ماده 1 – نظام صنفی: قواعد و مقرراتی است که امور مربوط به سازمان،وظایف،اختیارات، حدود و حقوق افراد و واحدهای صنفی را طبق این قانون تعیین میکند.
مادههای قوانین
دسته: مالی و تجاری ، قانون: قانون نظام صنفی کشور مصوب 1382/12/24 با اصلاحات تا 1403/05/02
ماده 12 –(الحاقی مورخ 1403/05/02) افراد صنفی موظفند قبل از تأسیس هر نوع واحد صنفی یا اشتغال بهکسب و حرفه، نسبت به اخذ پروانه کسب در چهارچوب قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار مصوب ۱۴۰۰/۱۲/۲۴ ا
تبصره 2 – کلیه دستگاههایی که اتحادیهها برای صدور پروانه کسب از آنها استعلاممیکنند، موظفند ظرف مدت پانزده روز از تاریخ دریافت استعلام نظر قطعی و نهائی خودرا اعلام دارند. عدم اعلام نظر در مهلت مقرر به منزله نظر مثبت است.
تبصره3– صدور بیش از یک پروانه کسب برای هر فرد صنفی واجد شرایط قانونی برای یک یا چند محل کسب به شرط معرفی مباشر، بر اساس آیین نامه اجرایی موضوع این ماده بلامانع است.
تبصره 4 – در صورتی که چند نفر، یک واحد صنفی را به صورت مشترک اداره کنند،بهطور مشترک مسئولیت امور واحد را عهدهدار خواهند بود.
تبصره5 – در صورت عدم فعالیت بیش از شش ماه واحد صنفی، بدون اطلاع اتحادیه مربوطه یا تغییر محل کسب یا نوع فعالیت توسط صاحب پروانه کسب یا واگذاری محل صنفی دارای پروانه کسب به غیر، اتحادیه موظف است پس از اخطار پانزدهروزه به واحد صنفی مزبور پروانه کسب را ابطال کند.
ماده 21 – در هر شهرستان که واحدهای صنفی با فعالیتهای شغلی مشابه یاهمگن وجود داشته باشد، افراد صنفی با رعایت این قانون مبادرت به تشکیل اتحادیهمیکنند.
تبصره1– اتحادیه دارای شخصیت حقوقی و غیرانتفاعی است و پس از ثبت در وزارت صنعت، معدن و تجارت رسمیت مییابد.
اساسنامه الگوی اتحادیههای صنفی توسط اتاق اصناف ایران با همکاری دبیرخانه هیأتعالی نظارت تهیه میشود و به تصویب هیأتعالی نظارت میرسد.
تبصره 2 – حدنصاب تعداد واحدهای صنفی برای تشکیل یک اتحادیه در کشور بهشرح زیر است:
الف – در تهران، 300 واحد
ب – در شهرستانهای با بیش از دو میلیون نفر جمعیت، 200 واحد
ج – در شهرستانهای دارای بیش از یک میلیون نفر و کمتر از دو میلیون نفر جمعیت،150 واحد
د – در شهرستانهای دارای بیش از پانصد هزار نفر و کمتر از یک میلیون نفرجمعیت، 100 واحد
ه– – در شهرستانهای با کمتر از پانصد هزار نفر جمعیت، 50 واحد
تبصره ۳- (اصلاحیه مورخ 1403/05/02) چنانچه تعداد واحدهای صنفی در هر شهرستان جهت تشکیل اتحادیه، به حد نصاب موضوع تبصره (۲) این ماده نرسد، کمیسیون نظارت موظف است بر اساس نصاب مذکور نسبت به تشکیل اتحادیه تجمیعی اقدام کند.
تبصره ۴- (اصلاحیه مورخ 1403/05/02) چنانچه ماهیت فعالیت و یا نوع برخی مشاغل ایجاب کند با پیشنهاد اتاق اصناف ایران و تأیید وزیر صنعت، معدن و تجارت اتحادیه ای از واحدهای صنفی در سطح استان یا کشور تشکیل میشود.
تبصره ۵- (اصلاحیه مورخ 1403/05/02) کلیه اموال، داراییها، حقوق و تعهدات اتحادیههای قبلی حداکثر ظرف ششماه از زمان ادغام و تقسیم اتحادیه های صنفی مطابق دستورالعمل تبصره (۲) این ماده به اتحادیه جدید منتقل میشود. هرگونه فعل و یا ترک فعل بهمنظور جلوگیری از اجرای این حکم، جرم است. علاوه بر آنکه مرتکب به مجازاتهای نقدی موضوع ماده (۵۹۸) کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده) مصوب ۱۳۷۵/۳/۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی محکوم میشود در مورد اعضای مؤثر هیأت مدیره اتحادیه های صنفی و یا هیأت رئیسه اتاق های اصناف، تخلف صنفی مؤثر محسوب میشود.
ماده32– اتاق اصناف هر شهرستان مرکب از رؤسای اتحادیههای صنوف تولیدی – خدمات فنی و توزیعی – خدماتی است.
تبصره1– اتاق اصناف شهرستان شخصیت حقوقی، غیرانتفاعی و غیرتجاری دارد و پس ازثبت در سازمان صنعت، معدن و تجارت استان رسمیت مییابد.
تبصره2– در شهرستانهایی که دو اتاق اصناف دارند، کمیسیون نظارت موظف است پس از انقضای دوره قانونی هیأت رئیسه، نسبت به ادغام اتاقهای یاد شده در یکدیگر اقدام نماید. اموال، داراییها، حقوق و تعهدات اتاقهای قبلی پس از ادغام با نظارت کمیسیون نظارت مذکور به اتاق جدید انتقال مییابد.
ماده41– بهمنظور تقویت مبانی نظام صنفی، ساماندهی اصناف کشور و مشارکت در سیاستگذاری ، تصمیم گیری و مدیریت مسائل صنفی، اتاقی به نام اتاقاصناف ایران در تهران تشکیل میشود. این اتاق دارای شخصیت حقوقی مستقل، غیرتجاری، غیرانتفاعی و فاقد شعبه است.
