ماده 1 - سند سجلی عبارت از سندی است که مطابق مقررات قانون ثبت احوال به ثبت رسیده و مندرجات آن رسمی و معتبر است. نماینده ثبت احوال کارمندان است که از طرف اداره ثبت احوال رسماً برای ثبت وقایع چهارگانه در دفاتر رسمی انتخاب می‌شود.

ماده 25 - تولد هر طفل بدواً در نخستین دفتر موالید مقرر در ماده 4 ثبت سپس شناسنامه که نمونه آن ضمیمه این آیین نامه است (3) برای طفل صادر می‌شود.

ماده 43 - مرگ هر شخص در نخستین دفتر مردگان ثبت و مراتب در شناسنامه درگذشته قید و به اظهارکننده واقعه تسلیم می‌شود.

ماده 63 - دفاتر رسمی ازدواج و طلاق باید هر نوع عقد ازدواج و طلاق و رجوع و بذل مدت را که در دفاتر ثبت می‌کنند در روی نمونه که ضمیمه این آیین ‏نامه است (13 - 14) تنظیم و در روز پانزدهم و آخر هر ماه به نماینده حوزه مربوطه ثبت احوال تسلیم نمایند.

ماده 70 - واقعه ولادت اطفالی که از پدر و مادر خارجی در ایران متولد می‌شوند و پدر و مادر آنها پروانه اقامت از دولت ایران در دست دارند در دفتری که نمونه آن ضمیمه آیین نامه است به ثبت می‌رسد. (17)

ماده 82 - هویت کسانی که ولادت آنها در سالهای قبل بوده و به اخذ شناسنامه موفق نشده‌اند بدواً در نسختین دفتر اظهارنامه که نمونه آن ضمیمه این آیین ‏نامه می‌باشد «23» ثبت سپس شناسنامه صادر و به‌اظهارکننده تسلیم می‌شود. تبصره - شماره سند در هر حوزه شهری و هر ده از حوزه‌های دهستانی تعقیب آخرین شماره دفتر اظهارنامه در حوزه شهری و هر ده خواهد بود.

ماده 91 - هر یک از افراد بدون شناسنامه که به سن 18 سال تمام رسیده‌اند موظفند در موقع تنظیم اسناد نام‌خانوادگی مخصوصی که بلامعارض بودن آن مورد تصدیق دفتر محل باشد برای خود انتخاب نماید.

ماده 105 - اختلافات و اشتباهات در اسناد سجلی بر دو قسم است: 1- اشتباهاتی که در موقع تنظیم اسناد ناشی از اظهارات اظهارکننده باشد رفع اختلاف و اشتباه با دادگاه صالحه است. 2- اشتباهاتی که در موقع تنظیم اسناد سجلی ناشی از اشتباه تنظیم‌کننده اسناد بوده است هرگاه مامور قبل از امضا متوجه اشتباه گردد طبق قسمت اول ماده 48 قانون ثبت احوال اشتباه را اصلاح می‌نماید و در صورتی که بعد از امضا به اشتباه متوجه گردید باید موارد اشتباه را به طور واضح و روشن به اداره کل آمار و ثبت احوال گزارش دهد و پس از وصول دستور یا موافقتنامه صاحب سند اشتباه را تصحیح نماید.

ماده 109 - المثنی شناسنامه وقتی به اشخاص داده می‌شود که شناسنامه اولی از بین رفته و یا به کلی از حیز انتفاع خارج یا مندرس گردیده باشد در صورت اخیر پس از اخذ شناسنامه مستعمل المثنی صادر و تسلیم می‌شود.

ماده 119 - متولدین 1284 به بعد در دفتر ثبت شهرستان که نمونه آن ضمیمه این آیین نامه است (29) درج می‌شوند دفتر مزبور در 3 نسخه تنظیم خواهد شد که یک نسخه آن آزاد و دو نسخه دیگر سرب شده می‌باشد نسخه اول پیش‌نویس نامیده شده و دو نسخه دیگر پاکنویس است که یک نسخه در اداره آمار و ثبت احوال محل باقی‌مانده و نسخه دیگر آن به اداره مرکزی ارسال می‌شود.

