ماده 1- اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات می‌باشند: ۱- کلیه مالکین اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به اموال یا املاک خود واقع در ایران طبق مقررات باب دوم. ۲- هر شخص حقیقی ایرانی مقیم ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل می‌نماید. ۳- هر شخص حقیقی ایرانی مقیم خارج از ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران تحصیل می‌کند. ۴- هر شخص حقوقی ایرانی نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل می‌نماید. ۵- هر شخص غیرایرانی (‌اعم از حقیقی و یا حقوقی) نسبت به درآمدهایی که در ایران تحصیل می‌نماید و همچنین نسبت به درآمدهایی که بابت واگذاری امتیازات یا سایر حقوق خود و یا دادن تعلیمات و کمک‌های فنی و یا واگذاری فیلم‌های سینمائی (‌که به‌عنوان بها یا حق نمایش یا هر عنوان دیگر عاید آن‌ها می‌گردد) از ایران تحصیل می‌کند.

‌ماده 2 (اصلاحی ۱۳۸۰/۱۱/۲۷)- اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات‌های موضوع این قانون نیستند: ۱- وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی؛ ۲- دستگاه‌هایی که بودجه آن‌ها وسیله دولت تأمین می‌شود. ۳ (اصلاحی ۱۳۹۸/۳/۲۰)- شهرداری‌ها و دهیاری‌ها. تبصره (الحاقی ۱۳۹۸/۳/۲۰)- اعمال این ماده از زمان تأسیس دهیاری‌های کشور می‌باشد. مالیات‌هایی که قبل از لازم‌الاجراء شدن این قانون به دهیاری‌ها تعلق گرفته و اخذ شده است، مشمول معافیت این قانون نمی‌شود. ۴ (الحاقی ۱۳۹۴/۴/۳۱)- بنیادها و نهادهای انقلاب اسلامی دارای مجوز معافیت از طرف حضرت امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری تبصره ۱– شرکت‌هایی که تمام یا قسمتی از سرمایه آن‌ها متعلق به اشخاص و مؤسسه‌های مذکور در بندهای فوق باشد، سهم درآمد یا سود آن‌ها مشمول حکم این ماده نخواهد بود. حکم این تبصره مانع استفاده شرکت‌های مزبور از معافیت‌های مقرر در این قانون، حسب مورد، نیست. تبصره ۲– درآمدهای حاصل از فعالیت‌های اقتصادی از قبیل فعالیت‌های صنعتی، معدنی، تجاری، خدماتی و سایر فعالیت‌های تولیدی برای اشخاص موضوع این ماده، که به نحوی غیر از طریق شرکت نیز تحصیل می‌شود، در هر مورد به‌طور جداگانه به نرخ مذکور در ماده (۱۰۵) این قانون مشمول مالیات خواهد بود. مسئولان اداره امور در این‌گونه موارد نسبت به سهم فعالیت مذکور مکلف به انجام دادن تکالیف مربوط طبق مقررات این قانون خواهند بود. در غیر‌این صورت نسبت به پرداخت مالیات متعلق با مؤدی مسؤولیت تضامنی خواهند داشت. تبصره ۳– [به‌موجب «قانون اصلاح قانون مالیات‌های مستقیم» مصوب ۱۳۹۴/۴/۳۱ نسخ صریح شده است.]

ماده 3(الحاقی ۱۴۰۴/۴/۸)- اختصارات و اصطلاحات بکار در این قانون، در معانی مشروح زیر است: سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران قوه قضائیه: قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران قانون مالیات بر ارزش افزوده: قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۳/۲/۱۴۰۰ با اصلاحات و الحاقات بعدی قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان: قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان مصوب ۲۱/۷/۱۳۹۸ با اصلاحات و الحاقات بعدی آن صورت‌حساب الکترونیکی: صورت‌حساب الکترونیکی موضوع بند «ث» ماده (۱) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان اشخاص تجاری: اشخاص موضوع جزء (۱) بند «ج» ماده (۱) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان اشخاص غیرتجاری: اشخاص موضوع جزء (۲) بند (ج) ماده (۱) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان کارپوشه تجاری: کارپوشه موضوع بند (خ) ماده (۱) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان کارپوشه غیرتجاری: کارپوشه موضوع بند (د) ماده (۱) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان حساب تجاری: حساب موضوع بند (ذ) ماده (۱) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان حساب غیرتجاری: موضوع بند «ر» ماده (۱) قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان مالیات علی‌الحساب: مالیاتی که قبل از تاریخ سررسید پرداخت مالیات، توسط اشخاص تجاری یا غیرتجاری پرداخت یا توسط پرداخت‌کنندگان وجوه به اشخاص مذکور کسر و ایصال می‌شود. درآمد اتفاقی: درآمدها و کمک‌های نقدی یا معادل ریالی کمک‌های غیرنقدی بلاعوض جایزه هدیه، صلح غیر معوض و نفع حاصل از معاملات محاباتی قیمت فروش: ارزش ریالی زمان انتقال دارایی مندرج در صورت‌حساب الکترونیکی قیمت خرید: ارزش ریالی زمان تملک دارایی مندرج در صورت‌حساب الکترونیکی قیمت خرید تعدیل شده: حاصل ضرب «قیمت خرید» یا «ارزش دفتری دارایی بدون اعمال تجدید ارزیابی آن» در نسبت «شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در تاریخ انتقال» به «شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در دو سال بعد از تاریخ تملک». شاخص مذکور بر اساس آخرین اعلام مرکز آمار ایران در نظر گرفته می‌شود. دوره تملک: مدت زمان تملک از تاریخ صدور صورت‌حساب الکترونیکی تملک دارایی تا تاریخ صدور صورت‌حساب الکترونیکی انتقال دارایی عایدی سرمایه: مازاد قیمت فروش نسبت به «قیمت خرید» یا «ارزش دفتری دارایی بدون اعمال تجدید ارزیابی آن زیان سرمایه: مازاد «قیمت خرید» یا «ارزش دفتری دارایی بدون اعمال تجدید ارزیابی آن» نسبت به قیمت فروش خانوار: خانوار موضوع بند (۲) تبصره (۸) ماده (۱۶۹مکرر) این قانون محدوده شهری: موضوع قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها مصوب ۱۴/۱۰/۱۳۸۴ ارز: موضوع بند «پ» ماده (۱) قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ۳/۱۰/۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی رمزپول: پول موضوع بند «ض» ماده (۱) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۳۰/۳/۱۴۰۲؛ رمزارز نوعی رمزپول محسوب می‌شود. رمز دارایی: نوعی دارایی رقومی (دیجیتال) رمزنگاری شده است که در بستر پایگاه داده اشتراکی به‌صورت متمرکز یا غیر متمرکز ایجاد و به‌صورت متمرکز یا غیر متمرکز مبادله می‌شود.