ماده48– کمیسیون نظارت در شهرستانهای هر استان به ترتیب زیر تشکیل میشود:
الف – در شهرستانهای مراکز استانها مرکب از مدیران کل و رؤسای سازمانها و نهادهای استانی یا معاونان آنها در صورت وجود به شرح زیر:
1– صنعت، معدن و تجارت (رئیس کمیسیون)
2– امور مالیاتی
3– بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
4– تعزیرات حکومتی
5 – نیروی انتظامی
6 – استاندارد و تحقیقات صنعتی
7– انجمن حمایت از مصرفکنندگان
8 – بسیج اصناف
9– اتاق بازرگانی و صنایع و معادن و کشاورزی استان
10– اتاق تعاون استان
11– رئیس شورای اسلامی استان
12– رئیس و نائبرئیس اتاق اصناف مرکز استان
13– نماینده مطلع و تامالاختیار استاندار
ب – در سایر شهرستانهای هر استان مرکب از رؤسا یا معاونان ذیربط ادارات و نهادهای زیر در صورت وجود:
1– صنعت، معدن و تجارت (رئیس کمیسیون)
2– امور مالیاتی
3– بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
4– تعزیرات حکومتی
5 – نیروی انتظامی
6 – انجمن حمایت از مصرف کنندگان شهرستان
7– اتاق بازرگانی و صنایع و معادن و کشاورزی شهرستان
8 – اتاق تعاون شهرستان
9– بسیج اصناف
10– رئیس و نائب رئیس اتاق اصناف شهرستان
11– نماینده مطلع و تامالاختیار فرماندار
12– رئیس شورای اسلامی شهرستان
تبصره 1 – جلسات کمیسیونهای یادشده با حضور حداقل هفت نفر از اعضاءرسمیت مییابد و تصمیمات با اکثریت مطلق آرای حاضران معتبر خواهد بود.
تبصره 2 – کمیسیون نظارت میتواند از افراد ذیصلاح و صاحبنظر و نیز نماینده دستگاههای دولتی یا عمومی ذیمدخل بدون داشتن حق رأی برای حضور در جلسات دعوت بهعمل آورد.
تبصره3– کمیسیونهای نظارت مراکز استانها دبیرخانهای دارند که در سازمان صنعت، معدن و تجارت استانها مستقر میباشد. تشکیلات اداری، مالی و نحوه فعالیت دبیرخانههای فوق بهموجب آیین نامهای است که توسط دبیرخانه هیأتعالی نظارت و با کسب نظر از سازمان صنعت، معدن و تجارت استانها، تهیه میشود و ظرف سهماه از تاریخ لازمالاجراء شدن این قانون بهتصویب هیأتعالی نظارت میرسد.
ماده53 – هیأتعالی نظارت با ترکیب زیر تشکیل میشود:
الف – وزیر صنعت، معدن و تجارت (رئیس هیأت)
ب – وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
پ – وزیر کشور
ت – وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
ث – وزیر دادگستری
ج – وزیر امور اقتصادی و دارایی
چ – رئیس شورای عالی استانها
خ – فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
د– هیأترئیسه اتاق اصناف ایران
ذ– رئیس اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران
ر– دبیرکل اتاق تعاون ایران
ز– نماینده بسیج اصناف کشور
ژ– دو نفر از نمایندگان عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی به انتخاب مجلس به عنوان عضو ناظر بدون حق رأی
تبصره 1 – جلسات هیأت عالی نظارت با حضور اکثریت نسبی اعضاء رسمیتمییابد.
تبصره 2 – وزیران دیگر، براساس دستور جلسه، با داشتن حق رأی در جلساتحضور خواهند یافت.
تبصره 3 – هیأت عالی نظارت میتواند از افراد ذیصلاح و صاحب نظر برایحضور بدون داشتن حق رأی در جلسات خود دعوت به عمل آورد.
ماده 57 – گرانفروشی: عبارت است از عرضه یا فروش کالا یا ارائه خدمت بهبهائی بیش از نرخهای تعیینشده به وسیله مراجع قانونی ذیربط، عدم اجرای مقررات وضوابط قیمتگذاری و انجام دادن هر نوع عملی که منجر به افزایش بهای کالا یا خدمت بهزیان خریدار گردد.
جریمه گرانفروشی، با عنایت به دفعات تکرار در طول هر سال به شرح زیر است:
متخلف علاوه بر الزام به پرداخت خسارت واردشده به خریدار یا مصرفکننده در مرتبه اول به دو برابر مبلغ گرانفروشی و در مرتبه دوم به چهار برابر مبلغ گرانفروشی جریمه میگردد.
در مرتبه سوم به شش برابر مبلغ گرانفروشی جریمه میشود و علاوه بر پرداخت جریمه پارچه یا تابلو بر سر در محل کسب به عنوان متخلف صنفی بهمدت دو هفته نصب میشود.
در مرتبه چهارم به هشت برابر مبلغ گرانفروشی جریمه میشود و پارچه یا تابلو بر سر در محل کسب بهعنوان متخلف صنفی بهمدت یکماه نصب میشود.
در مرتبه پنجم و مراتب بعدی به دهبرابر مبلغ گرانفروشی جریمه میشود و پارچه یا تابلو بر سر در محل کسب بهعنوان متخلف صنفی بهمدت دو ماه نصب میشود. همچنین به مدت ششماه، پروانه کسب وی تعلیق و محل کسب تعطیل میگردد.
ماده75– اتحادیهها و اتاقهای اصناف شهرستان میتوانند برای خدمات اعضای هیأتمدیره یا هیأترئیسه خود، برحسب آیین نامهای که به پیشنهاد اتاق اصناف ایران و توسط دبیرخانه هیأتعالی نظارت تهیه میشود و حداکثر ظرف ششماه از تاریخ لازمالاجراء شدن این قانون بهتصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت میرسد، مبالغی را از محل درآمدهای خود در بودجه سالانه پیشبینی و پرداخت نمایند.
تبصره – اعضای موضوع این ماده تا زمانی که عضو هیأتمدیره اتحادیه یا هیأت رئیسه اتاق اصناف شهرستان باشند، مشمول قانون تأمین اجتماعی میشوند.
