‌ماده 1 – دفاع از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی ایران و جان و مال و ناموس مردم وظیفه دینی و ملی هر فرد ایرانی است و در‌اجرای این وظیفه کلیه اتباع ذکور دولت جمهوری اسلامی ایران مکلف به انجام خدمت وظیفه عمومی برابر مقررات این قانون می‌باشند و هیچ فرد‌مشمول خدمت وظیفه عمومی را جز در موارد مصرحه در این قانون نمی‌توان از خدمت معاف کرد. ‌تبصره 1 – با توجه با اصل 151 قانون اساسی واحد بسیج مستضعفین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی موظف است در اسرع وقت امکانات آموزش‌نظامی اتباع اناث دولت جمهوری اسلامی ایران را با رعایت کلیه موازین شرعی فراهم نماید. این آموزش برای اناث الزامی نیست. تبصره 2 – وزارت آموزش و پرورش موظف است با همکاری نیروهای مسلح آموزشهایی را که زمینه ساز آمادگی دفاعی است طبق موازین اسلامی‌در برنامه‌های آموزشی مقاطع تحصیلی راهنمایی و دبیرستان پیش بینی نماید. این آموزش برای دختران تنها در زمینه‌های دفاع غیر نظامی خواهد بود. ماده1مکرر(الحاقی 1390/08/22)- در این قانون عبارت اختصاری به شرح زیر جایگزین عناوین کامل آنها میگردد: 1 - فرماندهی کل به جای مقام معظم فرماندهی کل قوا 2- ستاد کل به جای ستاد کل نیروهای مسلح 3 - نیروهای مسلح به جای ستاد کل نیروهای مسلح، ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و سازمانهای وابسته، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمانهای تابعه 4 - ارتش به جای ارتش جمهوری اسلامی ایران 5 - سپاه به جای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی 6 - وزارت دفاع به جای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح 7 - وزارت علوم به جای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری 8 - وزارت بهداشت به جای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی 9- سازمان به جای سازمان وظیفه عمومی 10 - کارکنان وظیفه به جای افسران وظیفه، درجه داران وظیفه و سربازان عادی وظیفه

ماده 19 (اصلاحی 1390/08/22)- کسانی که به سن هجده سال تمام می رسند، پس از انتشار آگهی ‌احضار، موظفند ظرف شش ماه خود را به سازمان معرفی نمایند و سازمان مکلف است، حداکثر ظرف شش ماه تکلیف مشمولین وظیفه را تعیین نماید و آنها را به خدمت اعزام یا برابر مقررات از خدمت دوره ضرورت معاف کند. تبصره 1 (الحاقی 1390/08/22)- مشمولان مقیم خارج از کشور، باید به نمایندگی کنسولی یا سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران در کشور محل اقامت خود و در صورت نبود آن، به نزدیکترین نمایندگی کنسولی یا سیاسی دولت جمهوری اسلامی ایران مراجعه نمایند. تبصره 2 (الحاقی 1390/08/22)- آن دسته از مشمولینی که جهت اعزام به خدمت معاذیر دارند و نمی توانند در موعد مقرر به خدمت اعزام شوند، اعزام آنان حداکثرتا یک سال بر اساس دستورالعملی که به پیشنهاد سازمان و تأیید ستاد کل تهیه می‌شود به تعویق می افتد.

‌ماده 21 (اصلاحی 1390/08/22)- حوزه‌ های وظیفه عمومی تهران و مراجعی که در هر یک از مراکز شهرستانها و بخشها مسئول رسیدگی به امور وظیفه عمومی محل‌ می‌ باشند زیر نظر نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران انجام وظیفه خواهند نمود. ‌تبصره 1 (منسوخه 1390/08/22)- رییس اداره وظیفه عمومی از نظر سازمانی معاون فرمانده ژاندارمری کل در امر وظیفه عمومی بوده و بنا به پیشنهاد فرمانده ژاندارمری‌جمهوری اسلامی ایران و تصویب وزیر کشور تعیین می‌گردد. تبصره (اصلاحی 1390/08/22)- رئیس سازمان وظیفه عمومی موظف است کلیه دستورالعمل ‌ها و بخشنامه‌ ها و اطلاعیه هائی را که به نحوی به نیروهای نظامی و انتظامی ‌و مراجع قضائی مرتبط باشند و امور اجرائی مربوطه را در شورایی که با شرکت نمایندگان وزارت کشور، نیروهای مسلح و یک دادیار ‌به نمایندگی دیوانعالی کشور زیر نظر رئیس اداره وظیفه عمومی تشکیل میشود، هماهنگ نماید.

