ماده 3(اصلاحی 1401/7/27)- سازمان بهزیستی، مسئولیت اصلی حمایت از اطفال و نوجوانان در معرض خطر و بزه دیده را بر عهده دارد و مکلف است با مشارکت و همکاری تمامی دستگاه‎ های اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری - مصوب 1386 - به ویژه دستگاه های مقرر در ماده (6) قانون و همچنین سایر نهادهای حمایتی و تشکل‌­های مردم‌­نهاد و با استفاده از مددکاران اجتماعی و در قالب گروه های تخصصی سیار یا مستقر فوریت های خدمات اجتماعی نسبت به شناسایی، پذیرش، حمایت، نگهداری و توانمندسازی اطفال و نوجوانان موضوع قانون اقدام کند. تبصره 1 (الحاقی 1401/7/27)- سازمان بهزیستی مکلف است در مورد اطفال و نوجوانان در معرض خطر و بزه­‌دیده، برنامه­‌های حمایتی لازم را با همکاری سایر دستگاه­های مرتبط تهیه و جهت تصویب به شورای اجتماعی کشور ارائه کند. تبصره 2 (الحاقی 1401/7/27)- سازمان بهزیستی مکلف است درخصوص کودکان کار و خیابانی ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این تصویب­نامه، برنامه اقدامات حمایتی را جهت تصویب به شورای اجتماعی کشور ارائه کند.

ماده 4-مددکاران اجتماعی بهزیستی یا مأموران نیروی انتظامی مکلفند در موارد مشاهده طفل و نوجوان بدون همراهی والدین، اولیا یا سرپرست قانونی در وضعیت مخاطره آمیز، نسبت به ثبت اطلاعات و شناسایی خانواده وی اقدام و در صورت عدم نیاز به اقدامات حمایتی، وی را به خانواده تحویل و موارد خطر را به آنها تذکر دهند و در صورت نیاز به حمایت، طفل و نوجوان را به پایگاه های بهزیستی معرفی کنند.

ماده 5-سازمان بهزیستی علاوه بر موارد مذکور در ماده (4) این آیین نامه، به یکی از روش های زیر طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه دیده را شناسایی می نماید: 1 - تقاضای کتبی یا شفاهی یا مراجعه طفل و نوجوان به تنهایی یا به همراه سایر اشخاص به مراکز فوریت های خدمات اجتماعی (مراکز مداخله در بحران، خط تلفن اورژانس اجتماعی (123)، پایگاه های خدمات اجتماعی و خدمات سیار اورژانس اجتماعی) یا ادارات بهزیستی. 2 - معرفی توسط دستگاه های اجرایی موضوع ماده (6) قانون شامل وزاتخانه های آموزش و پرورش، کشور، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، شهرداری ها و دهیاری ها و واحدهای سازمانی آنها. 3 - اعلام یا گزارش افراد یا دستگاه ها و سازمان های دولتی یا غیردولتی مانند دفاتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری یا مراجع قضایی، مرجع ملی حقوق کودک، معاونت رئیس جمهور در امور زنان و خانواده، سازمان های مردم نهاد و انجمن های علمی و صنفی مرتبط با اجرای قانون.

ماده 6-مددکاران اجتماعی مراکز فوریت های خدمات اجتماعی پس از شناسایی طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه دیده، نسبت به تشکیل پرونده و ثبت مشخصات طفل و نوجوان و سایر اطلاعات مربوط بر اساس دستورالعمل مصوب سازمان بهزیستی اقدام می نمایند. تبصره - افشای اطلاعات موضوع این ماده جز در موارد مصرح قانونی ممنوع و مشمول مجازات مقرر در ماده (648) قانون مجازات اسلامی - مصوب 1375 - است.

