ماده1- در این آیین‌ نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می‌روند: ۱ـ آرامستان: مکانی محدود جهت به خاک سپردن متوفی و جوارح انسانی که باید دارای امکانات کافی برای رفاه مراجعین و انجام امور شرعی و قانونی باشد. ۲ـ متوفی (درگذشته): فردی که به لحاظ پزشکی با تأیید اشخاص دارای صلاحیت دچار توقف غیرقابل‌برگشت قلب و تنفس شده است. ۳ـ غسال‌خانه: محلی برای تغسیل و تکفین متوفی که دارای امکانات لازم و موردنیاز باشد. ۴ـ غسال و غساله: مرد و زنی که وفق احکام شرعی، مسئولیت انجام تغسیل و تکفین متوفای مرد و زن را به عهده دارد. ۵- گواهی پزشکی فوت: برگه‌ای رسمی برای تأیید فوت در موارد مرگ‌های طبیعی یا دارای پرونده پزشکی که از طریق پزشکان و مراکز درمانی در قالب کاربرگ چاپ‌شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی صادر می‌شود. ۶- جواز دفن: به اجازه دفن متوفی اطلاق می‌گردد که در موارد مرگ‌های طبیعی یا دارای پرونده پزشکی توسط پزشکان دارای صلاحیت در ذیل برگه گواهی پزشکی فوت و درخصوص اقسام مرگ‌های موضوع فهرست پیوست این تصویب­نامه که تأییدشده به مهر دفتر هیئت دولت است، در قالب چاپ برگه‌ای رسمی توسط اداره پزشکی قانونی صادر می‌گردد. ۷ـ مجوز محل دفن: برگه‌ای رسمی که توسط شهرداری/دهیاری چاپ و به منظور تعیین محل و مکان درنظرگرفته‌شده برای دفن متوفی صادر می‌شود. ۸- خودروی حمل متوفی: خودروی دارای مجوز از شهرداری/دهیاری منحصراً برای حمل متوفی و جوارح انسانی که عنوان «خودروی حمل متوفی» روی آن درج شده و کابین عقب آن از اتاق راننده جدا، سرپوشیده، قابل شست‌وشو و دارای امکانات موردنیاز از جمله ریل، تخت­روان (برانکارد)، تابوت، پوشش (کاور) متوفی و سامانه (سیستم) تهویه هوا باشد. ۹ـ حمل متوفی: انتقال و جابه‌جایی متوفی از مکانی به مکان دیگر با خودروی حمل متوفی پس از اخذ مجوزهای قانونی تا زمان تدفین.

ماده 2- هرگونه ساخت‌وساز و نحوه خدمات‌رسانی در آرامستان و نیز اداره تشکیلات و انتظام امور آرامستان بر عهده شهرداری/دهیاری است. تبصره ۱- آرامستان‌هایی که قبل از لازم‌الاجراشدن این آیین‌ نامه فعال بوده‌اند جهت ادامه فعالیت نیاز به اصلاح و تطبیق وضعیت موجود خود با مفاد این آیین‌ نامه و کسب موافقت کتبی از شهرداری/دهیاری دارند. تبصره ۲- صدور مجوز محل دفن و انجام مراحل تدفین در تمام آرامستان‌های هر شهر/روستا منوط به کسب مجوز کتبی از شهرداری/دهیاری تحت نظارت آن است. تبصره ۳- مکان مورد نیاز جهت احداث آرامستان در داخل محدوده و حریم شهر توسط وزارت راه و شهرسازی و خارج از حریم شهر توسط وزارت جهاد کشاورزی تأمین خواهد شد. تبصره ۴- ساخت‌وساز، نگهداری و سامان‌دهی گلزار شهدا و یادمان‌ها و بقاع متبرکه منوط به رعایت قوانین و مقررات مربوط و هماهنگی با بنیاد شهید و امور ایثارگران و نهاد متولی بقاع مزبور (حسب مورد) است.