‌بخش اول – معافیت تحصیلی ماده 31 (اصلاحی 1390/08/22)- دانش‌ آموزان مدارس و دانشجویان مراکز آموزش عالی وابسته به وزارت آموزش و پرورش و یا مورد تأیید آن وزارت و دانشجویان دانشگاهها و موسسات آموزش عالی دولتی یا غیردولتی داخلی و خارجی مورد تأیید وزارتخانه‌ های علوم و بهداشت و طلاب حوزه های ‌علمیه که در حین تحصیل به سن مشمولیت رسیده و یا می رسند، تا زمانی که به تحصیلات خود ادامه می‌ دهند، از اعزام به خدمت دوره ضرورت معاف می‌ باشند. تبصره 1(منسوخه 1376/03/18)- به آن دسته از دانش‌ آموزان فارغ ‌التحصیل داخل یا خارج که برابر ضوابط وزارت آموزش و پرورش دیپلم شناخته شوند و برای تحصیل در‌ موسسات آموزش عالی داخل یا خارج کشور ملزم به طی دوره پیش دانشگاهی باشند معافیت تحصیلی تعلق می‌ گیرد. تبصره 2 (منسوخه 1376/03/18)- مشمولان فارغ ‌التحصیل دیپلم نظام جدید خرداد یا شهریور ماه هر سال در مهرماه همان سال یا در زمان شروع دومین دوره پیش دانشگاهی‌ پس از اخذ دیپلم و مشمولان فارغ‌ التحصیل دی ماه، در مهرماه سال بعد یا در زمان شروع دومین دوره پیش دانشگاهی پس از اخذ دیپلم، می‌ توانند در‌ دوره پیش دانشگاهی مشغول به تحصیل شوند. فواصل زمانی ایجاد شده تا زمان اتمام دوره پیش دانشگاهی جزو ایام تحصیل محسوب شده و مشمول معافیت تحصیلی می‌ شود. حکم این قانون تا‌ تصویب قانون نظام جدید آموزشی معتبر خواهد بود. ‌تبصره 3 (منسوخه 1377/02/30)- مشمولان فارغ‌ التحصیل دیپلم نظام قدیم و جدید که با داشتن برگ آماده به خدمت یا برگ معافیت موقت از خدمت دوره ضرورت در آزمون ‌پیش‌ دانشگاهی یا یکی از دانشگاهها و موسسات آموزش عالی داخل کشور قبول می‌ شوند تا زمانی که به تحصیل اشتغال دارند می‌ توانند از معافیت ‌تحصیلی استفاده نمایند. پذیرفته‌ شدگانی که در حال انجام خدمت وظیفه دوره ضرورت می‌ باشند در زمان صلح در صورت ثبت‌ نام و اشتغال به تحصیل‌ فوراً ترخیص خواهند شد. استفاده از معافیت تحصیلی و امکان ترخیص در تمامی موارد فوق منوط به عدم غیبت غیرموجه است و این حق فقط یکبار‌ اعطاء خواهد شد.

ماده47 (اصلاحی 1390/08/22)- کلیه مشمولینی که برای انجام خدمت وظیفه عمومی اعزام می‌شوند، همچنین کسانی که از انجام خدمت معاف می گردند، باید آموزشهای نظامی و انتظامی اعم از عمومی و تخصصی را مطابق دستورالعملی که توسط ستاد کل با همکاری سازمانهای نیروهای مسلح تهیه می ‌شود و به تصویب فرماندهی کل می‌رسد، طی نمایند. تبصره 1 (اصلاحی 1390/08/22)- آموزش مشمولین معاف از خدمت برابر آیین نامه ای است که از سوی ستاد کل تهیه می‌شود و به تصویب فرماندهی کل می‌رسد. تبصره 2 (اصلاحی 1390/08/22)- در زمان صلح آموزشهای فوق باید به نحوی طراحی گردد که به عنوان واحد درسی یا پودمان قابل محاسبه باشد. تبصره 3 (اصلاحی 1390/08/22)- نیروهای مسلح باید در حین خدمت در زمان صلح زمینه استمرار آموزشهای فوق را برای سربازان فراهم نمایند. تبصره 4 (الحاقی 1390/08/22)- آیین‌ نامه اجرائی تبصره های (2) و (3) این ماده توسط وزارت دفاع با همکاری وزارتخانه‌ های آموزش و پرورش، علوم، بهداشت، کشور و دانشگاه آزاد اسلامی تهیه می‌ شود و پس از تأیید ستاد کل به تصویب هیأت وزیران می‌رسد. تبصره 5 (الحاقی 1390/08/22)- از همه کارکنان وظیفه در طول مدت دوره آموزش آزمونهای ارزیابی شخصیت و رفتار گرفته می‌ شود و متناسب با نتایج حاصله تقسیم و پرونده افراد نیازمند به خدمات مشاوره‌ ای به مراکز ذیربط در نیروهای مسلح برای راهنمایی و حمایت ارسال می‌گردد. نحوه اجراء برابر دستورالعملی است که توسط ستاد کل تهیه و ابلاغ می‌گردد.

‌ماده 56 – شورای عالی دفاع می‌تواند یک یا چند طبقه از افسران و درجه‌داران و افراد وظیفه که خدمت دوره ضرورت را انجام داده‌اند و در‌دوره‌های احتیاط و ذخیره خدمت وظیفه عمومی هستند برای تجدید یا تکمیل آموزش نظامی فراخوانده یا پیشنهاد بسیج همگانی به مقام رهبری‌بنماید. نحوه احضار و مهلت معرفی فراخواندگان همچنین کسانی که به علل ناشی از وضع جسمانی یا اجتماعی یا حساسیت مشاغل آنان ممکن است‌از فراخوانده شدن برای تجدید یا تکمیل آموزش نظامی معاف شوند در آیین‌ نامه اجرایی این قانون که توسط وزارتین دفاع و سپاه تهیه و به تصویب‌شورای عالی دفاع می‌رسد، تعیین خواهد شد.