قانون فوق مشتمل بر نود و شش ماده و نود و دو تبصره در جلسه علنی روز یکشنبهمورخ بیست و چهارم اسفند ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و دو مجلس شورای اسلامیتصویب و در تاریخ 1382. 12. 28 به تأیید شورای نگهبان رسیده است.
ماده 2 – فرد صنفی : هر شخص حقیقی یا حقوقی که در یکی از فعالیتهایصنفیاعم از تولید، تبدیل، خرید، فروش، توزیع، خدمات و خدمات فنی سرمایهگذاریکند و بهعنوان پیشهور و صاحب حرفه و شغل آزاد، خواه به شخصه یا با مباشرت دیگرانمحل کسبی دایر یا وسیله کسبی فراهم آورد و تمام یا قسمتی از کالا، محصول یا خدماتخود را به طور مستقیم یا غیرمستقیم و به صورت کلی یا جزئی به مصرف کننده عرضهدارد، فرد صنفی شناخته میشود.
تبصره – صنوفی که قانون خاص دارند، از شمول این قانون مستثنی میباشند. قانون خاص قانونی است که بر اساس آن نحوه صدور مجوز فعالیت، تنظیم و تنسیق امور واحدهای ذیربط، نظارت، بازرسی و رسیدگی به تخلفات افراد و واحدهای تحت پوشش آن به صراحت در متن قانون مربوطه معین میشود.
ماده 13 – صدور پروانه کسب برای مشاغل تخصصی و فنی مستلزم اخذ پروانهتخصصی و فنی از مراجع ذیربط به وسیله متقاضی است. اگر متقاضی واجد شروط لازمبرای اخذ پروانه تخصصی و فنی نباشد، حضور یک نفر شاغل دارنده پروانه تخصصی وفنی در واحد صنفی برای صدور پروانه کسب مشروط، به نام متقاضی کافی است.
تبصره – انواع مشاغل تخصصی و فنی به شرح آیین نامهای خواهد بود که توسطدبیرخانه هیأت عالی نظارت و با هماهنگی وزارتخانهها و سازمانهای ذیربط ونظرخواهی از اتاقهای اصناف مرکز استان تهیه و به تصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت خواهدرسید.
ماده 22- اتحادیه ها توسط هیأت مدیره منتخب اعضای اتحاده اداره میشوند. تعداد اعضای این هیأت سهنفر شامل رئیس، نایب رئیس و خزانه دار است که بر اساس اکثریت نسبی آرای مأخوذه تعیین میشوند. همچنین اتحادیهها دو نفر عضو علی البدل دارند. (اصلاحیه مورخ ۱۴۰۳/۵/۲)
تبصره ۱- مدت مسؤولیت اعضای هیأت مدیره اتحادیه ها بعد از لازم الاجرا شدن این قانون، از اولین نوبت انتخابات برگزار شده، چهار سال تمام است. اعضای هیأت مدیره با رأی مخفی و مستقیم اعضای اتحادیه انتخاب میشوند. عضویت بیش از دو دوره متوالی (ادوار قبلی ملاک محاسبه میباشد) در هیأت مدیره اتحادیه ها منوط به اخذ حداقل دوسوم آرای مأخوذه است. ملاک محاسبه، شماره (کد) ملی هر شخص میباشد. فرایند انتخابات تشکلهای صنفی که قبل از ابلاغ این قانون شروع و در مرحله بررسی صلاحیت داوطلبان در کمیته تطبیق یا بعد از آن قرار دارد مطابق اصلاحیه سال ۱۳۹۲ این قانون ادامه مییابد. (اصلاحیه مورخ ۱۴۰۳/۵/۲)
تبصره ۲ – کمیسیون نظارت هر شهرستان موظف است شش ماه قبل از پایان هردوره هیأت مدیره، مقدمات برگزاری انتخابات را فراهم آورد.
تبصره ۳- انتخابات اتحادیه ها در دور اول با حضور حداقل یک سوم اعضا و در صورت عدم دستیابی به حدنصاب ،مذکور در دور دوم با حضور حداقل یک چهارم اعضا به فاصله کمتر از دو هفته رسمیت می یابد در صورت عدم دستیابی به حدنصاب مذکور، رأی گیری برای آخرین مرتبه با نصاب یک چهارم اعضا به فاصله یک هفته بعد از زمان تعیین شده مرحله قبل تکرار میگردد در صورت عدم دستیابی به این نصاب کمیسیون نظارت مکلف به ادغام اتحادیه ها میباشد.
آیین نامه اجرایی نحوه برگزاری انتخابات موضوع این تبصره ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون توسط دبیرخانه هیأت عالی نظارت با همکاری اتاق اصناف ایران تهیه میشود و پسر تأیید هیأت عالی نظارت به تصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت میرسد. (اصلاحیه مورخ ۱۴۰۳/۵/۲)
تبصره ۴ – درصورتی که بر اثر استعفاء، عزل، فوت، بیماری، حجر یا محرومیت ازحقوق اجتماعی عضو یا اعضائی از هیأت مدیره، با وجود جایگزینی اعضای علیالبدل،آن هیأت از نصاب این ماده خارج شود، کمیسیون نظارت مکلف است ظرف شش ماه نسبت به برگزاری انتخابات برای تعیین اعضای جایگزین اقدام کند. تا انجام انتخابات،افرادی از اعضای همان صنف که واجد شروط قانونی برای اداره امور اتحادیه باشند،توسط اتاق اصناف شهرستان معرفی میگردند تا پس از تصویب کمیسیون نظارت، به عنواناعضای جایگزین به عضویت اصلی یا علیالبدل هیأت مدیره منصوب شوند. اگر کمتر ازدو سال از مدت مأموریت هیأت مدیره مانده باشد، مدت مأموریت اعضای جایگزین تاپایان مدت مأموریت هیأت مدیره ادامه خواهد یافت.
اعضای مستعفی هیأت مدیره درصورتیکه بهتشخیص کمیسیون نظارت، بهمنظور اخلال در انتخابات استعفاء داده باشند و اعضای معزول از آن هیأت، نمیتوانند برای اولین انتخابات بعدی هیأت مدیره اتحادیه داوطلب شوند.