ماده 7-مددکاران اجتماعی مراکز فوریت های خدمات اجتماعی بر اساس قراین و شواهد، میزان، شدت خطر و نوع وضعیت مخاطره آمیز یا بزه دیدگی را تشخیص و فوریت مداخله را تعیین و در موارد شدید و قریب الوقوع بلافاصله پس از گزارش در سریع ترین زمان ممکن اقدام می کنند. تبصره - سازمان بهزیستی مطابق قانون و مفاد این آیین نامه و با در نظر گرفتن فراوانی و نوع مصادیق، دستورالعمل طبقه بندی وضعیت های مخاطره آمیز و بزه دیدگی و فوریت های مداخله را جهت راهنمایی مددکاران اجتماعی و ایجاد رویه واحد ظرف سه ماه پس از ابلاغ این آیین نامه تصویب و ابلاغ می کند و آن را هر سه سال یک بار با لحاظ تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و اصلاحات قانونی مورد بازنگری قرار می دهد.

ماده 8(اصلاحی 1400/08/09)- مددکاران اجتماعی مراکز فوریت های اجتماعی در موارد ضرورت می‌توانند جهت جمع آوری اطلاعات و حمایت از طفل و نوجوان با اجازه متصرف قانونی یا مدیر ذی ربط، وارد محل زندگی یا کار افراد و یا محل تحصیل طفل و نوجوان شده و در صورت عدم اجازه، پس از اخذ دستور مقام قضایی اقدام نمایند. در موارد ضرورت مداخله فوری، مددکاران اجتماعی راساً یا در صورت لزوم با همراهی مأموران انتظامی وارد محل های مذکور می‌شوند و گزارش مربوط به همراه ضرورت مداخله فوری موضوع ماده (33) قانون را به مرجع قضایی اعلام می نمایند.

ماده 9-در مواردی که مددکار اجتماعی، وضعیت مخاطره آمیز را احراز نکرد، پرونده را به مرکز فوریت های اجتماعی ارسال می کند تا در صورت تأیید ناظر مرکز، پرونده مختومه شود. چنانچه مددکار اجتماعی یا ناظر مرکز، انجام اقدامات حمایتی را نسبت به وی ضروری بداند، نسبت به پذیرش طفل و نوجوان اقدام می‌شود.

ماده 10-مددکاران اجتماعی بعد از پذیرش، چنانچه طفل و نوجوان دارای ولی خاص، قیم یا سرپرست قانونی باشد و بازگشت طفل و نوجوان نزد آنان را بلامانع تشخیص دهند، در حدود وظایف و اختیارات قانونی با تصمیم گروه تخصصی، اقدام لازم را جهت برقراری ارتباط با اشخاص مذکور، بازگرداندن طفل و نوجوان به خانواده، پیشگیری از جدایی و بروز خطر مجدد و ارایه خدمات تخصصی یا حمایت مالی به عمل می آورند.

ماده 11-مددکاران اجتماعی پس از پذیرش، با توجه به نوع آسیب و منشا آن، اقدامات لازم را جهت پیشگیری و کاهش آسیب و رفع وضعیت مخاطره آمیز انجام می دهند و در صورتی که نیاز به معاینه پزشک قانونی یا نگهداری طفل و نوجوان در مراکز تحت نظر سازمان بهزیستی باشد، حسب مورد طفل و نوجوان را به پزشکی قانونی معرفی و یا مجوز قضایی را جهت نگهداری وی اخذ می کنند.

ماده 12-مددکاران اجتماعی در صورت وجود قراین دال بر وقوع جرم علیه طفل و نوجوان، علاوه بر انجام اقدامات حمایتی، موضوع را حسب مورد به مرجع انتظامی یا قضایی اعلام می نمایند.

