تحریم کریپتوموس و Heleket توسط بریتانیا؛ پیام برای کاربران
تحریم کریپتوموس توسط بریتانیا: Xeltox مالک Cryptomus و Heleket و صرافی TokenSpot در بسته ۳۸ تحریم روسیه آمدند. شبکه A7، انسداد دارایی و ریسک کاربران ایرانی.
تحریریه آرتیلا · ۱۴۰۵/۰۷/۱۸
این مقاله در حال بازبینی حقوقی است.
تعریف: تحریم کریپتوموس به اقدام وزارت امور خارجه، کشورهای مشترک‌المنافع و توسعه بریتانیا (FCDO) در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ اشاره دارد که طی آن شرکت Xeltox Enterprises Ltd، مالک درگاه‌های پرداخت رمزارزی Cryptomus و Heleket، و صرافی قرقیزستانی TokenSpot در فهرست تحریم‌های روسیه قرار گرفتند. به گزارش TRM Labs، این نام‌گذاری‌ها طبق مقررات تحریم روسیه (خروج از اتحادیه اروپا) ۲۰۱۹ انجام شده و اشخاص بریتانیایی باید دارایی این اشخاص را مسدود کنند و هیچ وجه یا منبع اقتصادی در اختیار آن‌ها قرار ندهند.
این تحریم‌ها بخشی از بسته‌ای ۳۸ موردی بود که شرکت‌های نفتی روسیه، نفت‌کش‌های «ناوگان سایه» و تأمین‌کنندگان کالاهای نظامی را هم دربرمی‌گرفت. اما بخش رمزارزی آن، برای هر کسب‌وکاری که با درگاه‌های پرداخت رمزارزی خارجی کار می‌کند، پیام مستقیمی دارد.
بیان قابل نقل: بریتانیا Cryptomus و Heleket را دو نام برای یک شخص تحریمی دانست؛ یعنی تغییر برند دیگر راه فرار از تحریم نیست.
بیانیه رسمی بریتانیا چه می‌گوید؟
طبق اطلاعیه رسمی FCDO در ۸ اکتبر ۲۰۲۶:
- بریتانیا سه صرافی رمزارز و دو پلتفرم پرداخت، شامل سه مورد مرتبط با قرقیزستان، و یک فرد مرتبط را تحریم کرد؛
- دولت بریتانیا «مظنون است» این اشخاص برای دور زدن تحریم‌های مالی توسط روسیه استفاده میشوند و دو مورد از آن‌ها تراکنش‌هایی با شبکه A7 را پردازش و تسهیل کرده‌اند؛
- شبکه A7 به تعبیر بیانیه، شبکه مالی غیرقانونی مورد حمایت کرملین برای دور زدن تحریم‌های بخش مالی روسیه است که ادعا کرده سال گذشته بیش از ۹۰ میلیارد دلار جابه‌جا کرده است.
پیام اصلی بیانیه این بود: «اگر به روسیه در تأمین مالی یا تجهیز این جنگ کمک کنید، با پیامدهای آن روبه‌رو خواهید شد.»
فهرست اشخاص رمزارزی و پرداخت
به گزارش TRM Labs، اشخاص زیر در بخش رمزارز و پرداخت این بسته قرار دارند:
| شخص | کشور | توضیح |
|---|---|---|
| Xeltox Enterprises Ltd (با نام‌های Cryptomus، Heleket و Certa Payments Ltd) | کانادا (بریتیش کلمبیا) | مالک درگاه‌های پرداخت رمزارزی |
| TokenSpot CJSC | قرقیزستان | صرافی رمزارز در بیشکک |
| Tsunami Payments LLC | قرقیزستان | شرکت پرداخت |
| OJSC Processing KG و مدیر آن، Ulan Bukabaev | قرقیزستان | شرکت پردازش پرداخت |
| JSC Planeta (Planeta 365) | روسیه | پلتفرم پرداخت |
| بانک تجاری Stolichny Kredit | روسیه | بانک مسکو |
Xeltox: یک نام‌گذاری، سه برند
بریتانیا Xeltox را به دلیل حمایت از بخش خدمات مالی روسیه «از طریق مالکیت Cryptomus و فعالیت‌های مرتبط با آن و ادامه‌یافته از طریق Heleket» تحریم کرد. طبق TRM، مرکز تحلیل تراکنش‌ها و گزارش‌های مالی کانادا (FINTRAC) در اکتبر ۲۰۲۵ این شرکت را به دلیل نقض قوانین مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم حدود ۱۷۷ میلیون دلار کانادا جریمه کرده بود و Xeltox به آن اعتراض کرده است.