تبصره ۵ – افراد منصوب شده موضوع تبصرههای (۳) و (۴) این ماده دارای کلیهاختیارات، حقوق و تکالیف هیأت مدیره، به استثنای عضویت در هیأت رئیسهاتاق اصناف شهرستان خواهند بود.
تبصره۶ – داوطلبشدن کارکنان اتحادیهها، اتاق اصناف شهرستان و ایران و دستگاههای اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری در انتخابات هیأتمدیره اتحادیههای صنفی منوط به استعفای آنان از شغل قبلی خود پیش از ثبتنام درانتخابات است. اعلام رسمی پذیرش استعفای کارکنان موضوع این ماده پیش از شروع به کار در هیأت مدیره اتحادیه الزامی است.
تبصره ۷- کلیه اشخاص چه به اعتبار شخصیت حقیقی و چه به اعتبار شخصیت حقوقی، نمیتوانند همزمان بیش از یک اتحادیه عضو هیأت مدیره باشند. (الحاقیه مورخ ۱۴۰۳/۵/۲)
تبصره ۸- انتخابات اتحادیه به صورت الکترونیکی و براساس شماره تلفن همراه شخص دارنده پروانه کسب و در بستر سامانه تعیین شده توسط دبیرخانه هیات عالی نظارت برگزار می شود. (الحاقیه مورخ ۱۴۰۳/۵/۲)
تبصره ۹- انتخابات ابلاغ های موضوع این قانون، در صورت ارسال به شماره تلفن همراه شخص دارنده یا متقاضی پروانه کسب که در سامانه صدور مجوزهای کسب و کار به ثبت رسیده است، قابل استناد خواهد بود. (الحاقیه مورخ ۱۴۰۳/۵/۲)
ماده 22 مکرر– شرایط داوطلبان عضویت در هیأت مدیره اتحادیهها عبارت است از:
۱– تابعیت جمهوری اسلامی ایران
۲– اعتقاد و التزام عملی به نظام جمهوری اسلامی ایران
۳– نداشتن سوء پیشینه کیفری مؤثر
۴– عدم ممنوعیت تصرف در اموال، مانند حجر، ورشکستگی و افلاس
۵ – عدم اعتیاد به مواد مخدر
۶ – عدم اشتهار به فساد
۷ – داشتن حداقل مدرک تحصیلی دیپلم برای افراد فاقد سابقه عضویت در هیأت مدیره اتحادیه
۸ – حداکثر سن در زمان ثبتنام هفتاد و پنج سال
۹– داشتن پروانه کسب معتبر دائم
۱۰– وثاقت و امانت
۱۱- نداشتن محکومیت کیفری مؤثر و نیز نداشتن تخلفات صنفی مؤثر (الحاقیه مورخ ۱۴۰۳/۵/۲)
تبصره ۱- کارگروهی مرکب از نمایندگان وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت کشور، پلیس نظارت بر اماکن عمومی فراجا، سازمان تعزیرات حکومتی، اصناف و دو نفر از اتاق اصناف شهرستان ظرف یک ماه شرایط مذکور را از مراجع ذی صلاح شامل مراجع قضائی وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، مرجع صادر کننده آخرین مدرک تحصیلی و اتاق اصناف ذی ربط استعلام می نماید. نمایندگان اتاق اصناف در این کارگروه نباید خود نامزد انتخابات باشند. تصمیم گیری در این کار کرده با اکثریت آراء صورت می گیرد و نتیجه به متقاضی اعلام می شود وظیفه این کارگروه حصول اطمینان از صحت موارد مندرج در بندهای مذکور از طریق رؤیت اسناد مثبته و بررسی مدارک و شواهد .است عدم اعلام نظر مراجع استعلام شونده ظرف به منزله پاسخ مثبت است. (اصلاحیه مورخ ۱۴۰۳/۵/۲)
تبصره۲– افرادی که صلاحیت آنها توسط کمیته موضوع این ماده رد شده باشد میتوانند ظرف یک هفته از تاریخ ابلاغ رأی کمیته مزبور تقاضای بررسی مجدد نمایند. مرجع رسیدگی مجدد کمیسیون نظارت شهرستان است.
تبصره ۳- تخلفات صنفی موثر موضوع بند ( ۱۱) شامل موارد زیر است: (الحاقیه مورخ ۱۴۰۳/۵/۲)
۱- اخذ هر گونه وجه یا مال به نفع خود یا غیر با سوءاستفاده از سمت خود در اتحادیه یا اتاق، خلاف قوانین و مقررات طی چهار سال منتهی به زمان داوطلب شدن
۲- استفاده از امکانات تشکل های صنفی به نفع خود یا اشخاص دیگر طی چهار سال منتهی به زمان داوطلب شدن
۳- غیبت غیر موجه طی سه جلسه متوالی یا پنج جلسه متناوب در جلسات هیات مزبور ظرف یک سال، طی چهار سال منتهی به زمان داوطلب شدن
۴- فعالیت بدون مجوز بیش از نه ماه طی چهار سال منتهی به زمان داوطلب شدن
۵- عدم اجرای حکم تبصره ( ۱) ماده ( ۲۰ مکرر) این قانون در موعد مقرر طی چهار سال منتهی به زمان داوطلب شدن
۶- داشتن محکومیت قطعی مرتبه سوم مذکور در مواد (۵۹)، (۶۰) و (۶۱) این قانون
ماده 33– در مراکز استانها و شهرستانها هیأت رئیسه اتاق اصناف شهرستان دارای پنج نفر عضو اصلی به ترتیب شامل یک رئیس، دو نائبرئیس(اول و دوم)، یک دبیر و یک خزانهدار و دو نفر عضو علیالبدل میباشند. دو نفر از اعضای اصلی هیأترئیسه از بین صنوف تولیدی – خدمات فنی، دو نفر از صنوف توزیعی – خدماتی و یک نفر از حائزین اکثریت آراء انتخاب میشوند.