ماده 13-در هر یک از موارد زیر طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه دیده، حسب دستور قضایی و زیر نظر مددکار اجتماعی مسئول در مراکز تحت نظر سازمان بهزیستی نگهداری می‌شود: 1 - بی سرپرستی یا بدسرپرستی طفل و نوجوان. 2 - عدم دسترسی به والدین، اولیا یا سرپرست قانونی طفل و نوجوان. 3 - زندانی بودن والدین، اولیا یا سرپرست قانونی. 4 - ناتوانی والدین، اولیا یا سرپرست قانونی در نگهداری طفل و نوجوان با تشخیص گروه تخصصی به دلایلی مانند معلولیت، کم توانی جسمی، ذهنی یا ابتلای طفل و نوجوان یا والدین، اولیا یا سرپرست قانونی وی به اعتیادهای زیان ‏آور، بیماری یا اختلال های رفتاری، روانی یا شخصیتی و همچنین بیماری‏ های جسمی واگیر یا صعب‏ العلاج. 5 - وضعیت مخاطره آمیز طفل در خانواده مانند سوء استفاده از طفل و نوجوان در ارتکاب جرایم یا ارتکاب جرم علیه طفل و نوجوان توسط اعضای خانواده، خشونت مستمر اعضای خانواده نسبت به یکدیگر، اشتهار اعضای خانواده به فساد اخلاقی. 6 - بی توجهی و سهل انگاری نسبت به طفل و نوجوان یا طرد وی توسط خانواده به تشخیص گروه تخصصی و در نظر گرفتن مصلحت طفل و نوجوان. تبصره - در موارد ضروری که اخذ دستور مقام قضایی امکان پذیر نباشد، مددکار اجتماعی طفل یا نوجوان را از محیط خطر دور و به مراکز نگهداری تحت نظارت سازمان بهزیستی، منتقل می کند و شرح موضوع و ضرورت مداخله را ظرف دوازده ساعت به اطلاع دادستان می رساند.

ماده 14-مراکز نگهداری تحت نظر سازمان بهزیستی، اعم از دولتی و غیردولتی است که حداقل استانداردهای نگهداری، مراقبت و تربیت اطفال و نوجوانان در آنها مطابق این آیین نامه، دستورالعمل های سازمان بهزیستی و سایر قوانین و مقررات مربوط به صورت یکسان اعمال می‌شود. نگهداری در مراکز غیردولتی صرفاً در صورتی مجاز است که صلاحیت اشخاص حقیقی و حقوقی موسسان، مدیران و کارکنان و شرایط ساختمان، تجهیزات، امکانات بهداشتی آن به تأیید سازمان بهزیستی رسیده باشد و برنامه های تربیتی و مراقبتی مرکز و عملکرد مدیر و کارکنان آن تحت نظارت سازمان بهزیستی باشد.

ماده 15-اطفال و نوجوانان دارای وضعیت خاص، از جمله دارای اعتیاد، کم توانی جسمی یا ذهنی، مبتلا به بیماری های خاص یا اختلال هویت جنسی یا روانی، در صورت تشخیص گروه تخصصی به مراکز تخصصی ارجاع می‌شوند. در صورت نبود این مراکز در یک استان یا شهرستان، مراکز تحصصی استان ها و شهرستان های همجوار مکلف به ارایه خدمات هستند. ارایه خدمات درمانی به این گروه از اطفال و نوجوانان وفق ماده (41) این آیین نامه است.

ماده 16-در مدت اقامت طفل و نوجوان، اقدامات زیر به ترتیب اولویت انجام می‌شود: 1 - شناسایی ولی خاص طفل و نوجوان، ارتباط با آنان و تلاش برای بازگشت طفل و نوجوان نزد آنان در صورت داشتن صلاحیت با استفاده از خدمات مددکاری و ارایه خدمات تخصصی یا حمایت روانشناختی، اجتماعی، اقتصادی و اتخاذ تدابیر و انجام اقدامات لازم جهت پیشگیری از جدایی مجدد طفل و نوجوان از خانواده. 2 - نصب قیم طبق قانون مدنی و قانون امور حسبی. 3 - تعیین سرپرست قانونی طبق قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست - مصوب 1392 -. 4 - اتخاذ تصمیم در مورد نگهداری در مراکز در صورت عدم اجرای هریک از موارد بندهای (1) تا (3) این ماده.

