ArtilawARTILAWاکوسیستم جامع عدالت دیجیتال
۰۲۱ - ۲۸۴۲۹۳۵۰ info@artilaw.ir شنبه تا پنجشنبه ۹ تا ۱۸ — AI همیشه آنلاین
ARTILAWComprehensive Digital Justice Ecosystem

اکوسیستم جامع عدالت دیجیتال · تهران

ARTILAWComprehensive Digital Justice Ecosystem
ماده‌های قوانین
دسته: اداری و استخدامی ، قانون: قانون استخدام نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1382/12/20
فهرست بخش‌ها
ماده 126
ماده 126 - خدمت کارکنان در نیروی انتظامی به یکی از علل زیر پایان می یابد: الف - شهادت ب - از کارافتادگی ناشی از جانبازی یا معلولیت ج - بازنشستگی د - بازخریدی ه- - انتقال و - فوت ز - استعفاء ح (اصلاحی 1390/04/08)- اتمام قرارداد یا فسخ آن (‌در مورد کارکنان پیمانی) ط- - اخراج
ماده 127
ماده 127 - کارکنان در موارد زیر شهید محسوب می‌شوند و از یک روز قبل از شهادت به یک درجه یا رتبه بالاتر نائل می گردند: الف - کشته شدن یا فوت در میدان نبرد به سبب ماموریت. ب - کشته شدن یا فوت در اجرای ماموریت های قانونی مبارزه با اشرار و قاچاقچیان و سارقین و گروهکها و افراد ضدانقلاب و یا هرگونه ماموریت رزمی و یا جنگی و ویژه و در طول رفت و برگشت به سبب ماموریت. ج - کشته شدن یا فوت در اسارت دشمن یا در گروگان ضدانقلاب یا اشرار یا سارقین و یا قاچاقچیان و یا سایر تبهکاران. ‌د - کشته شدن در حین تعقیب و مراقبت دشمن یا ضدانقلاب یا اشرار یا تبهکاران یا قاچاقچیان و یا سارقین. ‌ه- - کشته شدن در هر گونه حملات زمینی، هوایی و دریائی دشمن. ‌و - کشته شدن یا فوت در مسیر رفت و برگشت از منطقه عملیات تا محل مرخصی. ‌ز - کشته شدن توسط اشرار، سارقین، قاچاقچیان و متجاوزین به جان و مال و ناموس مردم و حقوق عمومی و سایر تبهکاران به سبب ماموریت. ح - کشته شدن توسط ضدانقلاب یا به سبب عملیات خرابکاری دشمن. ط - کشته شدن در حین آموزشهای رزمی و رزمایش ها که طبق برنامه های مصوب و توسط قسمتهای ذی ربط نیروی انتظامی اجراء می‌گردد. ی - کشته شدن حین بررسی و آزمایش اسلحه و مهمات و خنثی سازی مواد منفجره و محترقه به سبب ماموریت. ک - کشته شدن به سبب خدمت از طریق سوء قصد اعم از اینکه در ایام خدمت یا غیرخدمت باشد. ل - کشته شدن در زمان پایان خدمت از طریق سوء قصد به سبب خدمت در زمان اشتغال. م - فوت در اثر تشدید جراحات و صدمات حاصله از موارد مندرج در بندهای بالا، مشروط بر این که جراحات یا صدمات مذکور طبق تشخیص کمیسیون پزشکی علت فوت باشد. ن - سایر مواردی که مطابق با مقررات بنیاد شهید از مصادیق شهادت باشد. ‌تبصره - منظور از ماموریتهای مندرج در این ماده کلیه وظایفی است که تحت همین عنوان به کارکنان اعم از انفرادی یا دسته جمعی از طرف یگان مربوط واگذار می‌شود.
