ماده 29 - (اصلاحی 1377/07/05)- شرکتهای تعاونی برای اداره امور خود دارای ارکان زیر می‌ باشند: 1 - مجمع عمومی. 2 - هیأت مدیره. 3 - بازرس یا بازرسان.

بخش اول - مجمع عمومی

ماده 30 - مجمع عمومی که بر اساس این قانون بالاترین مجمع اتخاذ تصمیم و نظارت در امور شرکتهای تعاونی می باشد، از اجتماع اعضای تعاونی یا نمایندگان تام الاختیار به صورت عادی و فوق العاده تشکیل می شود و هر عضو بدون در نظر گرفتن میزان سهم فقط دارای یک رأی است. تبصره 1 - در شرکت های تعاونی هر یک از دستگاهها و شرکتهای دولتی، بانکها، شوراهای اسلامی کشوری و سازمانهای عمومی که در تعاونی مشارکت یا سرمایه گذاری کرده اند می توانند نماینده ای برای نظارت و بازرسی در تعاونی و شرکت در جلسات مجمع عمومی و هیأت مدیره به عنوان ناظر داشته باشند. تبصره 2 - انحلال، ادغام یا تغییر موادی از اساسنامه تعاونی که مغایر شروط و قراردادهای منعقده با منابع تأمین کننده اعتبار و کمک مالی و امکانات مختلف و سرمایه گذاری و مشارکت باشد موکول به موافقت مراجع مذکور خواهد بود.

ماده 31 - (اصلاحی 1377/07/05)- هیأت موسس عبارتست از عده‌ای از افراد واجد شرایط عضویت در تعاونی مربوط که اقدام به تأسیس تعاونی می‌نمایند.

ماده 32 - (اصلاحی 1377/07/05)- وظایف هیأت موسس عبارتست از: 1 - تهیه و پیشنهاد اساسنامه طبق قانون و مقررات. 2 - دعوت به عضویت افراد واجد شرایط. 3 (اصلاحی 1377/07/05)- تشکیل اولین مجمع عمومی عادی جهت تصویب و ثبت اساسنامه و تعیین هیأت مدیره و سایر وظایف مجمع عمومی عادی. تبصره 1 (اصلاحی 1377/07/05)- پس از تشکیل اولین جلسه رسمی مجمع عمومی عادی و تعیین هیأت مدیره وظایف هیأت موسس خاتمه می‌ یابد. تبصره 2 - اعضائی که با مصوبه اولین جلسه مجمع عمومی عادی در مورد اساسنامه موافقت نداشته باشند می ‌توانند در همان جلسه تقاضای‌ عضویت خود را پس بگیرند. تبصره 3 - تصویب اساسنامه تعاونی با حداقل دو سوم اعضاء اولین مجمع عمومی عادی می ‌باشد. ‌

ماده 33 - (اصلاحی 1377/07/05)- مجمع عمومی عادی حداقل سالی یک بار پس از پایان سال مالی جهت انجام وظیفه قانونی خود تشکیل می‌ شود. در موارد ضروری در هر موقع سال می‌توان مجمع عمومی عادی را به صورت فوق‌ العاده تشکیل داد. تبصره 1 (الحاقی 1377/07/05)- جلسات مجمع عمومی عادی در نوبت اول با حضور اکثریت اعضاء رسمیت می‌ یابد و در صورت عدم حصول حد نصاب مزبور، در نوبت ‌دوم با حضور هر تعداد از اعضاء رسمی خواهد بود. تبصره 2 (الحاقی 1377/07/05)- مجامع عمومی شرکتهای تعاونی فرااستانی و یا شرکتهایی که تعداد اعضاء آنها افزون بر پانصد عضو بوده و در مناطق مختلف کشور پراکنده ‌می‌ باشند می‌ توانند به صورت دو مرحله‌ای برگزار گردد. در مرحله اول نماینده یا نمایندگان اعضاء تعاونی در حوزه‌ های مختلف فعالیت شرکت تعیین و در مرحله دوم، مجمع عمومی با حضور نمایندگان‌ منتخب اعضاء تشکیل خواهد شد. چگونگی انتخاب نماینده یا نمایندگان در مرحله اول و حدود اختیارات و نحوه اعمال رای آنها در مرحله دوم مجمع عمومی بر اساس دستورالعملی ‌خواهد بود که از سوی وزارت تعاون ابلاغ می‌ گردد. تبصره 3 (الحاقی 1377/07/05)- نحوه تشکیل مجمع عمومی مطابق با آیین نامه‌ ای خواهد بود که توسط وزارت تعاون تهیه می‌ شود. در صورتی که هیأت مدیره ‌ای در موعد‌ مقرر به تشکیل مجمع عمومی عادی یا فوق‌ العاده مبادرت نکند وزارت تعاون راساً نسبت به برگزاری مجمع عمومی اقدام خواهد نمود. تبصره 4(اصلاحی 1377/07/05)- دعوت از مجامع عمومی و اعلام تصمیمات آنها از طریق روزنامه های کثیرالانتشار، پست سفارشی یا دیگر روشهای قابل اثبات پیش بینی شده در اساسنامه صورت گیرد.