ماده 3- حمل متوفی یا فردی که بنا به گزارش عوامل واحد امدادی فوریت­های پزشکی (اورژانس) (کارشناس/ فن‌ورز (تکنسین) اورژانس) فاقد علائم حیاتی است، با اخذ مستندات معتبر از قبیل دستور قضایی، گواهی پزشکی فوت یا گزارش عوامل واحد امدادی فوریت­های پزشکی (اورژانس) دائر بر فقدان علائم حیاتی، توسط خودروی حمل متوفی، انجام می‌پذیرد. تبصره ۱- اشخاص مجهول‌الهویه که در اماکن و فضاهای عمومی و گذرگاه‌های شهری و روستایی فوت شده‌اند، با هماهنگی دستگاه قضایی یا انتظامی به منظور صدور جواز دفن، توسط خودروی حمل متوفی به اداره پزشکی قانونی انتقال داده می­شوند. تبصره ۲- اخذ گواهی بهداشت برای حمل متوفی از شهرستانی به شهرستان دیگر یا از داخل به خارج کشور به‌منظور جلوگیری از انتشار بیماری ضروری است. تبصره ۳- به‌منظور انتقال متوفی از خارج به داخل کشور، داشتن گواهی بهداشت با تأیید وزارت امور خارجه کشور مبدأ و نمایندگی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در آن کشور و تأیید شبکه بهداشت مقصد الزامی است.

ماده 4- شهرداری/دهیاری می‌تواند در صورت صلاحدید، امور حمل متوفی را با رعایت مفاد این آیین‌ نامه و مقررات مربوط، به بخش خصوصی واگذار و بر عملکرد آنها نظارت نماید. تبصره- کلیه مراکز درمانی، بیمارستان‌ها، منازل و سایر اماکنی که فرد در آنجا فوت می‌کند موظف به تحویل متوفی فقط به خودروی حمل متوفای شهرداری/دهیاری یا خودروی بخش خصوصی تحت نظارت همان محل هستند.

ماده 5- حمل متوفی از شهری به شهر دیگر به صورت زمینی باید با خودروی ویژه حمل متوفی مجهز به سامانه (سیستم) خنک‌کننده متناسب با شرایط اقلیمی صورت پذیرد و متوفی در مقصد به آرامستان مورد تأیید شهرداری/دهیاری آن محل تحویل گردد. تبصره- حمل اجساد متوفیان ناشی از تصادفات رانندگی در خارج از حریم شهرها بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (سازمان اورژانس کشور) است.

ماده 6- تغسیل متوفی در غسال‌خانه‌های تحت‌نظر شهرداری/دهیاری انجام می‌شود. تبصره- در صورت تمایل خانواده متوفی، امکان تغسیل در مکان‌های خارج از غسال‌خانه‌های تحت‌نظر شهرداری/دهیاری وجود دارد.

ماده 7- تغسیل و تدفین متوفی قبل از ارائه جواز دفن ممنوع است.

ماده 8- نگهداری متوفی در سردخانه‌های تحت‌نظر شهرداری/دهیاری با تشخیص مرجع قضایی یا درخواست خانواده متوفی امکان‌پذیر است.

ماده 9- متصدیان تغسیل، تکفین و تدفین باید دارای گواهی انجام معاینات دوره‌ای و گواهی دوره آموزشی احکام شرعی مربوط و مجهز به تجهیزات حفاظت و بهداشت فردی باشند. تبصره- برگزاری دوره آموزشی مربوط به احکام شرعی تغسیل، تکفین و تدفین بر عهده شهرداری/دهیاری است و شهرداری/دهیاری موظف است محتوای دوره آموزشی یادشده را به تأیید مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه یا سازمان تبلیغات اسلامی برساند.

ماده 10- تدفین هر متوفی در آرامستان‌ها صرفاً در صورت صدور مجوز توسط شهرداری/ دهیاری امکان‌پذیر است. تبصره ۱- تدفین متوفی در مجموعه بقاع متبرکه و آرامستان‌های موقوفه منوط به رعایت ضوابط ابلاغی سازمان اوقاف و امور خیریه و ضوابط اجرایی مربوط و اطلاع به شهرداری/دهیاری است. تبصره ۲- نحوه و مکان تدفین شهدا بر اساس آیین‌ نامه‌ای است که به پیشنهاد بنیاد شهید و امور ایثارگران و با همکاری ستادکل نیروهای مسلح به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

ماده 11- امانت گذاردن متوفی در آرامستان‌ها منوط به اخذ مجوز لازم از مرجع قضایی دارای صلاحیت است.