بخش اول – غیبت مشمولان خدمت وظیفه عمومی ماده 58 (اصلاحی 1390/08/22)- مشمولین خدمت وظیفه عمومی که برای رسیدگی و یا اعزام جهت طی دوره ضرورت احضار میشوند چنانچه در مهلت یا موعد مقرر خود را معرفی نکنند، همچنین مشمولینی که معافیت موقت دریافت داشته اند و پس از انقضاء مدت اعتبار، ظرف یک ماه برای تجدید رسیدگی خود را معرفی نکنند، غایب شناخته می‌ شوند، پس از معرفی یا دستگیری در صورتیکه طبق مقررات این قانون قادر به خدمت و بلامانع تشخیص داده شوند به خدمت اعزام می‌ گردند و با آنان به ترتیب زیر رفتار می‌شود: 1 (الحاقی 1390/08/22)- مشمولانی که مدت غیبت اولیه آنان در زمان صلح تا سه ماه و در زمان جنگ تا پانزده روز باشد، سه ماه اضافه خدمت و چنانچه مدت غیبت اولیه آنان در زمان صلح بیشتر از سه ماه و در زمان جنگ بیش از پانزده روز باشد به شش ماه اضافه خدمت تنبیه میگردند. 2 (الحاقی 1390/08/22)- مشمولینی که مدت غیبت اولیه آنان در زمان صلح از یک سال و در زمان جنگ از دو ماه تجاوز نماید، علاوه بر اعمال اضافه خدمت مذکور در بند (1)، فراری محسوب می‌ شوند و به مراجع صالح قضائی معرفی می‌ گردند. تبصره 1 (الحاقی 1390/08/22)- مشمولین غایبی که به خدمت اعزام می‌شوند در صورتی که در حین خدمت، حسن اخلاق و رفتار و جدیت در انجام وظیفه از خود نشان دهند، یا در عملیات جنگی ابراز شجاعت و فداکاری نمایند به طوری که مراتب مورد گواهی فرماندهان و روسای ذیربط باشد، برابر ضوابطی که از سوی ستاد کل ابلاغ می‌گردد با تصویب مقامات سرلشکری و یا همطراز در سازمان مربوط از انجام اضافه خدمت، یا بخشی از آن معاف می‌ گردند. تبصره 2 (الحاقی 1390/08/22)- مشمولینی که تا تصویب این قانون غایب شناخته شده‌ اند چنانچه در داخل کشور ظرف حداکثر شش ماه و آنهایی که در خارج از کشور باشند، ظرف حداکثر یکسال خود را جهت انجام خدمت دوره ضرورت معرفی نمایند، مشمول تنبیهات این قانون نمی‌ شوند. تبصره 3 (الحاقی 1390/08/22)- رسیدگی به وضعیت مشمولینی که دارای عذر موجه برای غیبت خویش می‌باشند برابر آیین‌ نامه‌ ای است که پس از تأیید فرماندهی کل ابلاغ می‌گردد. تبصره 4 (الحاقی 1390/08/22)- در مورد غیبت مشمولین دوره‌ های احتیاط و ذخیره برابر دستورالعملی که در ستاد کل تهیه و پس از تأیید فرماندهی کل ابلاغ می‌گردد، رفتار می‌ شود.

ماده 66 (الحاقی 1390/08/22)- نیروهای مسلح موظفند در اجراء اصل یکصد و چهل و هفتم (147) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تعدادی از کارکنان وظیفه خود را بنا به درخواست دولت برای امور امدادی، تولیدی، جهاد کشاورزی، آموزشی، تحقیقاتی و پژوهشی، بهداشتی و درمانی مشروط بر این که به آمادگی رزمی نیروهای مسلح آسیبی وارد نیاید در اختیار دولت قرار دهد. تبصره (الحاقی 1390/08/22)- دولت میتواند از خدمات کارکنان وظیفه به دو صورت زیر استفاده نماید: الف - به عنوان کارکنان وظیفه برای انجام خدمت دوره ضرورت ب - به عنوان استخدام تعهد خدمتی

ماده 78 (الحاقی 1390/08/22)ـ به‌ منظور ارتقاء منزلت و بهینه‌سازی اوقات فراغت کارکنان وظیفه باید زمینه‌های استمرار آموزشهای نظامی، عقیدتی، سیاسی، ورزشی، خدماتی، فنی و حرفه‌ای و سوادآموزی در ضمن خدمت فراهم گردد. تبصره 1ـ دولت مکلف است امکانات، تجهیزات و اعتبارات مورد نیاز اجرای آموزشهای مذکور را تأمین نماید. تبصره 2 ـ آیین‌ نامه اجرایی این ماده ظرف سه ماه توسط وزارت دفاع با همکاری دستگاههای ذی ‌ربط تهیه می‌ شود و پس از تأیید ستاد کل به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

‌قانون فوق مشتمل بر شصت و هفت ماده و پنجاه و هفت تبصره در جلسه روز یکشنبه بیست و نهم مهر ماه یک هزار و سیصد و شصت و سه مجلس‌شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 1363.8.8‌به تأیید شورای محترم نگهبان رسیده است. ‌رییس مجلس شورای اسلامی – اکبر هاشمی

ماده 1 – سپاه پاسداران و کمیته انقلاب اسلامی،‌ژاندارمری و شهربانی جمهوری اسلامی موظفند مشمولان غایب را پس از گذشت سه ماه از‌تصویب این قانون شناسائی و دستگیر نموده و به حوزه وظیفه عمومی محل دستگیری تحویل دهند. چنانچه اینگونه مشمولان در موعد مقرر حاضر‌به انجام خدمت نگردیده مجدداً دستگیر و به مراجع قضایی محل تحویل خواهند شد. تبصره – نیروهای مذکور در این ماده موظفند سربازان فراری را دستگیر و به مراجع صالحه تحویل دهند.

ماده 2 (اصلاحی 1390/08/22)- هر فرد ذکور ایرانی از اول فروردین ماه سالی که طی آن سال وارد سن 19 سالگی می‌شود مشمول مقررات خدمت وظیفه عمومی خواهد‌شد. تبصره (الحاقی 1390/08/22)- مشمول کسی است که در شمول قانون خدمت وظیفه عمومی قرار گیرد.