ماده 34 - وظایف و اختیارات مجمع عمومی عادی بشرح زیر است: 1 (اصلاحی 1377/07/05)- انتخاب هیأت مدیره و بازرس یا بازرسان. 2 (اصلاحی 1377/07/05)- رسیدگی و اتخاذ تصمیمی درباره ترازنامه و حساب سود و زیان و سایر گزارشهای مالی هیأت مدیره پس از قرائت گزارش بازرس یا بازرسان. 3 - تعیین خط مشی و برنامه تعاونی و تصویب بودجه جاری و سرمایه‌ گذاری و اعتبارات و وامهای درخواستی و سایر عملیات مالی به پیشنهاد ‌هیأت مدیره. 4 - اتخاذ تصمیم نسبت به افزایش و یا کاهش سرمایه در حدود قوانین و مقررات. 5 - اخذ تصمیم نسبت به ذخایر و پرداخت سود و مازاد درآمد و تقسیم آن طبق اساسنامه. 6 - تصویب مقررات و دستورالعملهای داخلی تعاونی. 7 - سایر وظایفی که قوانین و مقررات بر عهده مجمع عمومی قرار می‌ دهد. بند 8 (الحاقی 1377/07/05)- تعیین روزنامه کثیرالانتشار برای درج آگهی‌ های شرکت بند 9 (الحاقی 1377/07/05)- اتخاذ تصمیم در مورد عضویت شرکت تعاونی در شرکتها و اتحادیه‌ ها و اتاقهای تعاون و میزان سهام و یا حق عضویت سالانه پرداختی بر اساس ‌موازین مقرر در این قانون.

ماده 35 - مجمع عمومی فوق ‌العاده به منظور تغییر مواد در اساسنامه (‌در حدود این قانون). تصمیم ‌گیری نسبت به عزل یا قبول استعفای هیأت ‌مدیره و انحلال یا ادغام تعاونی تشکیل می‌ گردد. تبصره 1 (اصلاحی 1377/07/05)- مجمع عمومی فوق‌ العاده بنا به تقاضای کتبی حداقل یک سوم اعضاء تعاونی و یا اکثریت مطلق اعضاء هیأت مدیره و یا بازرس یا‌ بازرسان با حضور حداقل دو سوم اعضاء کل مجمع تشکیل می‌ شود. در صورتیکه بار اول با دو سوم اعضاء‌ تشکیل نشود، بار دوم با نصف بعلاوه یک رسمیت خواهد داشت و در نوبت سوم با هر تعداد شرکت کننده رسمیت خواهد یافت. تبصره 2 - در صورتیکه هیأت مدیره ظرف مدت حداکثر یکماه نسبت به تشکیل مجمع عمومی فوق‌ العاده اقدام ننماید، وزارت تعاون نسبت به ‌تشکیل مجمع عمومی اقدام می ‌نماید.