ماده 128
‌ماده 128 - کارکنانی که یک یا چند عضو خود یا بخشی از آن را برای همیشه از‌دست دهند یا بیش از یک سال از خدمت منفک و تحت معالجه قرار گیرند و یا به علت‌فقدان سلامتی تمام یا بخشی از توان کاری خود را از دست بدهند و تا یک سال کارآئی‌خود را بدست نیاورند چنانچه ناشی از موارد مذکور در ماده فوق باشد جانباز و در سایر‌موارد معلول شناخته می‌شوند. این کارکنان از نظر وضعیت خدمتی مشمول یکی از بندهای زیر خواهند بود: ‌الف - کارکنانی که خسارت وارده بر عضو یا اعضاء آنان و یا میزان کارائی از دست‌رفته آنها به حدی باشد که امکان ادامه خدمت برای آنان وجود داشته باشد به خدمت‌ادامه می‌دهند. ب - کارکنانی که خسارت وارده بر عضو یا اعضاء آنان و یا میزان کارائی از دست‌رفته ایشان درحدی باشد که امکان ادامه خدمت را از آنان سلب نماید و یا بیش از یک‌سال به سبب معالجه منفک از خدمت باشند حسب مورد بازنشسته، موظف و یا مشمول‌قانون حالت اشتغال می‌گردند. ‌تبصره 1 - تطبیق وضعیت کارکنان با این ماده از نظر پزشکی بر عهده شورای عالی‌پزشکی برابر دستورالعمل مربوطه می‌باشد. ‌تبصره 2 - کارکنانی که براساس این ماده بازنشسته می‌گردند چنانچه حداکثر تا پنج‌سال پس از بازنشستگی سلامت خود را به نحوی بازیابند که به تشخیص شورای عالی‌پزشکی امکان ارجاع شغل به آنان وجود داشته باشد در صورتی که واجد صلاحیت اعاده‌به خدمت باشند با تمایل شخصی و با تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این قانون با‌درجه و رتبه قبل از بازنشستگی به خدمت اعاده می‌گردند. ‌تبصره 3 - دستورالعمل اجرایی این ماده توسط نیروی انتظامی و با هماهنگی‌وزارت کشور تهیه و ازطریق ستاد کل به تصویب فرمانده کل قوا می‌رسد.
ماده 129
ماده 129 (اصلاحی 1390/04/08)- جانبازان به تناسب آسیب وارده از یک ماه تا چهار سال ارشدیت برخوردار می گردند. ‌تبصره - طبقه بندی صدمات وارده به جانبازان و میزان ارشدیت استحقاقی طبق آیین نامه ای خواهد بود که توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و از طریق ستاد کل به تصویب فرماندهی کل قوا می‌رسد.
ماده 130
‌ماده 130 (اصلاحی 1390/04/08)- کارکنان پایور مشمول این قانون با رسیدن به حد نصاب مقرر زیر و با رعایت سایر شرایط زیر بازنشسته می‌گردند: تبصره1 (الحاقی 1390/04/08)- در مواقع استثنائی و نیاز نیروی انتظامی به تشخیص و پیشنهاد فرمانده نیروی انتظامی و تمایل کارکنان، در صورت تصویب هیات مذکور در ماده (122) این قانون، بازنشستگی به مدت محدود و حداکثر به مدت سه سال به تعویق می افتد. این مدت حداکثر برای یک بار بنا به تصویب هیات مذکور تمدید می‌شود. تبصره2 (الحاقی 1390/04/08)- کارکنانی که دارای حداقل بیست و پنج سال خدمت باشند، می‌توانند شخصاً تقاضای بازنشستگی نمایند. قبول یا رد تقاضای آنان موکول به نظر نیروی انتظامی است و صرف تقاضای بازنشستگی رافع مسئولیتهای محوله نیست. این مدت برای زنان بیست سال است. تبصره3 (الحاقی 1390/04/08)- کارکنان شاغل در مشاغلی که به موجب قوانین خاص شرایط ویژه ای از نظر سنوات بازنشستگی برای آنها پیش بینی شده است، از قبیل مشاغل سخت و زیان آور و کار با اشعه و نظایر آن مشمول مقررات مربوطه خواهند بود. تبصره4 (الحاقی 1390/04/08)- در صورتی که کارکنان در طول اجرای تنبیه تنزیل موقت درجه یا رتبه بازنشسته شوند، به استثناء مشمولین تبصره (2) این ماده با درجه یا رتبه قبل از تنبیه بازنشسته می‌شوند. تبصره 5 (الحاقی 1390/04/08)- تصویب بازنشستگی با رعایت مقررات این قانون به عهده مقامات مذکور در ماده (87) این قانون است. ‌الف - امیران و کارمندان همطراز در سن شصت سالگی. ب - افسران ارشد و کارمندان همطراز آنان در سن پنجاه و پنج سالگی. ج - سایر کارکنان اعم از انتظامی و کارمند در سن پنجاه و دو سالگی.