ماده 20 (اصلاحی 1390/08/22)- سازمان ثبت احوال کشور مکلف است صورت اسامی متولدین ذکور شهرستانها و بخشهایی را که در سال بعد باید به وضع مشمولیت آنها رسیدگی شود به تفکیک هر ماهه به سازمان وظیفه عمومی تسلیم کند.

‌ماده 22 (اصلاحی 1390/08/22)- نمایندگان کنسولی دولت جمهوری اسلامی ایران در کشورهای خارج از مسئول اجرای مقررات قانون وظیفه عمومی نسبت به مشمولان‌ مقیم حوزه‌ های مأموریت خود می‌ باشند و موظفند به وضع مشمولیت آنان رسیدگی کرده و نتیجه اقدامات را از طریق وزارت امور خارجه به سازمان اعلام دارند.

‌ماده 32 (اصلاحی 1390/08/22)- طلاب علوم دینی که قبل از رسیدن به سن مشمولیت و یا اعزام هم طبقه خود طبق ضوابط شورای مدیریت مرکز مدیریت حوزه های علمیه یا نمایندگان رسمی آن و یا با مجوز رسمی شورای ‌عالی حوزه‌ های علمیه در شهرستانها به تحصیل اشتغال ورزند در مدت تحصیل میتوانند از مزایای ماده 31 قانون استفاده کنند ارزشیابی میزان تحصیل با شورای‌ مدیریت و یا نماینده آن خواهد بود. تبصره - مشمولان دیپلمه که دوره سطح و یا حداقل 6 سال دوره خارج را گذرانده باشند به ترتیب همانند مشمولان لیسانس و دکتر خواهند بود و‌ چنانچه بدون دیپلم دوره‌ های مذکور را گذرانده باشند همانند مشمولان فوق دیپلم و فوق لیسانس میباشند و در هر صورت طلابی که بدرجه اجتهاد ‌نایل گردند همانند مشمولین دکترا میباشند.

ماده 48 مکرر (الحاقی 1390/08/22)ـ اعطاء درجه نظامی به آندسته از کارکنان وظیفه که برابر با مقررات این قانون واجد شرایط نیل به درجات گروهبان سومی و بالاتر میباشند در هر سازمان با تصویب مقاماتی است که اختیار تصویب همان درجات را در مورد کارکنان پایور دارند. تبصره ـ اعطاء درجه تشویقی و یا تنزیل درجه کارکنان وظیفه براساس ضوابطی که برای تشویق و یا تنبیه کارکنان در آیین‌ نامه انضباطی نیروهای مسلح پیش بینی گردیده است، می‌باشد.

‌ماده 57 – کلیه فراخواندگان برای خدمت دوره احتیاط و ذخیره و یا تجدید یا تکمیل آموزش یا بسیج همگانی حقوقی معادل ثابت افسران،‌درجه‌داران و افراد کادر ثابت هم‌درجه خود حسب مورد از بودجه وزارتخانه‌های مربوطه دریافت خواهند داشت. ‌تبصره 1 – فراخواندگان موضوع این ماده در صورتی که کارمند یکی از وزارتخانه‌ها یا سازمانهای دولتی یا وابسته به دولت باشند مابه‌التفاوت‌حقوق و مزایای خود را از سازمان متبوع دریافت خواهند داشت. ‌تبصره 2 – میزان حقوق پرسنل احتیاط و ذخیره در زمان جنگ بنا بر پیشنهاد ستاد مشترک و تصویب شورای عالی دفاع خواهد بود.

ماده 58 مکرر(الحاقی 1390/08/22)- نیروی انتظامی موظف است در خصوص شناسایی، تعقیب و دستگیری مشمولان غایب و رسیدگی به وضعیت آنان اقدام نماید و کلیه نهادها و دستگاههای اجرایی مشمول ماده(5) قانون مدیریت خدمات کشوری و شرکتهای دولتی و موسسات غیردولتی و خصوصی و بانک‌ها و نیروهای مسلح باید همکاری لازم را در این مورد به‌ عمل آورند. آیین ‌نامه اجرایی این ماده توسط سازمان با همکاری وزارتخانه‌ های کشور و دفاع تهیه می‌ شود و پس از تایید ستاد کل به تصویب هیات وزیران می‌ رسد. ج - مشمولان غایب زمان جنگ که خود را در زمان جنگ معرفی کنند، پس از پایان خدمت یا تعیین تکلیف از نظر مشمولیت به مدت یک تا دو‌ سال و کسانی که دستگیر شوند به مدت 3 تا 5 سال از دریافت کارت پایان خدمت یا معافیت محروم خواهند شد. ‌د - مشمولان غایب زمان جنگ که خود را در زمان صلح معرفی کنند پس از پایان خدمت تا تعیین تکلیف از نظر مشمولیت به مدت 5 تا 7 سال و‌ کسانی که دستگیر شوند به مدت 7 تا 10 سال از دریافت کارت پایان خدمت یا معافیت محروم خواهند شد. تبصره 1 - قاضی میتوانند غایب را به مجازات (تعزیر) دیگری که خود صلاح بداند به جای مجازاتهای فوق محکوم نماید. تبصره 2 - مشمولانی که تا تاریخ تصویب این قانون غایب شناخته شده ‌اند چنانچه داخل کشور باشند ظرف 6 ماه و آن‌هایی که در خارج باشند ‌ظرف یک سال برای رسیدگی به وضع مشمولیتشان خود را به سازمان‌های وظیفه عمومی معرفی نمایند به جز مشمولان بند (د) محرومیت‌های مندرج‌ در ماده در مورد آنان اجراء نخواهد شد.