بخش دوم - هیأت مدیره

ماده 36 - (اصلاحی 1377/07/05)- اداره امور تعاونی، طبق اساسنامه بر عهده هیأت مدیره ای مرکب از سه، پنج یا هفت نفر عضو اصلی و دو، سه یا چهار نفر عضو علی البدل است که از بین اعضاء برای مدت سه سال انتخاب می‌شوند. انتخاب اعضای اصلی و علی البدل در یک نوبت به عمل می آید و دارندگان اکثریت نسبی آراء بعد از اعضای اصلی به ترتیب اعضای علی البدل محسوب می‌شوند. انتخاب بیش از دو دوره متوالی با انتخاب حداقل دو سوم اعضای حاضر در مجمع عمومی بلامانع است. تبصره 1 (منسوخه 1377/07/05)- افرادی که موفق به کسب دو سوم آراء کل اعضاء شرکت تعاونی مزبور شوند از مقررات ممنوعیت بیش از دو نوبت مندرج در ماده مستثنی ‌خواهند بود. تبصره 2 (منسوخه 1377/07/05)- انتخاب اعضاء اصلی و علی‌البدل هیأت مدیره با اکثریت نسبی مجمع عمومی می‌ باشد. تبصره 1(اصلاحی 1377/07/05)- هیأت مدیره در اولین جلسه از میان خود یک نفر را به عنوان رئیس هیأت مدیره، یک نفر را به عنوان نائب رئیس و یک یا دو نفر را به عنوان منشی انتخاب می کند. تبصره 2(اصلاحی 1377/07/05)- در صورت استعفاء، فوت، ممنوعیت قانونی و یا غیبت غیرموجه مکرر به نحوی که در اساسنامه تعیین می‌شود، یکی از اعضای علی البدل به ترتیب آراء بیشتر برای بقیه مدت مقرر، جانشین وی در هیأت مدیره می‌گردد. تبصره 3(اصلاحی 1377/07/05)- اعضای هیأت مدیره می‌توانند با تصویب مجمع عمومی حقوق و مزایا دریافت نمایند. در صورتی که عضو هیأت مدیره از محل دیگری حقوق می‌گیرد در تعاونی مربوط صرفاً حق جلسه و پاداش دریافت می کند. حداقل و حداکثر حقوق و مزایای هیأت مدیره و پاداش آنان و موارد استثناء به موجب دستورالعملی است که به تأیید مجمع عمومی می‌رسد.

ماده 37 - وظایف و اختیارات هیأت مدیره به شرح زیر می باشد: 1 - دعوت مجمع عمومی (عادی - فوق العاده). 2 - اجرای اساسنامه و تصمیمات مجمع عمومی و سایر مقررات مربوط. 3 - نصب و عزل و قبول استعفای مدیر عامل و نظارت بر عملیات وی و پیشنهاد میزان حقوق مدیر عامل به مجمع عمومی. 4 - قبول درخواست عضویت و اخذ تصمیم نسبت به انتقال سهم اعضاء به یکدیگر و دریافت استعفای هر یک از اعضاء هیأت مدیره. 5 - نظارت بر مخارج جاری تعاونی و رسیدگی به حسابها و ارائه به بازرس یا بازرسان و تسلیم به موقع گزارش مالی و ترازنامه تعاونی به مجمع عمومی. 6 - تهیه و تنظیم طرحها و برنامه ها و بودجه و سایر پیشنهادات و ارائه آن به مجمع عمومی جهت اتخاذ تصمیم. 7 - تعیین نماینده از بین اعضای تعاونی برای حضور در جلسات مجامع عمومی شرکتها و اتحادیه هایی که تعاونی در آنها مشارکت دارد. 8 - تهیه و تنظیم دستورالعملهای داخلی تعاونی و تقدیم آن به مجمع عمومی برای تصویب. 9 - تعیین نماینده و یا وکیل در دادگاهها و مراجع قانونی و سایر سازمانها با حق توکیل. 10 - تعیین و معرفی صاحبان امضای مجاز (یک یا دو نفر از اعضاء هیأت مدیره باتفاق مدیر عامل) برای قراردادها و اسناد تعهدآور تعاونی. تبصره - هیأت مدیره وظایف خود را به صورت جمعی انجام می دهد و هیچ یک از اعضای هیأت مدیره حق ندارد از اختیارات هیأت، منفرداً استفاده کند مگر در موارد خاص که وکالت یا نمایندگی کتبی از طرف هیأت مدیره داشته باشد. هیأت مدیره می تواند قسمتی از اختیارات خود را با اکثریت سه چهارم آراء به مدیر عامل تفویض نماید.

ماده 38 - (اصلاحی 1377/07/05)- اعضاء هیأت مدیره، مدیر عامل و بازرسان باید واجد شرایط زیر باشند: تبصره (الحاقی 1393/02/17)- برای عضویت در هیأت رئیسه اتاقهای تعاون علاوه بر شرایط مذکور در این ماده، داشتن حداقل سه سال سابقه عضویت در هیأت مدیره یا مدیریت عامل، دبیری، دبیرکل و بازرسی شرکتها، اتحادیه ها و اتاقها در بخش تعاون الزامی است. 1 (اصلاحی 1377/07/05)- تابعیت جمهوری اسلامی ایران. 2 (اصلاحی 1377/07/05)- ایمان و تعهد عملی به اسلام (‌در تعاونیهای متشکل از اقلیت دینی شناخته شده در قانون اساسی تعهد عملی به دین خود). 3 (اصلاحی 1377/07/05)- دارا بودن اطلاعات یا تجربه لازم برای انجام وظایف متناسب با آن تعاونی. 4 (اصلاحی 1377/07/05)- عدم ممنوعیت قانونی و حجر. 5 (اصلاحی 1377/07/05)- عدم عضویت در گروههای محارب و عدم ارتکاب جرائم بر ضد امنیت و جعل اسناد. 6 (اصلاحی 1377/07/05)- عدم سابقه محکومیت ارتشاء، اختلاس، کلاهبرداری، خیانت در امانت، تدلیس، تصرف غیرقانونی در اموال دولتی و ورشکستگی به تقصیر. تبصره (اصلاحی 1377/07/05)- در مواردی که مدیر عامل از خارج انتخاب می‌شود داشتن شرایط بندهای 4 و 5 ماده 9 الزامی نیست.

