا و نگهداری نیز جرم است.
جمع‌بندی
حکم دادگاه اینچئون یادآوری می‌کند که پاسخ حقوقی به دیپ‌فیک جنسی با حبس کامل نمی‌شود و قربانی حق جبران خسارت دارد. هرچند مبلغ حکم از خواسته بسیار کمتر است، پیام آن روشن است: سازنده دیپ‌فیک، علاوه بر مجازات، باید آسیب واردشده را نیز جبران کند. این مقاله جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.
منابع
- https://www.yna.co.kr/view/AKR20261021057800065
- https://biz.chosun.com/en/en-society/2026/10/21/5J6QHKRQNBD3JHEI3JLKX7FQVY/