ماده 2 - اظهارکننده شخصی است که واقعه را برای ثبت در دفاتر رسماً به نماینده ثبت احوال اطلاع می‌دهد اظهارکننده ممکن است صاحب واقعه یا اشخاص دیگری باشند که قانوناً دارای این حق هستند.

ماده 26 - اعلام‌کنندگان تولد طفل مکلفند در مدت مقرر برای ثبت تولد طفل با دو نفر گواه در حوزه ثبت احوال حاضر شده واقعه را به ثبت برسانند در صورتی که اعلام کننده گواهینامه رئیس بنگاهی که طفل در آنجا متولد شده یا گواهینامه از پزشک یا مامای رسمی که در موقع ولادت حاضر بوده در دست داشته باشد ثبت واقعه بدون حضور گواه به عمل خواهد آمد همچنین در مواردی که اعلام‌کننده تولد طفل رئیس یکی از بنگاههای رسمی باشد واقعه بدون حضور گواه ثبت می‌شود.

ماده 44 - اشخاصی‌که قانوناً مکلف به اعلام ثبت واقعه مرگ می‌باشند باید در ظرف 48 ساعت به اتفاق یک یا دو گواه به نماینده ثبت احوال مراجعه نموده واقعه را به ثبت برسانند.

ماده 64 - نماینده ثبت احوال اعلامیه‌های واصله از دفاتر رسمی ازدواج و طلاق را در آخر هر ماه عیناً به اداره آمار و ثبت احوال متبوع خود می‌فرستد تا خلاصه واقعه در مستندات مربوطه ثبت شود.

ماده 71 - ولادت اطفالی هم که در ایران از پدر و مادر خارجی به‌وجود آمده‌اند و به سن 18 سالگی تمام نرسیده‌اند با ارائه مدارک در دفتر مزبور به ثبت می‌رسد.

ماده 83 - اشخاص مذکوری که به سن 18 سال تمام رسیده‌اند بایستی شخصاً با دو نفر گواه به نماینده ثبت احوال مراجعه و شناسنامه دریافت کنند.

ماده 92 - قلمرو دفتری که نباید نام خانوادگی در آن تکرار شود عبارت است از کلیه حوزه‌های تابعه آن دفتر اعم از حوزه‌های شهری و دهستانی.

ماده 106 - در مواردی که اشخاص برای رفع اختلاف موجوده در اسناد سجلی با ابطال سند مکرر به دادگاه مراجعه می‌نمایند ادارات آمار و ثبت احوال مکلفند با مراجعه به اسناد مورد دعوی به وسیله اعزام نماینده اقدام نمایند.

ماده 110 - شخصی که المثنی می‌خواهد بایستی درخواست نامه خود را نوشته در دهات به نماینده ثبت احوال حوزه و در شهرها به مرکز آمار و ثبت احوال تسلیم نماید.

ماده 120 - برای نوشتن دفاتر نامبرده در هر اداره آمار و ثبت احوال یک نفر به عنوان سرپرست نویسندگان دفتر ثبت شهرستان برگزیده شده و بقدر کافی کارمند خواهند داشت.

ماده 3 - گواه شخصی است که در مورد ازدواج و طلاق به هویت و در مورد تولد و مرگ به صدق گفتار اظهارکننده گواهی می‌دهد. تبصره 1- یک نفر نمی‌تواند در یک موضوع هم اظهارکننده و هم گواه واقع شود. تبصره 2 (منسوخ 1400/06/07)- اظهارکننده و گواه باید کمیته 18 سال تمام داشته باشد ولی در صورتی که قبل از رسیدن به سن 18 سال تمام ازدواج واقع شود پدر یا مادری که سن آنها به 18 سال تمام نرسیده در مورد ثبت ولادت فرزند خود می‌توانند اظهارکننده واقع شوند.