ماده 17-در بدو ورود طفل و نوجوان به مرکز نگهداری، با استفاده از روش ها و فناوری های نوین و مناسب که موجب حفظ کرامت وی شود، مشخصات وی اخذ و با اطلاعات مندرج در برگ معرفی تطبیق و در سامانه ثبت می‌شود. تبصره - اطلاعات موضوع این ماده در مراکز فاقد اتصال در دفتر مخصوص ثبت و در اسرع وقت وارد سامانه می‌شود.

ماده 18-پس از ثبت مشخصات، وضعیت سلامت جسمی و روانی، ویژگی های شخصیتی و بالینی، اختلالات احتمالی و سوابق بیماری طفل و نوجوان در فضای مناسب و دوستدار کودک و با رعایت موازین اسلامی و حقوق شهروندی توسط پزشک معتمد مرکز نگهداری بررسی و در پرونده ثبت می‌شود و در صورت لزوم برای پیشگیری از بروز، شیوع یا درمان آن اقدام می‌شود.

ماده 19-در اختیار داشتن هرگونه دارو توسط طفل و نوجوان ممنوع است مگر در موارد خاص با تشخیص و تجویز پزشک.

ماده 20-در صورت وجود آثار ضرب و جرح و صدمات جدی یا وجود قراین معقول بر ارتکاب جرم نسبت به طفل و نوجوان، در صورت عدم اقدام قبلی، موضوع به صورت فوری و کتبی جهت پیگیری به مرجع قضایی اعلام می‌شود.

ماده 21-نحوه اسکان و مراقبت از طفل و نوجوان در مراکز مجاز نگهداری، ایمنی و استانداردهای فنی لازم در این رابطه و چگونگی نگهداری و استرداد اموال و اشیای طفل و تعیین مصادیق اموال و اشیای ممنوع و مجاز مذکور، به موجب دستورالعمل مصوب سازمان بهزیستی می‌باشد.

ماده 22-مدیر مرکز نگهداری مکلف است شرایط و امکانات تحصیل، برنامه های تربیتی از جمله آموزش های خودمراقبتی و مهارت های ارتباطی و آموزش های فنی و حرفه ای و آموزش سواد رسانه ای و فضای مجازی متناسب با نیازها، علایق و استعدادهای اطفال و نوجوانان را فراهم نماید.

ماده 23(اصلاحی 1400/08/09)- تحصیل تا پایان دوره متوسطه برای طفل و نوجوان الزامی است. هر یک از والدین، اولیا یا سرپرستان قانونی و تمام اشخاصی که مسئولیت نگهداری، مراقبت و تربیت طفل و نوجوانان را بر عهده دارند، موظفند شرایط و موجبات تحصیل طفل و نوجوان واجد شرایط را در مدرسه یا مرکز نگهداری فراهم آورند. شرایط تحصیل باید مطابق استانداردهای کشوری و زیر نظر وزارت آموزش و پرورش بوده و مدارک تحصیلی بدون ذکر نام "مرکز نگهداری"، توسط آموزش و پرورش صادر می‌شود.

ماده 24-معاونت علمی و فناوری رییس جمهور مکلف است در چهارچوب ضوابط و مقررات مربوط نسبت به حمایت از گروه های نوآور و فن آور و شرکت ها و موسسات دانش بنیان فعال در حوزه اطفال و نوجوانان اقدام نماید.

ماده 25-وزارت ورزش و جوانان مکلف است طبق استانداردهای اعلامی از سوی سازمان بهزیستی نسبت به تجهیز مراکز نگهداری به امکانات ورزشی مناسب برای اطفال و نوجوانان و توسعه رشته های ورزشی بومی، متناسب با فرهنگ هر منطقه و مورد علاقه اطفال و نوجوانان اقدام نماید.