TRM در آوریل ۲۰۲۶ ارزیابی کرده بود که Cryptomus و Heleket از نظر عملیاتی به هم مرتبط‌اند: Heleket در ژانویه ۲۰۲۵ راه‌اندازی شد، یک ماه پیش از آنکه Cryptomus احراز هویت (KYC) اجباری را آغاز کند، و پس از آن حجم تراکنش Cryptomus کاهش و حجم Heleket افزایش یافت. به گفته TRM، دو سرویس زیرساخت، برند، کارکنان و حتی کارمزد ۰.۴ درصدی مشترک داشتند.
بیان قابل نقل: پرونده Cryptomus نشان داد سخت‌گیری در احراز هویت، اگر با برند موازی دور زده شود، خودش به شاهدی علیه شرکت تبدیل میشود.
TokenSpot و پیوند با Garantex و Grinex
طبق TRM، TokenSpot صرافی مستقر در بیشکک است که TRM در ۶ اکتبر ۲۰۲۶ با «اطمینان بالا» آن را شرکت پوششی Grinex دانسته است. Grinex نیز به ارزیابی TRM جانشین احتمالی صرافی تحریم‌شده Garantex است. OFAC آمریکا Grinex را در ۱۴ اوت ۲۰۲۵ و بریتانیا در ۲۰ اوت ۲۰۲۵ تحریم کرده بودند. به گفته TRM، TokenSpot بیش از ۹۵۰ میلیون دلار به Grinex، Garantex و شبکه A7 ارسال کرده است.
«تحریم خدمات اینترنتی» چیست؟
به نوشته TRM، بریتانیا برای Xeltox، TokenSpot، Tsunami Payments، Processing KG و Planeta تحریم خدمات اینترنتی نیز اعمال کرده است. در این نوع تحریم، شبکه‌های اجتماعی، ارائه‌دهندگان دسترسی به اینترنت و فروشگاه‌های برنامه باید اقدامات معقول را برای جلوگیری از دسترسی کاربران بریتانیا به محتوا، سایت‌ها یا برنامه‌های شخص تحریم‌شده انجام دهند.
پیام برای تیم‌های انطباق
TRM توصیه‌های زیر را مطرح کرده است:
- غربالگری همه نام‌ها: غربالگری فقط با نام «Xeltox» تراکنش‌های Cryptomus و Heleket را از دست می‌دهد.
- هم‌ارزی TokenSpot و Grinex: نشانی‌های TokenSpot را با همان احتیاط Grinex بررسی کنید.
- بررسی سابقه: مواجهه غیرمستقیم در یک یا دو «جهش» تراکنش هم می‌تواند ریسک تحریمی داشته باشد.
- پایش جانشین‌ها: سرویس‌های جدیدی را که زیرساخت، نقدینگی یا مشتریان مشترک با این اشخاص دارند زیر نظر بگیرید.
بیان قابل نقل: در تحریم‌های رمزارزی، نشانی کیف پول از نام شرکت ماندگارتر است؛ غربالگری باید زنجیره‌ای باشد، نه فقط اسمی.
این تحریم برای کاربران و کسب‌وکارهای ایرانی چه معنایی دارد؟
تحلیل نگارنده این است که تحریم بریتانیا مستقیماً اشخاص ایرانی را هدف نگرفته است، اما سه پیامد عملی دارد:
- ریسک انسداد زنجیره‌ای: صرافی‌ها و درگاه‌های بین‌المللی که با فهرست بریتانیا غربالگری می‌کنند، ممکن است تراکنش‌های مرتبط با Cryptomus، Heleket یا TokenSpot را مسدود کنند. کاربری که وجوهش از این مسیرها عبور کرده، ممکن است با توقف حساب در جای دیگری روبه‌رو شود.
- دسترسی: تحریم خدمات اینترنتی ممکن است دسترسی به برنامه‌ها یا سایت این سرویسها را از طریق فروشگاه‌های برنامه محدود کند.
- ریسک تحریم ثانویه آمریکا: کاربران ایرانی پیش‌تر نیز با ریسک‌های OFAC روبه‌رو بوده‌اند؛ نگاه کنید به تحریم OFAC و ریسک صرافی رمزارز ایران.