ماده 27 - گواهینامه ماما یا پزشکی که در حین ولادت طفل حضور داشته همچنین گواهینامه روسای بنگاههای رسمی از قبیل (بیمارستان - زایشگاه - مسکین‌خانه - زندان - بازداشتگاه و غیره) که طفل در آنجا تولد یافته در برگهائی که نمونه آن ضمیمه است (4) در 3 نسخه تهیه نسخه سفید را به شخصی که مکلف به اعلام واقعه می‌باشد و نسخه رنگین را در حوزه‌های شهری به نمایندگان ثبت احوال و در دهات به کدخدایان تسلیم و نسخه سوم را نزد خود نگاه می‌دارد. تبصره - کدخدای ده مکلف است نسبت به ولادت طفل طبق ماده (8) و (9) آیین نامه کدخدایان مصوب 19 آذرماه 1318 عمل نماید.

ماده 45 - اگر اعلام‌کنندگان واقعه فوت به تصدیق پزشک معالج و یا تصدیق مامای رسمی را (در صورتی که ما در حین وضع حمل فوت کند یا طفل مرده به دنیا آمده باشد) تسلیم کند نماینده ثبت احوال واقعه را بدون حضور گواه ثبت می‌نماید.

ماده 65 - هرگاه مستندات سجلی زوجین یا یکی از آنها از اداره آمار و ثبت احوال محل وقوع واقعه صادر نشده باشد اداره ثبت احوال باید مستخرجه اعلامیه واصله را روی نمونه‌ای که ضمیمه این آیین نامه است (15 - 16) تهیه نموده به اداره مربوطه ارسال دارد اداره آمار و ثبت احوال محل صدور سند مکلف است خلاصه واقعه را در مستندات سجلی مربوطه قید کند.

ماده 72 - برای اطفال مذکور در مواد بالا پس از ثبت در دفتر گواهینامه که نمونه آن ضمیمه این آیین نامه است (18) صادر می‌شود.

ماده 84 - نماینده ثبت احوال مکلف است به مجرد مراجعه اشخاصی که فاقد شناسنامه هستند با انجام تشریفات قانونی اسناد تنظیم و شناسنامه صادر نمایند.

ماده 93 - برای ثبت حق تقدم نامهای خانوادگی و جلوگیری از تکرار آن در قلمرو هر یک از ادارات آمار و ثبت احوال دفاتر مخصوصی که نمونه آن ضمیمه این آیین نامه است (25) تهیه شده و به وسیله اداره بازرسی سرب و پس از تعیین حروف مختصه و امضا رئیس اداره ثبت احوال در دسترس دفاتر آمار و ثبت احوال گذاشته می‌شود.

ماده 107 - مدلول دادنامه صادره از دادگاه دایر بر تصحیح یا ابطال اسناد مکرر پس از قطعی شدن آن در اسناد سجلی و ستون ملاحظات دفاتر مربوطه درج می‌گردد و هرگاه اسناد تصحیح شده باشد بر طبق رای دادگاه المثنی صادر شده و مندرجات قبل از تصحیح با ذکر شماره و تاریخ دادنامه در صفحه سفید شناسنامه یادداشت و به امضا و مهر می‌رسد.

ماده 111 - نماینده ثبت احوال مکلف است عین درخواست نامه را به مرکز اداره متبوع خود بفرستد.

ماده 121 - کارمندان نامبرده مکلفند بدواً در پیش‌نویس مشخصات اشخاص را استخراج نموده و پس از مقابله اسناد و تطبیق مندرجات آنها را با یکدیگر ذیل هر برگ را امضا و شماره‌گذاری کرده و شماره ترتیب را در مستندات مربوطه قید سپس به نوشتن دفاتر سرب شده مبادرت نمایند.

ماده 4 - ثبت وقایع ولادت و مرگ در نخستین دفاتری که نمونه آن ضمیمه این آیین نامه است (1-2) به عمل می‌آید و دفاتر مزبور باید شماره‌گذاری و سرب و منگنه شده و عده صفحات آن در ابتدا و انتهای دفتر تعیین و به امضا رئیس اداره بازرسی کل آمار و دادستان شهرستان تهران یا نماینده آنها در اداره کل آمار و ثبت احوال برسد. تبصره - ثبت وقایع در روی اوراق آزاد به کلی ممنوع است.