ماده 26-سازمان پزشکی قانونی کشور مکلف است آزمایش ها، معاینات پزشکی و بالینی مورد نیاز طفل و نوجوانان معرفی شده از سوی مراکز بهزیستی را به صورت رایگان، خارج از نوبت و با رعایت الزامات دوستدار کودک انجام دهد.

ماده 27(اصلاحی 1401/7/27)- کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی مکلف به ارایه انواع حمایت‌های معیشتی، آموزشی، اجتماعی، بهداشتی و درمانی به اطفال و نوجوانان موضوع این آیین­‌نامه و یا خانواده‌های آنان (حسب مورد) می­باشند. همچنین نهادهای حمایتی مذکور مکلفند حمایت‌های لازم از کودکان کار و خیابانی را در چهارچوب برنامه اقدام حمایتی مصوب شورای اجتماعی کشور به عمل آورند. تبصره - معرفی کودکان و نوجوانان موضوع این آیین‌ نامه به کمیته امداد امام خمینی (ره) در چهارچوب ضوابط کمیته امداد امام خمینی (ره) بر عهده سازمان بهزیستی کشور است.

ماده 28(اصلاحی 1401/7/27)- نیروی انتظامی طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه دیده را با روش های زیر شناسایی و جمع­‌آوری و در صورت نیاز به حمایت به مراکز بهزیستی معرفی و موضوع را برای اطلاع یا مداخله قضایی به مرجع ذی صلاح قضایی اعلام می کند: 1 - مراجعه طفل و نوجوان به تنهایی یا همراه دیگری که اظهارات وی و اوضاع و احوال موجود دلالت بر وقوع وضعیت مخاطره آمیز یا بزه دیدگی داشته باشد. 2 - معرفی طفل و نوجوان در وضعیت مخاطره آمیز به نیروی انتظامی توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی. 3 - مشاهده طفل و نوجوان در وضعیت مخاطره آمیز یا بزه دیده در حین انجام وظایف یا گشت زنی. 4 - شکایت از طفل و نوجوان.

ماده 29-نیروی انتظامی ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه با هماهنگی و همکاری مرجع ملی حقوق کودک نسبت به آموزش ضابطان دادگستری مرتبط اقدام می نماید.

ماده 30-مأموران نیروی انتظامی در موارد ضروری حسب درخواست مسئولان مراکز تحت نظر بهزیستی، جهت تأمین امنیت این مراکز اقدام می کنند.

ماده 31-چنانچه مددکاران اجتماعی در اجرای مأموریت محوله، حسب شرایط و اوضاع و احوال، نیازمند تأمین امنیت خود یا طفل و نوجوان در معرض خطر یا بزه دیده باشند، از هر طریق ممکن موضوع را به نیروی انتظامی اعلام می کنند، مأموران این نیرو مداخله فوری به عمل می آورند.