ماده 39 - (اصلاحی 1393/02/17)- هیأت مدیره مکلف است بلافاصله بعد از انتخاب، برای اداره امور و اجرای تصمیمات مجمع عمومی و هیأت مدیره، فرد واجد شرایطی را از بین اعضای تعاونی و یا خارج از آن برای مدت سه سال به عنوان مدیرعامل انتخاب کند. نصب و عزل و قبول استعفای مدیرعامل و نظارت بر عملکرد و تعیین حدود اختیارات، وظایف و میزان حقوق و مزایای وی بر عهده هیأت مدیره می‌باشد و انتخاب مجدد مدیرعامل بلامانع است.

بخش سوم - بازرسی

ماده 40 - (اصلاحی 1377/07/05)- مجمع عمومی، بازرس یا بازرسانی را اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی و برای مدت یک سال مالی انتخاب می‌ کند، انتخاب مجدد آنان‌ بلامانع است. تبصره 1 - در صورت فوت یا ممنوعیت قانونی و یا استعفای بازرس یا بازرسان اصلی، هیأت مدیره مکلف است ظرف ده روز بازرس یا بازرسان‌ علی‌ البدل را به ترتیب اولویت آراء برای بقیه مدت دعوت نماید. تبصره 2 - حق‌ الزحمه و پاداش بازرس یا بازرسان با تصویب مجمع عمومی تعیین می‌ گردد.

ماده 41 - وظایف بازرس یا بازرسان تعاونی بشرح زیر است: 1 - نظارت مستمر بر انطباق نحوه اداره امور تعاونی و عملیات و معاملات انجام شده با اساسنامه و قوانین و مقررات و دستورالعملهای مربوطه. 2 - رسیدگی به حسابها، دفاتر، اسناد، صورتهای مالی از قبیل ترازنامه و حسابهای عملکرد و سود و زیان، بودجه پیشنهادی و گزارشات هیأت ‌مدیره به مجمع عمومی. 3 - رسیدگی به شکایات اعضاء و ارائه گزارش به مجمع عمومی و مراجع ذیربط. 4 - تذکر کتبی تخلفات موجود در نحوه اداره امور تعاونی به هیأت مدیره و مدیرعامل و تقاضای رفع نقص. 5 (الحاقی 1377/07/05)- نظارت بر انجام حسابرسی و رسیدگی به گزارشهای حسابرسی و گزارش نتیجه رسیدگی به مجمع عمومی شرکت و مراجع ذیربط. تبصره - بازرس یا بازرسان حق دخالت مستقیم در اداره امور تعاونی را نداشته ولی می‌ توانند بدون حق رأی در جلسات هیأت مدیره شرکت کنند و‌ نظرات خود را نسبت به مسائل جاری تعاونی اظهار دارند.

ماده 42 - (اصلاحی 1377/07/05)- در صورتی که هر یک از بازرسان تشخیص دهند که هیأت مدیره و یا مدیرعامل در انجام وظایف محوله مرتکب تخلفی شده و به تذکرات ‌آنان ترتیب اثر نمی‌ دهند مکلفند از هیأت مدیره تقاضای برگزاری مجمع جهت رسیدگی به گزارش خود را بنمایند. تبصره (الحاقی 1377/07/05)- اگر هیأت مدیره ظرف مدت یک ماه از تاریخ دریافت درخواست تشکیل مجمع عمومی فوق‌ العاده توسط بازرس اقدام به دعوت و برگزاری آن‌ ننماید بازرس می‌ تواند با اطلاع وزارت تعاون نسبت به انتشار آگهی و تشکیل مجمع عمومی فوق‌ العاده اقدام نماید.