ماده 131
‌ماده 131 - نیروی انتظامی در موارد استثنایی می‌تواند در صورت نیاز، کارکنان‌بازنشسته‌ای را که صلاحیت اعاده به خدمت داشته باشند و بیش از پنج سال از تاریخ‌بازنشستگی آنان نگذشته باشد با تمایل شخصی آنان و تصویب هیأت مذکور در ماده 122این قانون با درجه یا رتبه و قدمت خدمت قبل از بازنشستگی برای مدت محدود (‌حداکثر سه سال) به خدمت اعاده نماید. ‌تبصره 1 - هیأت فوق می‌تواند مدت یادشده را برای یک بار دیگر به مدت حداکثر‌سه سال تمدید نماید. ‌تبصره 2 - تقاضای بازنشستگی مجدد قبل از انقضای مدت فوق ممنوع است لیکن‌سازمان می‌تواند قبل از انقضای مدت مزبور آنان را مجدداً بازنشسته نماید. ‌تبصره 3 - کارکنانی که به خدمت اعاده می‌گردند از تاریخ اعاده، حقوق‌بازنشستگی آنان قطع شده و از حقوق درجه یا رتبه خود ومزایای شغل مربوط استفاده‌می‌نمایند و از نظر کلیه امور استخدامی مانند سایر شاغلین با آنان رفتار و مدت خدمت‌جدید این قبیل کارکنان بر سنوات قبلی اضافه و موجب تجدیدنظر در حقوق بازنشستگی‌آنان خواهد بود.
ماده 132
‌ماده 132 - کارکنان انتظامی بازنشسته، حق استفاده از لباس انتظامی را ندارند مگر‌در موارد خاصی که استفاده از آن از طرف نیروی انتظامی مجاز اعلام گردد.
ماده 133
‌ماده 133 - کارکنان پس از انجام خدمت به میزان حداقل دو برابر مدت آخرین‌دوره آموزشی بعد از اتمام آن دوره مشروط بر اینکه حداقل دو برابر بیش از مجموع‌سنواتی که به هزینه نیروی انتظامی تحصیل کرده‌اند سابقه خدمت داشته باشند، می‌توانند‌تقاضای بازخریدی نمایند. تصویب این تقاضا به عهده مقامات مذکور در ماده (87) این‌قانون خواهد بود. ‌تبصره - در زمان جنگ و مواقع بحرانی و شرایطی که احتمال وقوع جنگ وجود‌دارد تصویب بازخریدی دراختیار فرماندهی کل قوا می‌باشد.
ماده 134
‌ماده 134 - به کارکنانی که سوابق خدمتی آنان بازخرید می‌شود به ازاء هر سال‌خدمت قابل احتساب از نظر بازنشستگی مبلغی معادل یک و نیم برابر آخرین حقوق و‌مزایای ماهانه پرداخت خواهد شد. به کارکنانی که در اجرای ماده (147) بازخرید‌می‌گردند به ازاء هر سال خدمت سه برابر آخرین حقوق و مزایای ماهانه پرداخت خواهد‌شد. ‌تبصره 1 - چنانچه براساس قوانین استخدام کشوری یا دیگر نیروهای مسلح مبلغ‌بیشتری در این مورد پرداخت گردد، مبلغ بیشتر ملاک عمل خواهد بود. ‌تبصره 2 - کارکنانی که به تنزیل دایم درجه یا رتبه تنبیه می‌شوند در صورت‌بازخریدی با درجه یا رتبه پس از تنزیل بازخرید خواهند شد.