ماده 32-سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور مکلف است: 1 - به منظور رشد و تکامل همه جانبه اطفال و نوجوانان محروم از آزادی، برنامه جامع توانمندسازی اطفال و نوجوانان شامل آموزش های رسمی، فنی و حرفه ای، مهارت های زندگی و ارتباطی و سایر آموزش های متناسب با سن، جنس، فرهنگ و وضعیت طفل و نوجوان محروم از آزادی را با همکاری وزارت آموزش و پرورش تهیه و اجرا کند. 2 - نسبت به شناسایی و معرفی اطفال و نوجوانانی که پدر، مادر یا سرپرست قانونی آنان در زندان به سر می برند به سازمان بهزیستی و وزارت آموزش و پرورش اقدام کند. 3 - نسبت به ارایه مشاوره و اقدامات حمایتی اولیه نسبت به اطفال و نوجوانان محروم از آزادی اقدام کند. 4 - ظرف سه روز اول دوره نگهداری طفل و نوجوان محروم از آزادی با بهره گیری از اطلاعات نهادهای حمایتی، گزارشی از وضعیت فردی و خانوادگی آنان جهت انجام اقدامات حمایتی در دوره نگهداری یا پس از ترخیص طفل و نوجوان و تحویل به خانواده اش یا سازمان بهزیستی ارایه و در سامانه ثبت نماید. 5 - نسبت به بهینه سازی و استانداردسازی کانون های اصلاح و تربیت، متناسب با سن و جنسیت اطفال و نوجوانان مقیم در کانون و تأمین تجهیزات و امکانات مناسب برای کانون های اصلاح و تربیت اقدام کند. 6 - ترتیبی اتخاذ نماید که زنان زندانی دارای فرزند کمتر از (18) سال سن، در برخورداری از ارفاقات قانونی نظیر تحمل حبس تحت نظارت الکترونیکی در اولویت قرار گیرند. 7 - سازمان مکلف است پس از ترخیص مددجو به منظور تسهیل و تکمیل فرایند بازپروری، جامعه پذیری، رفع مشکلات از قبیل ارتباط با خانواده، ادامه تحصیل، ادامه درمان اعتیاد، تهیه اسناد سجلی و هویتی، تأمین هزینه ها و امکانات زندگی و اشتغال مددجو با همکاری و بهره گیری از ظرفیت های نهادهای حمایتی و تشکل های مردم نهاد اقدام نماید.

ماده 33-وزارت کشور از طریق استانداری ها، فرمانداری ها، بخشداری ها، شهرداری ها و دهیاری های سراسر کشور و با همکاری سایر نهادهای حامی نسبت به شناسایی اطفال و نوجوانان ایرانی یا غیرایرانی فاقد اسناد سجلی یا اوراق هویتی و صدور این اسناد در حدود وظایف قانونی اقدام می نماید.

ماده 34-وزارت کشور مکلف است از طریق سازمان ثبت احوال کشور و اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی نسبت به تسهیل صدور اسناد سجلی یا تابعیتی اطفال و نوجوانان معرفی شده از سوی سازمان بهزیستی، سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، دفاتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری ها و سایر نهادهای حمایتی اقدام کند.

ماده 35-وزارت کشور در مورد اطفال و نوجوانان غیرایرانی مکلف است: 1 - با هماهنگی وزارت امور خارجه، تعامل لازم با سازمان های بین المللی جهت جذب تسهیلات و خدمات مشاوره، بهداشتی و درمانی را برای اطفال و نوجوانان غیرایرانی انجام و در اختیار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان بهزیستی قرار دهد. 2 - از طریق وزارت امور خارجه با نمایندگی های سیاسی و کنسولی کشورهای متبوع اطفال و نوجوانان، تعامل و زمینه بازگرداندن آنها به کشورشان را به همراه خانواده و با رویکرد خانواده محوری فراهم کند.

ماده 36-سازمان ثبت احوال کشور مکلف است اسامی و نشانی اطفال و نوجوانان ایرانی و غیرایرانی را که به سن قانونی تحصیل رسیده اند، هر سال حداقل سه ماه پیش از آغاز سال تحصیلی جدید به تفکیک مناطق شهری و روستایی به آموزش و پرورش اعلام نماید. اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی، نیروی انتظامی و کلیه نهادهایی که این گونه اطلاعات را در اختیار دارند، مکلفند این اطلاعات را در اختیار سازمان ثبت احوال کشور قرار دهند.

ماده 37-شهرداری ها مکلفند در راستای تحقق اهداف قانون نسبت به انجام موارد زیر اقدام کنند: 1 - تخصیص فضا و کمک به تجهیز فضاهای لازم و استاندارد برای استقرار مراکز بهزیستی جهت شناسایی، حمایت، نگهداری و توانمندسازی اطفال و نوجوانان موضوع قانون. 2 - فراهم کردن امکان استفاده رایگان از فضاها و امکانات فرهنگی، ورزشی و درمانی شهرداری برای اطفال و نوجوانان معرفی شده از سوی سازمان بهزیستی. 3 - فرهنگ سازی، اطلاع رسانی و انجام تبلیغات محیطی و شهری جهت حمایت از اطفال، نوجوانان و خانواده دوستدار کودک بر اساس استانداردهای اعلام شده از سوی شورای هماهنگی مرجع ملی حقوق کودک. 4 - نظارت موثر بر عملکرد پیمانکاران شهرداری به منظور عدم به کارگیری اطفال و رعایت مقررات کار در مورد نوجوانان و گزارش موارد تخلف به دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری. 5 - متناسب سازی شهرها با استانداردها و ضوابط شهر دوستدار کودک.