ماده 67 (الحاقی 1390/08/22)- کلیه کارکنان وظیفه که در اجراء ماده فوق در اختیار دستگاههای دولتی و نهادها قرار میگیرند باید قبل از به کارگیری، دوره های آموزش نظامی مورد نیاز را در نیروهای مسلح طی نمایند. تبصره (الحاقی 1390/08/22)- مدت آموزشهای نظامی و برنامه تفصیلی آنها مطابق با اساسنامه مربوط در نیروهای مسلح است.

ماده 79 (الحاقی 1390/08/22)ـ در مراکز و پادگانهای آموزشی و یگانها دفتر مشاوره و راهنمایی برای کمک به سربازان و ارتباط با خانواده آنان در موارد لازم تشکیل میگردد. این دفاتر موظف‌اند به محض ورود سرباز به پادگان و یگان محل خدمت بر اساس فرمهای از پیش طراحی ‌شده محل آموزش و محل خدمت فرد و نحوه ارتباط خانواده با مشمول و یگان را به خانواده اطلاع دهد و نظرات خانواده را درمورد استعدادها، تواناییها و ویژگیهای خاص فرد جویا شود. تبصره 1 ـ درطول مدت خدمت، این دفتر باید بر اساس شناسایی فرد کمکهای لازم به او را به عمل آورد و با خانواده مشمول حتی درمورد زمان ورود و خروج فرد در یگان تماس داشته باشد. تبصره 2 ـ دستورالعمل اجرایی این ماده توسط ستاد کل تهیه و ابلاغ می گردد.

ماده 2 – مجازات مشمولین غایب زمان جنگ که بار دوم دستگیر شوند، علاوه بر مجازات مقرر در ماده 58 خدمت وظیفه عمومی یک تا سه سال‌حبس تعلیقی خواهد بود و در هر حال موظف به انجام خدمت وظیفه عمومی میباشند.

‌ماده 3 - سن مشمولان و افراد تحت تکفل از لحاظ خدمت وظیفه و یا معافیت از آن تابع مندرجات اولیه اولین شناسنامه بوده و هرگونه تغییری که‌ بعداً به عمل آمده باشد از لحاظ وظیفه عمومی معتبر نخواهد بود. ‌تبصره (اصلاحی 1390/08/22)- در صورتی که اختلاف بین سن واقعی مشمول (‌طبق نظریه شورای پزشکی مندرج در تبصره 1 ماده 41 این قانون) و سن مندرج در‌شناسنامه اولیه بیش از 5 سال باشد، طبق نظر شورای پزشکی عمل خواهد شد.

ماده 23(منسوخه 1390/08/22)- مشمولانی که برای ادامه تحصیل به خارج از کشور مسافرت می‌کنند پس از ترک تحصیل یا فراغ از تحصیل همچنین مشمولانی که پس از‌احضار به خدمت طبق آیین‌نامه اجرایی این قانون به طور موقت به خارج از کشور مسافرت می‌کنند در پایان مدت تعیین شده باید جهت رسیدگی به‌وضع مشمولیتشان خود را به سازمانهای وظیفه عمومی داخل کشور معرفی کنند.

ماده 33 (اصلاحی 1390/08/22)- صدور معافیت تحصیلی دانش‌آموزان، دانشجویان و طلاب علوم دینی، موکول به ارائه گواهی اشتغال به تحصیل آنان از طریق مراجع ذی ‌ربط است و مدت اعتبار آن تا یک سال پس از صدور گواهی پایان تحصیلات در هر مقطع می‌باشد. تبصره 1 (الحاقی 1390/08/22)- حداکثر معافیت تحصیلی برای دانش‌ آموزان تا سن بیست سال تمام و در هر یک از مقاطع تحصیلی کاردانی دو و نیم سال، کارشناسی ناپیوسته و کارشناسی ارشد ناپیوسته سه سال، کارشناسی پیوسته پنج سال و کارشناسی ارشد پیوسته شش سال، دکترای پزشکی پیوسته هشت سال و دکترای تخصصی شش سال است. تبصره 2 (الحاقی 1390/08/22)- در مواقع ضروری با تشخیص و اعلام کمیسیون موارد خاص دانشگاههای مربوط حداکثر یک سال به مدت فوق اضافه می‌ شود.

‌بخش دوم – جرائم و مجازاتها ماده 59 (اصلاحی 1390/08/22)- مشمولین خدمت دوره ضرورت چنانچه در مدت آموزش اولیه و یا در حین خدمت مرتکب غیبت یا فرار گردند به نحوی که ادامه خدمت آنان مستلزم تجدید دوره آموزش باشد، ضمن رسیدگی قانونی به غیبت یا فرار آنان، مجدداً به دوره آموزش اعزام می‌ شوند و پس از پایان آموزش در یگان قبلی به خدمت ادامه می‌ دهند. مدت آموزش قبلی این افراد جزء خدمت آنان محسوب نمی گردد. تبصره (الحاقی 1390/08/22)- چنانچه در مورد کارکنان وظیفه ای که به دستور مقامات قضائی بازداشت میشوند رأی برائت یا قرار منع پیگرد صادر شود مدت حبس، جزء خدمت وظیفه عمومی آنان محسوب میگردد.