ماده42– اتاق اصناف ایران متشکل از نمایندگان هیأت رئیسه اتاقهای اصناف شهرستانهای کشور است. تعداد نمایندگان اتاقهای اصناف هر استان در اتاق اصناف ایران یک نفر است و بهازای هر بیست هزار واحد صنفی یک نماینده دیگر اضافه میشود که با نظارت کمیسیون نظارت مرکز استان و با رأی مخفی اعضای هیأت رئیسه اتاقهای اصناف شهرستانهای آن استان انتخاب و به دبیرخانه هیأتعالی نظارت معرفی میگردند. تعداد نمایندگان استان تهران حداکثر بیست نفر و سایر استانها حداکثر ده نفر میباشد.
تبصره 1 – نیمی از نمایندگان در هر مورد همواره از صنوف تولیدی – خدمات فنی و نیم دیگر از صنوف توزیعی – خدماتی خواهند بود.
تبصره2– هزینههای اعضای اتاق اصناف ایران در قبال حضور و انجام تکالیف محوله با توجه به بودجه اتاق در آیین نامه موضوع ماده(46) قانون، تعیین میشود و بهغیر از مبلغ فوق حق دریافت وجه دیگری را ندارند.
تبصره3– رئیس اتاق اصناف مرکز استان یکی از نمایندگان آن استان در اتاق اصناف ایران است.
تبصره4– هرگاه استان جدیدی طبق قانون تشکیل شود نمایندگان فعلی استانهای مربوطه در اتاق اصناف ایران تا پایان دوره به عضویت و فعالیت خود ادامه میدهند.
ماده 49 – وظایف و اختیارات کمیسیون نظارت به شرح زیر است :
الف – تصمیمگیری در مورد ادغام اتحادیهها یا تقسیم یک اتحادیه به دو یا چند اتحادیه، تعیین رستههای صنفی و موافقت با تشکیل اتحادیه جدید درصورت تشخیص ضرورت یا با کسب نظر از اتاق اصناف شهرستان
تبصره – وضعیت اموال، داراییها، حقوق و تعهدات اتحادیهای که به دو یا چند اتحادیه تقسیم میگردد به موجب آیین نامهای تعیین میشود که به پیشنهاد اتاق اصناف ایران توسط دبیرخانه هیأتعالی نظارت تهیه میشود و حداکثر ظرف ششماه از تاریخ لازمالاجراء شدن این قانون بهتصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت میرسد.
ب – نظارت بر انتخابات اتحادیهها و اتاقهای اصناف شهرستان.
ج – رسیدگی و بازرسی عملکرد اتحادیهها و اتاقهای اصناف شهرستان و تطبیق دادناقدامات انجام شده آنها با قوانین و مقررات.
د – رسیدگی به بودجه، ترازنامه و صورتهای مالی اتاقهای اصناف شهرستان و تصویبآنها.
ه– – سایر مواردی که در این قانون پیشبینی شده است.
تبصره 1 – کمیسیون نظارت موظف به اجرای تصمیمات هیأت عالی نظارتدرحدود وظایف و اختیارات قانونی است.
تبصره 2 – کمیسیون نظارت هر شهرستان موظف است براساس امکانات وبهمنظور رعایت مصالح عمومی و حفظ حقوق دیگران در ابتدای هر سال براساس دستورالعمل تعیین شده از سوی هیأت عالی نظارت تعداد واحدهای مورد نیاز هر صنف را در هر شهرستان مشخص و جهت صدور پروانه کسب به اتحادیههای صنفی مربوطابلاغ کند.
ماده 54 – هیأت عالی نظارت دارای دبیرخانههای است که در وزارت صنعت، معدن و تجارت مستقر است. دبیرخانه، بازوی اجرایی هیأت عالی نظارت به شمار میآید و علاوه برهماهنگ کردن امور، وظایف تهیه وتدوین مکتوبات مورد نیاز جهت تصویب هیأت و ارائه پیشنهاد را برعهده دارد. تشکیلات اداری و امور مالی و نحوه اداره دبیرخانه به موجب آیین نامهای خواهد بود که به تصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت خواهد رسید.
ماده 58 – کمفروشی: عبارت است از عرضه یا فروش کالا یا ارائه خدمت کمتر ازمیزان یا معیار مقرر شده.
جریمه کمفروشی با عنایت به دفعات تکرار در طول هر سال به شرح زیر است:
متخلف علاوه بر الزام به پرداخت خسارت وارد شده به خریدار یا مصرفکننده در مرتبه اول به دو برابر مبلغ کمفروشی و در مرتبه دوم به چهار برابر مبلغ کمفروشی جریمه میشود.
در مرتبه سوم به شش برابر مبلغ کمفروشی جریمه میشود و علاوه بر پرداخت جریمه پارچه یا تابلو بر سر در محل کسب بهعنوان متخلف صنفی بهمدت دو هفته نصب میشود.
در مرتبه چهارم به هشت برابر مبلغ کمفروشی جریمه میشود و پارچه یا تابلو بر سر در محل کسب بهعنوان متخلف صنفی بهمدت یکماه نصب میشود.
در مرتبه پنجم و مراتب بعدی به ده برابر مبلغ کمفروشی جریمه میشود و بهمدت دو ماه پارچه یا تابلو بر سر در محل کسب بهعنوان متخلف صنفی نصب میگردد. همچنین به مدت شش ماه پروانه کسب وی تعلیق و محل کسب تعطیل میگردد.
تبصره – عدم انجام خدمات پس از فروش در دوره ضمانت(گارانتی) توسط متعهد در حکم کمفروشی است و متخلف از این امر علاوه بر انجام خدمت مربوط، به جریمههای موضوع این ماده نیز محکوم میشود. مبنای محاسبه ارزش خدمات پس از فروش، قیمت کارشناسی خدمات مورد نظر است که توسط کارشناسان سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان تعیین میشود.
ماده 76 – هر یک از اعضای هیأت مدیره اتحادیهها و هیأت رئیسه اتاقهای اصناف شهرستان و اتاق اصناف ایران نسبت به وجوه و اموال اتحادیه، اتاق اصناف شهرستان واتاق اصناف ایران و وجوهی که دراجرای این قانون و سایر قوانین و مقررات دراختیارآنان قرار میگیرد، امین محسوب میشوند.