ماده 12- آرامستان‌ها می‌توانند با رعایت موازین شرعی نسبت به دفن متوفی در یک قطعه به‌صورت طبقاتی براساس شرایط منطقه و محل اقدام نمایند.

ماده 13- رعایت مقررات بهداشتی و محیط‌زیستی در سردخانه، غسال‌خانه، سرویس‌های بهداشتی، مراکز تهیه، توزیع و عرضه مواد غذایی، اماکن عمومی، انتقال متوفی، برگزاری مراسم خاکسپاری و سوگواری الزامی است. همچنین دسترسی به آب آشامیدنی سالم، جمع‌آوری و دفع بهداشتی فاضلاب و پسماند ضروری است. تبصره- دستورالعمل مقررات بهداشتی و محیط‌زیستی آرامستان‌ها توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با همکاری وزارت کشور (سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور) و سازمان حفاظت محیط‌زیست ظرف شش ماه پس از تاریخ ابلاغ این آیین‌ نامه، تدوین و ابلاغ می­شود.

ماده 14- زمین آرامستان موردنیاز هر شهر/روستا با اولویت مکان‌یابی درون محدوده و حریم آنها انتخاب می‌گردد.

ماده 15- به‌منظور تسریع در ارائه خدمات به شهروندان، اداره ثبت احوال کشور مکلف است در محلی که توسط شهرداری کلان‌شهرها و مراکز استان‌ها در آرامستان تأمین می‌شود، نسبت به استقرار نماینده اقدام نماید. تبصره- استقرار نماینده اداره ثبت احوال در آرامستان‌های سایر شهرها با توجه به ظرفیت‌های موجود، در صورت درخواست و تخصیص فضا از سوی شهرداری قابل انجام خواهد بود.

ماده 16- آرامستان شهرداری/دهیاری موظف است برای ثبت و پردازش اطلاعات از نرم‌افزار رایانه‌ای و زیرسامانه یکپارچه جامع مناسب که توسط وزارت کشور (سازمان ثبت احوال کشور) حداکثر ظرف یک سال از تاریخ ابلاغ این آیین‌ نامه راه‌اندازی می‌شود، استفاده و نسبت به ثبت مشخصات متوفی، محل فوت، علت فوت و سایر اطلاعات موردنیاز اقدام نماید.

ماده 17- آیین تغسیل، تکفین و تدفین متوفیان اقلیت‌های مصرح در قانون اساسی از نظر تشریفات مذهبی تابع مقررات خاص مربوط و از لحاظ بهداشت و انتظام امور، تابع این آیین‌ نامه هستند.

ماده 18- منابع درآمدی آرامستان‌ها پس از تصویب شورای شهر/روستا به‌شرح زیر است: ۱ـ بهای خدمات مربوط به متوفیان. ۲ـ بهای بهره‌برداری از معابر و فضای عمومی آرامستان‌ها به‌منظور ارائه خدمات از قبیل اجاره غرفه. ۳ـ مشارکت شهروندان در قالب نذر، وقف، هبه و کمک اشخاص حقیقی و حقوقی.

ماده 19- دستورالعمل اجرایی مربوط به شرایط و ویژگی‌های تأسیسات و تجهیزات مورد نیاز آرامستان‌ها توسط وزارت کشور (سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور) تهیه و از طریق وزیر کشور ابلاغ می­شود.

ماده 20- این آیین‌ نامه از تاریخ ابلاغ، برای همه آرامستان‌های شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور لازم‌الاجرا است.

ماده 21- از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این آیین‌ نامه، آیین‌ نامه مرده‌شوی‌خانه و گورستان موضوع تصویب‌نامه شماره ۳۳۹۵ مورخ ۱۳۱۹/۳/۳ لغو می‌شود. معاون اول رئیس‎جمهور ـ محمد مخبر