ماده 1- اصطلاحات به کار رفته در این آیین نامه به شرح زیر تعریف می شوند : الف - متصدی حمل و نقل : منظور از متصدی حمل و نقل در این آیین نامه ، کلیه شرکتها و مؤسسات حمل و نقل ، سازمانها ، کارخانجات و ... اعم از دولتی و غیر دولتی می باشند که به حمل و نقل ، سازمانها ، کارخانجات ، و... اعم از دولتی و غیر دولتی می باشند که به حمل و نقل محمولات خطرناک ( تولیدات یا مواد اولیه ) مبادرت می ورزند . ب - مواد خطرناک : موادی که نسبت به بهداشت یا سلامتی انسان ، حیوان و محیط زیست ذاتاً خطر زا بوده و مشمول یکی از طبقه بندی های نه گانه زیر می باشند : 1- طبقه یک : این طبقه به سه دسته تقسیم بندی می شود : 1-1- مواد و محصولات منفجره . 1-2-محصولا و کالاهایی که با مواد منفجره انباشته گردیده اند . 1-3- محصولات و کالاهایی که ایجاد آتش سوزی و احتراق می نمایند . 2- طبقه دو : این طبقه مشتمل است بر گازهای تحت فشار مایع نشده و گازهای نامحلول تحت فشار . 3- طبقه سه : این طبقه مشتمل است بر مایعات قابل اشتعال . 4- طبقه چهار: این طبقه به سه دسته تقسیم بندی می شود . 1-4- جامدات قابل اشتعال . 2-4- موادی که دارای قابلیت آتش سوزی و آتش افروزی خود به خود می باشند . 3-4- موادی که بر اثر تماس با آب یا مجاور با رطوبت ، گازهای قابل اشتعال تولید می کنند . 5- طبقه پنج : این طبقه به دو دسته تقسیم بندی می شود : 1-5- موادی که باعث ایجاد زنگ زدگی می شوند . 2-5- پراکسیدهای آلی 6- طبقه شش : این طبقه به دو دسته تقسیم بندی می شود : 1-6- محصولات سمی . 2-6- مواد و محصولات متعفن که باعث ایجاد و نشر بیماریهای عفونی می گردند . 7- طبقه هفت : مواد رادیواکتیو . 8- طبقه هشت : مواد خورنده و اسیدها . 9- طبقه نه : مواد و محصولات خطرناک متفرقه . فهرست و اقسام مواد خطرناک که تحت هر یک از طبقات نه گانه فوق قرار می گیرند در ضمیمه ‹‹ز›› این آیین نامه آمده است . همچنین در میان مواد خطرناک موضوع طبقات 2و4 موادی وجود دارند که از حیث اهمیت خطر و نحوه حمل ، علاوه بر مقررات کلی دارای شرایط خاصی هستند که شرح هر یک از طبقات مذکور به ترتیب در ضمیمه ‹‹ح›› و ‹‹ط›› این آیین نامه آمده است .

ماده 2- انجام هرگونه عملیات حمل و نقل جاده ای مواد خطرناک از نقطه ای به نقطه دیگر در داخل کشور مستلزم رعایت مقررات و ضوابط مندرج در این آیین نامه می باشد : تبصره - برنامه زمان بندی و مراحل اجرای مفاد آیین نامه به شرح زیر است : کلیه شرایط و ضوابط مربوط به فصول اول و دوم این آیین نامه در خصوص کلیات و مقررات مربوط به عملیات بارگیری ، حمل و نقل و باراندازی مواد خطرناک پس از تصویب آیین نامه لازم الاجراء می باشد . کلیه شرایط و ضوابط فصل سوم آیین نامه در خصوص مقررات مربوط به وسایل نقلیه حامل مواد خطرناک حداکثر تا 1 سال پس از تاریخ تصویب آیین نامه لازم الاجرا می باشد . با وجود این مهلت رعایت مقررات مربوط به فصل سوم برای وسایل نقلیه حامل مواد سوختنی در کشور 2 سال پس از تصویب آیین نامه است . کلیه شرایط و ضوابط فصل چهارم این آیین نامه در خصوص مقررات مربوط به راننده و کمک راننده وسایل نقلیه حداکثر تا شش ماه پس از تاریخ تصویب آیین نامه لازم الاجرا می باشد و کلیه متصدیان حمل و نقل موظفند ظرف مدت یاد شده اقدامات لازم را برای اجرای آن به عمل آورند .