ماده 3 – واحد صنفی : هر واحد اقتصادی که فعالیت آن در محل ثابت یا وسیلهسیار باشد و توسط فرد یا افراد صنفی با اخذ پروانه کسب دایر شده باشد، واحد صنفیشناخته میشود.
تبصره 1 – فعالیت واحدهای صنفی سیار در محل ثابت با اخذ پروانه کسب برایهمان محل، بلامانع است.
تبصره2– اماکنی که واجد شرایط لازم جهت استقرار چند واحد صنفی باشند، میتوانند بهعنوان محل ثابت کسب، توسط یک یا چند فرد صنفی، پس از اخذ پروانه کسب از اتحادیه یا اتحادیههای ذیربط، مورد استفاده قرار گیرند. آیین نامه اجرایی این تبصره بهوسیله دبیرخانه هیأتعالی نظارت با همکاری اتاق اصناف ایران و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران تهیه میشود و ظرف سهماه از تاریخ لازمالاجراء شدن این قانون بهتصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت میرسد.
تبصره 3 – دفاتری که خدماتی به واحدهای صنفی سیار میدهند، واحد صنفیمحسوب میشوند.
ماده14– افراد صنفی مکلفند در هر سال حق عضویتاتحادیه ذیربط را بپردازند.
ماده23– (به موجب قانون اصلاح قانون نظام صنفی کشور مصوب مورخ ۱۴۰۳/۵/۲ حذف شده است)
ماده 34 – جلسات اتاقهای اصناف شهرستان با حضور حداقل دو سوم اعضاء تشکیلمیشود و رسمیت مییابد و تصمیمات متخذه با اکثریت نصف به علاوه یک آراء حاضراندر جلسه معتبر خواهد بود.
تبصره – مدت مأموریت نماینده هر اتحادیه در اتاق اصناف شهرستان ذیربط تا پایانمدت مأموریت او در هیأت مدیره اتحادیه است. درصورت فوت، بیماری، محرومیت ازحقوق اجتماعی، استعفاء، حجر یا عزل هر نماینده، اتحادیه وفق مواد (22) و (23) اینقانون نسبت به معرفی نماینده دیگری برای مدت باقیمانده به اتاق اصناف شهرستان اقداممیکند.
ماده43– هیأت رئیسه اتاق اصناف ایران مرکب از هفت نفر شامل سه نفر از صنوف تولیدی – خدمات فنی و سهنفر از صنوف توزیعی – خدماتی است که با رأیمخفی اعضای اتاق اصناف ایران برای مدت چهار سال انتخاب میشوند. نفر هفتم به پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت و با تصویب هیأتعالی نظارت از بین افراد متعهد و آگاه به مسائل صنفی تعیین میشود.
تبصره 1 – مدت مسئولیت هیأت رئیسه اتاق اصناف ایران نمیتواند بیش ازمدت باقیمانده از عضویت آنها در هیأت رئیسه اتاقهای اصناف شهرستان باشد. با پایان یافتنمدت مسئولیت هر عضو، عضو دیگری با رعایت مفاد همین ماده جایگزین خواهد شد.
تبصره 2 – اعضای اتاق اصناف ایران برای انتخاب در هیأترئیسه اتاق باید سابقه یک دوره عضویت در هیأترئیسه شورایاصناف یا اتاق اصنافشهرستان را دارا باشند. نحوه بررسی صلاحیت و برگزاری انتخابات هیأت رئیسه اتاق اصناف ایران به موجب آیین نامهای خواهد بود که به پیشنهاد اتاقهای اصناف مرکز استان تهیه و به تصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت خواهد رسید.
ماده 50 – مسئولیت ایجاد هماهنگی و همکاریهای لازم بین کمیسیونهاینظارت، اتحادیهها و اتاقهای اصناف استان بر عهده رئیس کمیسیون نظارت شهرستانمرکز استان است. رئیس کمیسیون نظارت شهرستان مرکز استان موظف است با تشکیل جلسات و گردهمائیها و اتخاذ تدابیر لازم، زمینه انجام دادن امور را فراهم آورد.
ماده 55 – وظایف و اختیارات هیأت عالی نظارت به شرح زیر است:
الف – ابطال انتخابات یا عزل هیأترئیسه اتحادیهها یا اتاقهای اصناف.
ب – ابطال انتخابات یا عزل هیأت رئیسه اتاق اصناف ایران.
ج – رسیدگی به اختلاف بین کمیسیون نظارت و اتاقهای اصناف شهرستان یا اتاق اصناف ایران.
د – تعیین دستورالعمل نظارت بر چگونگی صدور پروانه کسب در سطح کشور.
ه– – تعیین دستورالعمل نظارت بر حسن انجام وظایف قانونی و ایجاد هماهنگی بینکمیسیونهای نظارت، اتحادیهها و اتاقهای اصناف کشور و اتاق اصناف ایران ونظارت بر فعالیت آنها درحدود مفاد این قانون.
و – ارائه راهکارهای اجرایی مناسب برای صدور کالاها و خدمات واحدهایصنفی با رعایت قوانین و مقررات جاری کشور.
ز – سایر مواردی که به موجب این قانون به هیأت عالی نظارت محول گردیدهاست.
ح – بررسی و تعیین صنوف مشمول قانون نظام صنفی کشور
ط – تهیه و تصویب دستورالعملهای لازم در رابطه با نحوه نرخگذاری کالاها و خدمات واحدهای صنفی
ماده 59 – تقلب: عبارت است از عرضه یا فروش کالا یا ارائه خدمتی که ازلحاظکیفیت یا کمیت منطبق با مشخصات کالا یا خدمت ابرازی یا درخواستی نباشد.
جریمه تقلب، با عنایت به دفعات تکرار در طول هر سال به شرح زیر است:
متخلف علاوه بر الزام به پرداخت خسارت وارد شده به خریدار یا مصرفکننده در مرتبه اول معادل دو برابر مابهالتفاوت ارزش کالا یا خدمت ابرازی یا درخواستی و کالای عرضهشده یا فروختهشده یا خدمت ارائه داده شده و در مرتبه دوم به چهار برابر مابهالتفاوت مذکور جریمه میشود.