ماده 38-وزارت کشور مکلف است: 1 - از طریق سازمان امور اجتماعی کشور نسبت به فعال سازی کارگروه فرهنگی، اجتماعی، سلامت، بانوان و خانواده به عنوان مرجع متناظر در زمینه حمایت از اطفال و نوجوانان اقدام و گزارش فعالیت استانداری ها و فرمانداری ها را به منظور نظارت ارزیابی و پایش به مرجع ملی حقوق کودک ارسال نماید. 2 - از طریق سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور بر تحقق وظایف شهرداری ها و دهیاری های سراسر کشور در مورد اطفال و نوجوانان موضوع قانون اقدام و گزارش فعالیت آن را به منظور نظارت، ارزیابی و پایش به مرجع ملی حقوق کودک ارسال نماید.

ماده 39-وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مکلف است: 1 - زمینه بهره مندی افراد واجد شرایط معرفی شده از سوی سازمان بهزیستی از ظرفیت های بخش تعاون، دریافت بسته های حمایتی و وام خوداشتغالی را فراهم نماید. 2 - با معرفی سازمان بهزیستی، نسبت به ارایه آموزش های رایگان مهارت های شغلی به نوجوانان بالای (15) سال و خانواده های اطفال و نوجوانان موضوع قانون از طریق بخش های دولتی و غیردولتی و سازمان فنی و حرفه ای اقدام نماید. 3 - از طریق بازرسان کار و نهادهای غیردولتی اقدامات لازم را به منظور شناسایی موارد بهره کشی از اطفال و نوجوانان ایرانی و غیرایرانی در تمامی محیط های کار به عمل آورده و حسب مورد موضوع را جهت ارایه خدمات حمایتی به ادارات بهزیستی و جهت تعقیب مرتکبان به دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری گزارش دهند و از نیروی انتظامی و مددکاران اجتماعی برای همکاری در بازرسی و حضور در محیط های کار دعوت نمایند. 4 - ضوابط مربوط به احراز صلاحیت کارفرمایان و پیمانکاران در به کارگیری نوجوانان را ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه تهیه و به صاحبان مشاغل ابلاغ و بر اجرای آن نظارت نماید.

ماده 40-وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی مکلف است: 1 - خدمات درمانی و بهداشتی رایگان به اطفال و نوجوانان معرفی شده از سوی سازمان بهزیستی ارایه کند. 2 - نسبت به پوشش کامل بیمه سلامت برای تمام اطفال و نوجوانان ساکن ایران اعم از ایرانی یا غیرایرانی به ویژه اطفال و نوجوانان در معرض خطر یا بزه دیده، اقدام نماید. 3 - دستورالعمل بهداشت کار و مراقبت پزشکی را برای استانداردسازی شرایط کار نوجوانان با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه تهیه و ابلاغ کند. 4 - فهرست اقدامات فوری درمانی یا اورژانسی اعم از سرپایی یا نیازمند بستری را با توجه به وضعیت های مخاطره آمیز موضوع ماده (3) قانون را ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ آن تدوین نماید و هر سه سال یک بار حسب ضرورت بازنگری کند.