ماده 68 (الحاقی 1390/08/22)- هفتاد درصد(70%) کارکنان وظیفه اختصاص یافته به هر یک از صورتهای مذکور در تبصره ماده (66) این قانون باید در مناطق محروم به کار گرفته شوند مگر نخبگان و افرادی که مدرک تحصی-لی کارشناسی ارشد و ب-الاتر دارند و خدم-ت آنان در مناطق غیرمحروم به تشخیص بالاترین مقام سازمان ذیربط ضروری باشد.

ماده 80 (الحاقی 1390/08/22)ـ کلیه وزارتخانه ها، مؤسسات و شرکتهای دولتی موضوع ماده(4) قانون محاسبات عمومی کشور مصوب 1 / 6 / 1366 و سایر شرکتهایی که بیش از پنجاه ‌درصد (50%)‌ سرمایه و سهام آنها منفرداً یا مشترکاً به وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی و شرکتهای دولتی، به استثناء بانکها و مؤسسات اعتباری و شرکتهای بیمه قانونی، تعلق داشته باشند و همچنین شرکتها و مؤسسات دولتی که شمول قوانین و مقررات عمومی به آنها، مستلزم ذکر یا تصریح نام است از جمله شرکت ملی نفت ایران و شرکتهای تابعه وابسته به وزارت نفت و شرکتهای تابعه آنها، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و شرکتهای تابعه، سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران و شرکتهای تابعه موظفند با همکاری شهرداری‌ها خدمات و تسهیلات لازم نظیر استفاده از ورزشگاهها، قطارها، اتوبوسها، گردشگاهها، سینماها و موزه‌ها را برای کارکنان وظیفه در حین خدمت فراهم نمایند. تبصره ـ آیین نامه اجرایی این ماده توسط وزارت دفاع با همکاری وزارت کشور و رئیس شورای عالی استانها و دستگاههای ذی ‌ربط تهیه می‌شود و پس از تأیید ستادکل به تصویب هیأت وزیران می رسد.

ماده 3 – مدت خدمت دوره ضرورت مشمولین غائب زمان جنگ که خود را پس از سه ماه از تاریخ تصویب این نامه معرفی نمایند، سه ماه غائبینی‌که دستگیر شوند، شش ماه بیش از سایر مشمولین خواهد بود. بدیهی است مشمولین غائبی که تا سه ماه بعد از تاریخ تصویب این قانون خود را معرفی‌نمایند، خدمت اضافی نخواهند داشت. تبصره – تا زمان تصویب این قانون افرادی که در دوران غیبت از طریق بسیج مدتی را در جبهه گذرانده‌اند، این مدت از اضافه خدمت آنان کسر‌خواهد شد.

‌ماده 4 – خدمت وظیفه عمومی 30 سال است و مراحل آن برای کلیه مشمولان به شرح زیر است: الف (اصلاحی 1390/08/22)- مدت خدمت دوره ضرورت (24) ماه است و در صورتی ‌که مشمولان مازاد و یا کمتر از تعداد مورد نیاز باشد ستاد کل با کسب اجازه از فرماندهی‌ کل آن را به کمتر یا بیشتر از مدت دوره ضرورت تغییر می ‌دهد. ب - دوره احتیاط 8 سال. ج - دوره ذخیره اول 10 سال. د - دوره ذخیره دوم 10 سال. ‌تبصره 1 - تاریخ شروع و پایان خدمت در مراحل احتیاط و ذخیره از تاریخ پایان خدمت دوره ضرورت محاسبه می‌ گردد و در هر حال تاریخ خاتمه‌ آن از سن 50 سالگی تجاوز نخواهد کرد. ‌تبصره 2 - در مواقع ضرورت و بسیج همگانی ممکن است افراد مشمول این قانون تا سن شصت‌ سالگی نیز احضار شوند. تبصره 3 (منسوخه 1390/08/22)- مفاد بند الف این ماده نسبت به مشمولانی مجری است که از اول فروردین ماه سال 1363 به خدمت اعزام شوند.

‌ماده 24 – به وضع مشمولانی که ادعای تکفل نمایند در مراکز شهرستانها و بخشها توسط هیأتی مرکب از اشخاص زیر رسیدگی می‌شود: ‌الف – بخشدار محل یا نماینده او. ب – رییس سازمان وظیفه عمومی محل یا نماینده او. ج – نماینده دادستان شهرستان و در صورت نبودن دادسرا و وجود دادگاه صلح، نماینده دادگاه. ‌د – نماینده سپاه پاسداران محل. ه – یک نفر از نمایندگان شورای اسلامی شهرستان یا شورای اسلامی بخش یا شهر به معرفی شورای مربوطه.

ماده 34 (اصلاحی 1390/08/22)- دانش‌ آموزان و دانشجویان و طلاب علوم دینی مشمول، در صورت ترک تحصیل، اخراج، انصراف یا فراغت از تحصیل، باید برای خدمت دوره ضرورت خود را معرفی نمایند. مقامات مسئول مکلفند صورت اسامی این قبیل مشمولین را با ذکر مشخصات کامل و نشانی و رشته تحصیلی به طور انفرادی، بدون تأخیر به سازمان محل ارسال دارند. تبصره 1 (اصلاحی 1373/08/08)- مهلت معرفی مشمولین مذکور حداکثر یک سال پس‌ از تاریخ انصراف، ترک تحصیل و اخراج و فراغت از تحصیل است. تبصره 2 (اصلاحی 1390/08/22)- مشمولینی که با داشتن معافیت تحصیلی در خارج از کشور تحصیل می‌ کنند، پس از ترک تحصیل یا اخراج یا انصراف یا فراغت از تحصیل، موظفند برای رسیدگی به وضع مشمولیت خود حداکثر ظرف یک سال خود را به نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در خارج ازکشور معرفی نمایند. تبصره 3 (الحاقی 1390/08/22)- متخلفین از اجراء این ماده برای بار اول به توبیخ کتبی و درج در پرونده و برای بار دوم علاوه بر توبیخ کتبی به یک ماه انفصال از خدمت و برای بار سوم به دو ماه انفصال از خدمت محکوم می‌ شوند.