چارچوب داخلی ایران
در داخل کشور، بانک مرکزی خود را تنظیم‌گر انحصاری رمزپول می‌داند. معاون حقوقی بانک مرکزی در یادداشتی که خبرگزاری مهر در مرداد ۱۴۰۴ منتشر کرد، تأکید کرده بود که طبق ماده ۳۸ قانون بانک مرکزی دستگاه‌ها حق ارائه خدمت به فعالان غیرمجاز رمزپول را ندارند و طبق ماده ۳۷ فعالیت خارج از ضوابط بانک مرکزی جرم است. دستورالعمل کارگزاران رمزپول نیز در ۵ مهر ۱۴۰۴ تصویب شد؛ جزئیات را در دستورالعمل کارگزاران رمزپول ببینید. به نظر نگارنده، استفاده کسب‌وکارهای ایرانی از درگاه‌های خارجی ناشناخته، هم ریسک تحریمی خارجی و هم ریسک انطباق داخلی دارد.
پرسش‌های متداول
بریتانیا دقیقاً چه کسانی را تحریم کرد؟
در بخش رمزارز و پرداخت: Xeltox Enterprises (Cryptomus، Heleket، Certa Payments)، TokenSpot، Tsunami Payments، Processing KG و مدیر آن، Planeta و بانک Stolichny Kredit. کل بسته ۸ اکتبر ۲۰۲۶ شامل ۳۸ نام‌گذاری بود.
چرا Cryptomus و Heleket با هم تحریم شدند؟
چون بریتانیا آن‌ها را برندهای یک مالک واحد، یعنی Xeltox، دانست. TRM پیش‌تر ارزیابی کرده بود که دو سرویس زیرساخت، کارکنان و نقدینگی مشترک دارند.
شبکه A7 چیست؟
به تعبیر دولت بریتانیا، شبکه مالی غیرقانونی مورد حمایت کرملین برای دور زدن تحریم‌های بخش مالی روسیه که ادعا کرده سال گذشته بیش از ۹۰ میلیارد دلار جابه‌جا کرده است.
آیا دارایی کاربران عادی در Cryptomus مسدود میشود؟
تکلیف انسداد بر اشخاص بریتانیایی است و درباره وجوه و منابع متعلق به اشخاص تحریمی است. اثر آن بر کاربران عادی به نحوه برخورد صرافی‌ها و درگاه‌های دیگر بستگی دارد و باید موردی بررسی شود.
آیا کسب‌وکار ایرانی می‌تواند از درگاه پرداخت رمزارزی خارجی استفاده کند؟
این موضوع هم به ریسک تحریم خارجی و هم به ضوابط بانک مرکزی بستگی دارد. پیش از هر اقدامی با کارشناسان آرتیلا مشورت کنید.
جمع‌بندی
تحریم کریپتوموس و صرافی TokenSpot توسط بریتانیا در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ نشان داد که تنظیم‌گران الگوی «تغییر برند» را شناخته‌اند: یک نام‌گذاری می‌تواند چند برند را پوشش دهد و صرافی پوششی همان ریسک صرافی اصلی را دارد. برای کسب‌وکارهای رمزارزی، از جمله در ایران، پیام روشن است: غربالگری باید همه نام‌ها، نشانی‌ها و جانشین‌ها را پوشش دهد. این مقاله اطلاع‌رسانی است و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.
منابع
- GOV.UK (FCDO), New UK sanctions hit the money, oil and supply chains fuelling Russia's war (8 Oct 2026): https://www.gov.uk/government/news/new-uk-sanctions-hit-the-money-oil-and-supply-chains-fuelling-russias-war
- TRM Labs, UK Sanctions Cryptomus, Heleket, and TokenSpot in New Russia Package Targeting Crypto and Payment Channels (8 Oct 2026): https://www.trmlabs.com/resources/blog/uk-sanctions-cryptomus-heleket-and-tokenspot-in-new-russia-package-targeting-crypto-and-payment-channels
- Cryptopolitan, UK sanctions Cryptomus, Heleket and TokenSpot months after rebrands (8 Oct 2026): https://www.cryptopolitan.com/uk-sanctions-cryptomus-heleket-tokenspot/
- خبرگزاری مهر، پایان جولان غیرمجازها در رمزپول (۲۹ مرداد ۱۴۰۴): https://www.mehrnews.com/news/6566071/
- بانک مرکزی، دستورالعمل تأسیس، فعالیت، انحلال و نظارت بر کارگزاران رمزپول به تصویب هیات عالی بانک مرکزی رسید: https://cbi.ir/showitem/33396.aspx