در مرتبه سوم به شش برابر مابهالتفاوت، جریمه میشود و علاوه بر پرداخت جریمه پارچه یا تابلو بر سردر محل کسب بهعنوان متخلف صنفی به مدت دو هفته نصب میگردد.
در مرتبه چهارم به هشت برابر مابهالتفاوت جریمه میشود و پارچه یا تابلو بر سر در محل کسب بهعنوان متخلف صنفی بهمدت یکماه نصب میگردد.
در مرتبه پنجم و مراتب بعدی به ده برابر مابهالتفاوت جریمه میشود و پارچه یا تابلو بر سر در محل کسب بهعنوان متخلف صنفی بهمدت دوماه نصب میگردد. همچنین به مدت ششماه پروانه کسب وی تعلیق و محل کسب تعطیل میگردد.
تبصره1– در صورت تقاضای خریدار مبنی بر استرداد کالای مورد تقلب فروشنده علاوه بر پرداخت جریمه مقرر، مکلف به قبول کالا و استرداد وجه دریافتی به خریدار است و درصورت استنکاف، واحد صنفی تا اجرای کامل حکم، تعطیل میشود.
تبصره 2 – در صورتی که در قوانین دیگر برای عمل متقلبانه مجازات شدیدتری پیشبینی شده باشد، فرد متقلب به مجازات مزبور محکوم خواهد شد.
تبصره3– عرضه، نگهداری به قصد فروش و فروش کالا بدون علامت استاندارد ایران و ارائه خدمات بدون تأیید مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در صورتیکه استاندارد کالا یا خدمات اجباری شده باشد، مشمول مقررات این ماده میشود.
تبصره4– فروش کالاهای تاریخ مصرف گذشته در حکم تقلب محسوب میشود و مرتکب به جریمه مقرر در این ماده محکوم میشود. چنانچه کالا یا خدمات عرضهشده بنابر نظر کارشناسی غیرقابل مصرف باشد، جریمه و خسارت برمبنای قیمت عرضهشده محاسبه میشود.
ماده77– بهمنظور حمایت از بافندگان فرش دستباف و حِرَف مشابه، به کمیسیونهای نظارت اجازه داده میشود، حسب مورد، نسبت به تشکیل اتحادیه استانی و شهرستانی، جهت بافندگان و حرف مشابه مزبور اقدام کنند. ایناتحادیهها تحت نظارت کمیسیون نظارت مرکز استان و شهرستانهای خود میباشند.
ماده4– صنف: عبارت است از گروهی از افراد که طبیعت فعالیت آنان از یک نوع باشد. صنوف مشمول این قانون، با توجه به نوع فعالیت آنها به دو گروه تولیدی – خدمات فنی و توزیعی – خدماتی تقسیم میشوند.
ماده 15 – افراد صنفی عرضه کننده کالاها و خدمات مکلفند با الصاق برچسب روی کالا، یا نصب تابلو در محل کسب یا حرفه، قیمت واحد کالا یا دستمزد خدمت را بهطور روشن و مکتوب و بهگونهای که برای همگان قابل رؤیت باشد، اعلام کنند.
تبصره 1 – هر فرد صنفی در مقابل دریافت بها، اجرت یا دستمزد باید صورتحسابیشامل نام و نشانی واحد صنفی، تاریخ، مبلغ دریافتی و نوع و مشخصات کالاهای فروختهشده یا خدمات انجام شده را به مشتری تسلیم دارد.
تبصره 2 – اتاق اصناف شهرستان میتواند با تصویب کمیسیون نظارت مرکز استان،بعضی از صنوف یا مشاغل را تا مبلغی معین، یا برخی دیگر را که دادن صورتحساب برایآنها مشکل است، از دادن صورتحساب معاف کند.
تبصره 3 – افراد صنفی که کالاهای خود را به صورت کلی عرضه میدارند باید ازصورتحسابهای چاپ شده استفاده کنند و مشخصات خریدار را نیز در آن بنویسند.
تبصره 4 – فرد صنفی، مسؤول انطباق کیفیت و کمیت هر نوع کالای عرضه شده یاخدمت ارائه گردیده با وجه یا اجرت دریافتی مندرج در صورتحساب است.
ماده 24 – هیأت مدیره هر اتحادیه مکلف است از خدمات یک نفر، که دارایحداقل مدرک کارشناسی باشد، به صورت تمام وقت به عنوان مدیر اجرایی استفاده کند.در شهرستانهای دارای کمتر از یک میلیون نفر جمعیت، به کارگیری افراد دیپلمه به عنوانمدیر اجرایی، بلامانع است. مدیر اجرایی مجری مصوبات هیأت مدیره و منتخب آن است و با جایگزین شدن هیأت مدیره جدید مستعفی تلقی میگردد. استفاده از خدمات همان مدیر در ادوار بعد بلامانع است.
ماده35– اتاق اصناف شهرستان در اولین جلسه هر دوره، هیأت رئیسه اتاق را برای مدت چهار سال انتخاب میکند. انتخاب مجدد اعضای مذکور در محدوده ماده (12) بلامانع است.
ماده44– ظرف پانزده روز پس از انتخاب هیأت رئیسه اتاق اصناف ایران، این هیأت تشکیل جلسه میدهد و از میان خود یک نفر رئیس، دو نفر نایب رئیس (اول و دوم)، یک نفر دبیر و یک نفرخزانهدار انتخاب میکند. جلسههای ادواری اتاق اصناف ایران در محل اتاق اصناف ایران یا هر مکان دیگری که به اعضاء بهطور کتبی اعلام میگردد، تشکیل میشود.
ماده51 – کمیسیون نظارت مکلف است نرخ کالاها و خدمات عمومی و انحصاری و کالاهای اساسی یا رآنهای و ضروری را که هیأتعالی نظارت قیمتگذاری آنها را لازم تشخیص میدهد براساس دستورالعمل قیمتگذاری آن هیأت برای مدت معین تعیین کند و به اتاق اصناف ذیربط اعلام دارد. نرخ کالاها و خدماتی که ازطرف مجلس شورای اسلامی، دولت یا شورای اقتصاد تعیین میشود، برای کمیسیون لازمالرعایه است.