ماده 49 مکرر(الحاقی 1390/08/22)- نیروهای مسلح و سازمانهای وابسته و سایر دستگاهها که کارکنان وظیفه را در اختیار دارند مکلفند با توجه به اعتبارات مصوب، امکانات زیست، پوشاک، خوراک، بهداشت و درمان متناسب آنان در محل خدمت را فراهم نمایند. تبصره 1 (الحاقی 1390/08/22)- دولت موظف است اعتبارات مورد نیاز برای زیست، پوشاک، خوراک، بهداشت و درمان سربازان وظیفه را به شرح ذیل در اختیار نیروهای مسلح و سایر دستگاههای به کار گیرنده کارکنان وظیفه قرار دهد: 1 - خوراک کارکنان وظیفه به میزان دو برابر خوراک کارکنان دولت 2 - پوشاک و زیست سربازان وظیفه به میزان سه هزار برابر ضریب ریالی 3 - هزینه‌های بهداشت و درمان برابر سرانه مصوب دولتی تبصره 2 (الحاقی 1390/08/22)- وسیله ایاب و ذهاب و پذیرایی یا هزینه آن در هنگام اعزام مشمولان به مراکز آموزشی کارکنان وظیفه و یا اعزام به مرخصی استحقاقی که چهار نوبت در سال است، باید تأمین شود. الف - حقوق افسران وظیفه به میزان حقوق ثابت ماهانه سال اول افسران همدرجه کادر ثابت. ب - حقوق درجه‌ داران وظیفه 1 - گروهبان‌ سوم 115 واحد حقوقی. 2 - گروهبان‌ دوم 125 واحد حقوقی. 3 - گروهبانیکم 135 واحد حقوقی. ج - حقوق دانشجویان وظیفه در مدت آموزش مقدماتی و دانش ‌آموزان وظیفه در مدت آموزش مقدماتی و تخصصی 2/000 ریال. د - حقوق دانشجویان وظیفه در مدت آموزش تخصصی 2/500 ریال. ه- - حقوق ماهانه افراد وظیفه به میزانی است که هر سال در بودجه وزارت دفاع پیش ‌بینی میشود.

ماده 60 (اصلاحی 1368/09/08)- کسانیکه با ارتکاب اعمالی چون جعل شناسنامه، مهر، امضاء، کارت پایان خدمت، کارت معافیت، استفاده از شناسنامه دیگران، اعمال نفوذ،‌شهادت کذب، گواهی خلاف واقع، مکتوم داشتن حقیقت، اخذ رشوه، یا فریب دادن مشمول موجبات معافیت خود یا دیگران را از خدمت وظیفه‌ عمومی فراهم سازند، به اتهام آنان در دادگاه صالحه رسیدگی شده و با رعایت شرایط و امکانات خاطی و دفعات و مراتب جرم و مراتب تأدیب از وعظ‌ و توبیخ و تهدید به حبس تعزیری از یکسال تا پنج سال محکوم می‌ شوند. تبصره 1 (الحاقی 1368/09/08)- چنانچه تقلب یا جعل و یا اخذ رشوه تأثیری در وضعیت مشمول نداشته باشد، مرتکبین با رعایت شرایط و امکانات خاطی و دفعات و‌مراتب جرم و مراتب تأدیب از وعظ و توبیخ و تهدید به انفصال از یکسال تا ده سال از خدمات دولتی و ضبط رشوه به عنوان جریمه و شش ماه تا سه‌ سال حبس محکوم خواهند شد. تبصره 2 (الحاقی 1368/09/08)- اموالیکه رشوه داده شده، بعنوان جریمه ضبط می‌ گردد و هر گاه ثابت شود که راشی برای حفظ حقوق حقه خود ناچار از دادن رشوه بوده،‌وجه یا مالی که به رشوه داده شده به او مسترد می‌ گردد.

ماده 69 (الحاقی 1390/08/22)- تعیین هر یک از دستگاهها برای استفاده از خدمت مشمولین اعم از مشمولین بن-دهای (الف) و (ب) تبص-ره ماده (66) و همچنین تعداد نیازمندی آنها بر اساس درخواست دستگاه دولتی و تأیید دولت، پس از بررسی ستاد کل به تصویب فرماندهی ‌کل ‌می ‌رسد.

ماده 81 (الحاقی 1390/08/22)ـ کلیه کارکنان وظیفه و عائله تحت تکفل آنها مطابق آیین نامه های که از سوی وزارت دفاع با همکاری وزارتخانه‌های کشور و تعاون، کار و رفاه اجتماعی تهیه می‌شود و پس از تأیید ستاد کل به تصویب هیأت وزیران می رسد تحت پوشش بیمه خدمات درمانی نیروهای مسلح قرار می گیرند. تبصره 1 ـ این بیمه به مدت حداکثر یکسال پس از پایان خدمت دوره ضرورت تا زمانی که سربازان فوق اشتغال بکار پیدا نکرده اند ، استمرار می‌یابد. تبصره 2 ـ دولت موظف است خانواده‌هایی را که با اعزام مشمول به خدمت سربازی از نظر تأمین معیشت زندگی با مشکل مواجه می‌شوند و قادر به تمشیت امور خود نباشند بر اساس مفاد قانون نحوه کمک به خانواده‌های مشمولینی که قدرت اداره معاش خود را از دست می‌دهند مصوب 3 / 6 / 1366 تا پایان خدمت تحت پوشش قرار دهد.