ماده 3(اصلاحی 1383/07/26)- راننده وسیله نقلیه حامل مواد خطرناک باید همواره ، حین عملیات حمل و نقل کالای خطرناک اسناد مربوط به خصوصیات و نحوه حمل این گونه کالاها را وفق ضمیمه ‹‹ب›› این آیین نامه در اختیار داشته باشد تا هنگام درخواست مقامات ذیصلاح ارایه نماید . تبصره (الحاقی 1383/07/26)ـ در موارد حمل و نقل فرآو‌رده‌های نفتی، فرم طراحی شده توسط شرکت ملی پخش فرآو‌رده‌های نفتی مشرو‌ط به درج موارد و اطلاعات مربوط ، به عنوان ضمیمه «ب» موضوع این ماده تلقی شده و ارائه فرم یاد شده به ضمیمه بارنامه مربوط توسط راننده و‌سیله نقلیه حامل فرآو‌رده‌های نفتی کفایت می‌کند.

ماده 4- وسایل حمل و نقل حامل مواد و محمولات خطرناک باید در حین عملیات حمل و نقل کلیه نشانه ها و علایم مندرج در ضمیمه ‹‹الف›› این آیین نامه را دارا باشند . تبصره (الحاقی 1383/07/26)ـ به شرکتهای حمل و نقل مهلت داده می‌شود تا نسبت به فراهم نمودن زمینه اجرای مفاد این ماده درخصوص حمل و نقل فرآو‌رده‌های نفتی تا پایان سال 1383 اقدام نمایند.

ماده 5- فرستنده کالا و محصول خطرناک مکلف است پیش از تنظیم قرارداد حمل و نقل کالا ، طی اظهارنامه ای مطابق فرم پیوست شماره یک از ضمیمه ‹‹ب›› متصدی حمل و نقل را از خطرناک بودن محموله و همچنین نوع خطر و اقدامات احتیاطی که باید در حین حمل و نقل کالای موصوف به عمل آید ، مطلع نماید . تبصره - چنانچه متصدی حمل و نقل از وجود کالای خطرناک آگاه نشده باشد ، پس از وقوف به موضوع باید با هماهنگی سازمان حفاظت محیط زیست یا واحدهای تابعه آن و کسب اجازه مدعی العموم حوزه قضایی محل توقف نسبت به تخلیه محموله اقدام نموده و یا به محل بارگیری عودت نماید . در این شرایط صاحب کالا مطابق قوانین و مقررات موجود مسئول جبران کلیه خسارتها و هزینه هایی است که از تحویل چنین کالایی به متصدی حمل و نقل ، شخص ثالث یا دولت وارد گردیده است.

ماده 6- در صورت عدم رعایت ضوابط و دستورالعمل های مندرج در این آیین نامه با تخلفات به شرح زیر برخورد خواهد شد : الف – مؤسسات و شرکتهای حمل و نقل جاده ای بر اساس ماده 13 مقررات و آیین نامه حمل و نقل بار و مسافر و مدت لغو پروانه فعالیت و تعطیلی شرکتها و مؤسسات حمل و نقل جاده ای موضوع ماده 14 اصلاحیه قانون نحوه رسیدگی به تخلفات و اخذ جرایم رانندگی . ب : رانندگان وسایل نقلیه بر اساس جداول جرایم رانندگی موضوع ماده 2 قانون نحوه رسیدگی بر تخلفات و اخذ جرایم رانندگی .