ماده 41-وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مکلف است از طریق بیمارستان ها، درمانگاه ها، مطب ها، سازمان اورژانس کشور و سایر موسسات درمانی اعم از دولتی، عمومی، غیردولتی، خصوصی و خیریه: 1- نسبت به پذیرش و درمان فوری اطفال و نوجوانان آسیب دیده و ثبت و نگهداری کلیه آثار و شواهد موارد مشکوک به سوء رفتار اقدام و در موارد درخواست والدین، اولیا یا سرپرست قانونی جهت ترخیص یا تحویل طفل و نوجوان پیش از پایان دوره درمان، موضوع را به بهزیستی محل کتباً یا از طریق تماس با اورژانس اجتماعی و خط ارتباطی (123) اعلام کند. 2 - در هر مورد که دلایل و قراین بر بزه دیدگی طفل و نوجوان دلالت نماید، موضوع را فوراً به دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری و در صورت نیاز به حمایت، به ادارات بهزیستی گزارش نماید. 3 - نسبت به شناسایی طفل و نوجوانی که به جهت بیماری یا اختلال رفتاری، روانی یا شخصیتی و یا بیماری های جسمی واگیردار یا صعب العلاج وی یا والدین، اولیا یا سرپرست قانونی در وضعیت مخاطره آمیز قرار گرفته است و معرفی وی به ادارات بهزیستی اقدام کند. 4 (الحاقی 1401/7/27)- نسبت به پذیرش اطفال و نوجوانان در معرض خطر و بزه­دیده به ویژه افراد دارای اعتیاد یا سوء مصرف مواد مخدر و روان­گردان معرفی‌شده از سوی سازمان بهزیستی جهت ارایه خدمات درمانی و کاهش آسیب، اقدام کند.

ماده 42-وزارت آموزش و پرورش مکلف است: 1 - نسبت به ثبت نام رایگان اطفال و نوجوانان معرفی شده از سوی سازمان بهزیستی و نهادهای حمایتی اقدام نماید. 2 - نسبت به آموزش رایگان اطفال و نوجوانانی که در مراکز نگهداری یا کانون های اصلاح و تربیت نگهداری می‌شوند، اقدام نماید. 3 - نسبت به آموزش رایگان به نوجوانان کارگر یا کارآموز اقدام لازم را به عمل آورد. 4 - حسب گزارش های دریافتی از سازمان ثبت احوال کشور، اطفال و نوجوانان بازمانده از تحصیل را شناسایی و چنانچه برای رفع علت ترک تحصیل نیاز به اقدام حمایتی یا قضایی باشد، حسب مورد موضوع را به سازمان بهزیستی کشور یا دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان دادگستری اعلام کند. 5 - از طریق کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نسبت به شناسایی و پرورش استعدادهای اطفال و نوجوانان ساکن در مراکز نگهداری بهزیستی یا معرفی شده از سوی آن، ارایه خدمات، محصولات و تجهیزات فرهنگی به مراکز و اختصاص سهمیه رایگان جهت شرکت در کلاس ها، مسابقات، جشنواره ها، نمایشگاه ها و سایر برنامه های کانون به اطفال و نوجوانان معرفی شده از سوی سازمان بهزیستی اقدام نماید. 6 - با همکاری و هماهنگی مرجع ملی حقوق کودک نسبت به طراحی و برگزاری دوره های آموزشی بدو و ضمن خدمت کادر آموزشی، مدیران، مشاوران و کارکنان مدارس در زمینه حقوق اطفال و نوجوانان موضوع قانون و سایر موضوعات مورد نیاز اقدام نموده و محتوای برنامه های آموزشی توسط مرجع ملی حقوق کودک تهیه و ارایه می‌گردد. 7 - اطفال و نوجوانان کم توان یا مبتلا به اختلالات شناختی یا مشکلات یادگیری از آموزش های ویژه و متناسب برخوردار شوند. 8 - با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات جهت پوشش تحصیلی کامل اطفال و نوجوانان، تمهیدات لازم را برای ارایه و دسترسی به خدمات آموزشی مجازی فراگیر برای همه دانش آموزان فراهم نماید.