ماده 28 - اشخاصی که مکلف به ثبت واقعه تولد طفل و دریافت شناسنامه می‌باشند ولی خاص (پدرجد پدری وصی منصوب) سرپرست طفل یا سرپرست خانواده‌ای که طفل در آنجا متولد شده و مادر طفل خواهند بود. تبصره - سرپرست طفل کسی است که عهده‌دار امور طفل یا امور خانواده‌ای که طفل در آنجا متولد شده می‌باشد.

ماده 46 - در دهات در صورت نبودن مامور ثبت احوال اشخاصی که مکلف به اعلام واقعه می‌باشند در مدت مقرره باید واقعه را به کدخدای محل اعلام دارند کدخدا طبق مواد 8 و 9 آیین ‏نامه وظائف کدخدایان رفتار خواهد نمود.

ماده 66 - کلیه ازدواج و طلاق و رجوع و بذل مدت که تا تاریخ اجرای مقررات ماده (1) قانون اصلاحی قانون ازدواج مصوب 29 اردیبهشت 1316 و جمله الحاقیه آن مصوب 13 آذر ماه 1317 در هر محل واقع شده در صورت درخواست زوجین و تسلیم رونوشت مصدق مهرنامه و یا اقرارنامه که در دفترخانه رسمی تنظیم شده باشد از طرف نماینده حوزه محل اقامت آنها در شناسنامه زوجین ثبت و مراتب با ارسال عین درخواست‏نامه و مدارک به اداره ثبت احوال برای ثبت واقعه در مستندات ارسال می‌گردد. اگر مستندات سجلی زوجین یا یکی از آنها از اداره ثبت احوال دیگری صادر شده باشد طبق ماده بالا باید اعلامیه صادر گردد.

ماده 73 - هرگاه صاحبان گواهینامه ولادت طبق تشخیص مقامات صلاحیتدار تبعه ایران معرفی شدند. در این صورت گواهینامه از آنها اخذ و در حاشیه دفتر ولادت مراتب قید و طبق مندرجات دفتر موالید و گواهینامه اسناد تنظیم و شناسنامه صادر می‌شود.

ماده 85 - اگر در موقع تنظیم اسناد سجلی اختلافی بین نماینده و اظهارکننده در موقع سن ایجاد شود نماینده واقعه را مطابق تشخیص مزبور به دادگاه صالحه شکایت کند نماینده ثبت احوال باید پس از ثبت تاریخ تولد تصدیقی به اظهارکننده در موضوع اختلاف مطابق نمونه ضمیمه (24) تسلیم و در آن تصریح کند که مشارالیه می‌تواند برای اثبات اظهارات خود نسبت به تاریخ تولد به دادگاه مراجعه نماید.

ماده 94 - روسای ادارات آمار و ثبت احوال مکلفند برای تنظیم دفاتر مزبور متصدی مخصوصی تعیین و به مرکز معرفی نمایند متصدی موصوف موظف است به مسئولیت مشترک مدیر بایگانی با مراجعه به اسناد سجلی کلیه حوزه‌های قلمرو یک اداره آمار و ثبت احوال مشخصات دارندگان حق تقدم نامهای خانوادگی را استخراج و با رعایت حروف تهجی در دفاتر ثبت کنند.

ماده 108 - خلاصه دادنامه و قرار صادره از دادگاه باید در دفتر مخصوص ثبت خلاصه دادنامه‌ها که نمونه آن ضمیمه این آیین ‏نامه است (26) یادداشت شود.

ماده 112 - اداره مزبور مکلف است پس از وصول درخواست نامه چنانچه اسناد در قلمرو ماموریت او صادر شده باشد درخواست نامه را عیناً به بایگانی اسناد احاله دهد و متصدی بایگانی بایستی مندرجات درخواست را با مستندات سجلی درخواست کننده تطبیق و در صورتی که اختلاف بین مفاد درخواست نامه و اسناد نباشد به صدور المثنی مبادرت نماید.

ماده 122 - اگر در موقع نوشتن دفاتر ثبت شهرستان اختلافی در اسناد باشد باید چگونگی اسناد در ستون ملاحظات دفتر توضیح داده شده و به امضا کارمندان مربوطه و رئیس آمار و ثبت احوال محل برسد.