ماده 4 – کسانی که بنحوی مشمولین غایب زمان جنگ را در مؤسسات غیر دولتی از قبیل کارخانه، کارگاه، و بنگاه، مغازه بکار گیرند، توسط ‌نیروهای مذکور در ماده 1 این قانون شناسائی و به محاکم صالح قضایی معرفی خواهد شد. مجازات اینگونه افراد یک تا سه سال حبس خواهد بود. تبصره – به پرونده‌های مواد 2 و 4 این قانون خارج از نوبت در مراجع قضائی رسیدگی خواهد شد.

ماده 5 (اصلاحی 1390/08/22)- کلیه مشمولان قادر به خدمت و بلامانع به خدمت دوره ضرورت اعزام می‌شوند و پس از فراگرفتن آموزشهای نظامی لازم بقیه خدمت‌دوره ضرورت را در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران انجام خواهند داد. تعیین ترتیب تقدم برای استفاده از مشمولان مزبور در هر یک از‌سازمانهای نظامی و انتظامی و نحوه سهمیه‌بندی آنها توسط ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی تهیه و به تصویب شورای عالی دفاع می‌رسد. تبصره 1 (اصلاحی 1390/08/22)- نحوه تأمین سهمیه هر یک از نیروهای مسلح از مشمولین هر دوره، به وسیله کمیس-یونی انجام می‌ شود که از نمایندگان نیروهای مزبور به ریاست رئیس سازمان تشکیل میگردد. ‌تبصره 2 (اصلاحی 1390/08/22)- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی می‌تواند مشمولین مورد نیاز خود را در هر دوره طبق ضوابط خاص پذیرش سپاه از بین دارندگان دفترچه‌ آماده به خدمت در حد سهمیه تعیین شده انتخاب و قبل از تاریخ اعزام آنان لیست اسامی آنها را به اداره وظیفه عمومی اعلام نماید. این مشمولین برای‌ انجام خدمت وظیفه عمومی در اختیار سپاه قرار می‌ گیرند. ‌تبصره 3 (اصلاحی 1390/08/22)- نیروهای نظامی و انتظامی موظفند طبق اصل 147 قانون اساسی پرسنل کادر ثابت و وظیفه خود را بنا به درخواست دولت برای امور‌ تولیدی، عمرانی، تحقیقاتی، آموزشی، بهداشتی و درمانی با رعایت کامل موازین اسلامی در حدی که به آمادگی رزمی آنها آسیبی وارد نیاید در اختیار‌ دولت قرار دهند. تبصره 4 (الحاقی 1390/08/22)- مشمولین وظیفه از تاریخ اعزام از سوی واحدهای وظیفه عمومی ناجا به عنوان کارکنان وظیفه یگان تعیین‌ شده، محسوب می‌شوند.

‌ماده 25 – در صورتی که مشمول یا افرادی از بستگان او که مدعی کفالت مشمول نسبت به خود هستند ادعا نمایند که حقی از آنان تضییع شده‌است همچنین هر یک از اعضای هیأت رسیدگی و یا فرمانده رده سازمانی بالابر و یا رییس اداره وظیفه عمومی می‌توانند با ذکر دلیل موجه به رأی‌صادره از هیأت رسیدگی اعتراض نمایند و پرونده مشمول در هیأت رسیدگی تجدید نظر مطرح و رأی هیأت مزبور به استثنای موارد منطبق با ماده 29‌این قانون قطعی و غیر قابل اعتراض است. ‌اعتراض به رأی سربازی مانع اعزام مشمول به خدمت وظیفه نمی‌باشد.

ماده 35(اصلاحی 1390/08/22)- مشمولین دیپلم که حداکثر یک سال پس از فراغت از تحصیل در یکی از دانشگاهها و موسسات آموزش عالی داخل کشور که مورد تأیید وزارتخانه‌ های علوم و بهداشت میباشند پذیرفته شوند تا زمانیکه وفق تبصره (1) ماده (33) به تحصیل اشتغال دارند، می‌ توانند مشروط به اینکه دارای غیبت غیرموجه نباشند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند. این معافیت برای هر مقطع فقط یک بار داده می‌شود. تبصره 1 (الحاقی 1390/08/22)- معافیت تحصیلی دانشجویان انصرافی در طول مدت تحصیل فقط یک بار قابل تمدید است. تبصره 2 (الحاقی 1390/08/22)- ترخیص کارکنان وظیفه بدون غیبت اولیه در حین خدمت جهت ادامه تحصیل در مقاطع کار شناسی و بالاتر به جز در زمانهای ‌اضطراری و جنگ بلامانع ‌است.

ماده 61 – پرسنل اداره وظیفه عمومی و نیروهای نظامی و انتظامی و نهادها و ارگانها و مؤسسات دولتی وابسته به دولت و نمایندگان شوراها و‌انجمنهای اسلامی در صورت ارتکاب جرائم مذکور در ماده 60 علاوه بر انفصال دائم از خدمات دولتی با رعایت شرایط و امکانات خاطی و دفعات و‌مراتب جرم و مراتب تأدیب از وعظ و توبیخ و تهدید به حبس تعزیری از 3 سال تا 7 سال محکوم خواهند شد. تبصره – هر گاه بموجب قوانین جاری اعمال ارتکابی مذکور در دو ماده 60 و 61 عناوین دیگری داشته باشد، در این صورت به کیفر اشد همان عناوین‌محکوم می‌شوند.