اتاق اصناف شهرستان مکلف است مراتب را ازطریق رسانههای گروهی برای اطلاع عموم آگهی و از طریق اتحادیهها به افراد و واحدهای صنفی اعلام کند. کلیه افراد و واحدهای صنفی ملزم به رعایت نرخهای تعیین شده از طرف کمیسیوننظارت هستند.
ماده56 – هیأتعالی نظارت میتواند قسمتی از وظایف خود را به کمیسیونهای نظارت مراکز استانها تفویض کند.
ماده 60 – احتکار : عبارت است از نگهداری کالا به صورت عمده با تشخیصمراجع ذیصلاح و امتناع از عرضه آن به قصد گرانفروشی یا اضرار به جامعه پس از اعلامضرورت عرضه ازطرف وزارت صنعت، معدن و تجارت یا سایر مراجع قانونی ذیربط
جریمه احتکار، با عنایت به دفعات تکرار درطول هر سال بهشرح زیر است:
مرتبه اول – الزام محتکر به عرضه و فروش کل کالاهای احتکار شده و جریمه نقدی معادل هفتاددرصد(70%) قیمت روز کالاهای احتکار شده
مرتبه دوم – الزام محتکر به عرضه و فروش کل کالاهای احتکار شده و جریمه نقدی معادل سه برابر قیمت روز کالاهای احتکار شده و نصب پارچه یا تابلو بر سردر محل کسب بهعنوان متخلف صنفی و تعطیلی محل کسب به مدت یکماه
مرتبه سوم – الزام محتکر به عرضه و فروش کل کالاهای احتکار شده و جریمه نقدی معادل هفت برابر قیمت روز کالاهای احتکار شده و نصب پارچه یا تابلو بر سر در محل کسب بهعنوان متخلف صنفی و تعطیلی محل کسب به مدت سهماه
تبصره1– عدم اعلام موجودی کالا به صورت ماهیانه به اتحادیه مربوط توسط تولیدکنندگان و توزیعکنندگان عمده و خرده فروشانی که کالاهای خود را بهصورت عمده در انبار یا هر محل دیگری نگهداری میکنند صرفاً در مورد کالاهایی که کمیسیون نظارت ضروری تشخیص بدهد تخلف محسوب میشود و با متخلفان برابر مقررات مربوط رفتار میشود.
تبصره2– برای کشف تخلف در صورتیکه قرائنی حاکی از صحت گزارش و ضرورت ورود به محل اختفاء یا احتکار کالا باشد درصورت عدم اعلام موجودی موضوع تبصره(1) این ماده، حسب مورد، شعب سازمان تعزیرات حکومتی با رعایت مقررات قانونی و تحت نظارت مدیر کل استان یا رئیس اداره تعزیرات حکومتی شهرستان، اجازه ورود به محل یاد شده را صادر میکند و نیروی انتظامی موظف به اجرای دستور ابلاغ و اجرای احکام شعب سازمان تعزیرات حکومتی است.
ماده 78 – به منظور تقویت صنوف تولیدی و توسعه صادرات غیرنفتی کشور، بهپیشنهاد کمیسیون نظارت و تصویب هیأت عالی نظارت، اتحادیههای صادراتی درشهرهای مرکز استان یا تهران، به صورت استانی یا کشوری، تشکیل خواهد شد. فعالیتاین اتحادیهها تابع آیین نامهای خواهد بود که توسط دبیرخانه هیأت عالی نظارت تهیه وبهتصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت خواهد رسید.
ماده5 – پروانه کسب: مجوزی است که طبق مقررات این قانون بهمنظور شروع و ادامه کسبوکار یا حرفه به صورت موقت یا دائم به فرد یا افراد صنفی برای محل مشخص یا وسیله کسب معین داده میشود.
تبصره1– پروانه کسب موقت تنها برای یکبار صادر میشود. مدت اعتبار پروانه کسب موقت یکسال و پروانه کسب دائم پنجسال است.
تبصره2– اتحادیه صنفی مکلف است با انقضای مدت اعتبار پروانه کسب، اخطاریه یکماهه برای تبدیل پروانه موقت به پروانه دائم یا تمدید پروانه دائم صادر نماید و در صورت عدم تبدیل یا تمدید پروانه، واحد صنفی در حکم واحد بدون پروانه تلقی میشود.
ماده 16 – صاحبان اماکن عمومی به تشخیص اتاق اصناف شهرستان و تصویبکمیسیون نظارت مکلفند :
الف – فهرست قیمت غذا و مواد غذائی را که برای مصرف مشتریان ارائه میشوددر برگههای مخصوص تهیه و در دسترس مشتریان قرار دهند و بر مبنای آن صورتحساببه مشتری تسلیم دارند.
ب – نرخ اغذیه و مواد غذائی خود را در تابلو مخصوص در محل کسب به قسمیکه در معرض دید همگان باشد نصب کنند.
ماده 25 – درصورت نیاز، کمیسیون نظارت مرکز استان بنا به درخواست اکثریتنسبی اتحادیههای صنفی شهرستانهای همان استان، با نظرخواهی از اتاق اصناف مرکز استان، نسبت به تشکیل مجمع استانی برای اتحادیههای آن استان اقدام خواهد کرد.این مجمع متشکل از نمایندگان هیأت مدیره اتحادیههای شهرستانها خواهد بود و بهمنظور تبادل نظر درخصوص مشکلات و امور صنفی، ارائه پیشنهاد و برقراری ارتباط وهماهنگیهای لازم با مراجع و مراکز ذیربط تشکیل میشود.
تبصره – تعداد نمایندگان هر شهرستان به ازای هر پنج اتحادیه یک نفر خواهد بودکه با رأی رؤسای اتحادیهها انتخاب خواهند شد. مدت مأموریت اعضای هیأت مدیره مجمع استانی دو سال است.