ماده 135
ماده135 (اصلاحی 1390/04/08)- مدت هر سال خدمت کارکنان در مناطق عملیاتی و مشاغل ویژه از نظر محاسبه پرداخت حقوق سنوات بازخریدی معادل یک سال و نیم محسوب می‌شود. تبصره (الحاقی 1390/04/08)- امتیازات و رتبه بندی مناطق عملیاتی و ویژه طبق آیین‌نامه ای که توسط نیروی انتظامی پیشنهاد و به تایید ستاد کل می‌رسد تعیین می‌شود و آیین‌نامه مشاغل ویژه بنا به پیشنهاد وزارت کشور و تایید ستاد کل به تصویب هیات وزیران می‌رسد.
ماده 136
‌ماده 136 - نیروی انتظامی می‌تواند در صورت نیاز، کارکنانی را که با تقاضای‌شخصی بازخرید شده‌اند و بیش از پنج سال از زمان برکناری تا تاریخ تقاضای اعاده به‌خدمت آنها نگذشته باشد با تقاضای شخصی و تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این‌قانون فقط برای یک بار با درجه یا رتبه و سابقه خدمت قبلی به خدمت اعاده نماید. این قبیل کارکنان می‌بایست وجوهی را که بابت بازخرید سوابق خدمتی مربوطه‌دریافت داشته‌اند مسترد نمایند.
ماده 137
‌ماده 137 - درصورت درخواست هر یک از وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی یا‌وابسته به دولت یا نهادهای انقلاب اسلامی، کارکنان چنانچه حداقل دو برابر مدت آخرین‌دوره آموزش، خدمت نموده باشند با تمایل شخصی و با تصویب مقامات مذکور در ماده(87) این قانون منتقل می‌گردند. ‌تبصره 1 - انتقال کارکنان به سایر نیروهای مسلح و ستاد کل و وزارت دفاع و‌پشتیبانی نیروهای مسلح و بخش‌های امنیتی و انتظامی وزارت کشور مشمول شرط انجام‌خدمت به میزان حداقل دو برابر مدت آخرین دوره آموزش نمی‌باشد. ‌تبصره 2 - در زمان جنگ و شرایط بحرانی و مواقعی که احتمال وقوع جنگ وجود‌دارد، انتقال کارکنان با تصویب فرماندهی کل قوا امکان‌پذیر است. ‌تبصره 3 - نیروی انتظامی در صورت نیاز می‌تواند کارکنانی را که منتقل شده‌اند با‌تمایل شخصی آنان و با همان درجه یا رتبه قبل از انتقال و احتساب سابقه خدمت مدت‌انتقال از نظر پایه حقوق و بازنشستگی با تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این قانون به‌خدمت اعاده نماید. ‌تبصره 4 - نیروی انتظامی مکلف است کسور بازنشستگی و بیمه کارکنان (‌اعم از‌سهم دولت و کارکنان) را پس از انتقال، به صندوق سازمان یا وزارتخانه ذی‌ربط واریز و در‌صورت اعاده به نیروی انتظامی مسترد نماید.
ماده 138
‌ماده 138 - موارد فوت در حین انجام وظیفه یا به سبب آن به شرح زیر است: ‌الف - فوت در محل خدمت و همچنین در حال رفت و برگشت یا خارج از محل‌خدمتی در ارتباط با امور خدمتی. ب - فوت در طول مأموریت غیر از موارد مذکور در ماده (127) این قانون از لحظه‌ابلاغ تا خاتمه مأموریت در ارتباط با مأموریت. ج - چنانچه کارکنان در ساعات خدمت یا به سبب امور خدمتی یا در طول‌مأموریت بیمار شده و یا در اثر حوادث و سوانح مصدوم و مجروح گردیده و بعداً به همان‌علت فوت شوند. ‌د - فوت در اثر بیماری‌های ناشی از موقعیت یا شرایط خاص خدمتی. ‌هـ- فوت در رفت و برگشت از مرخصی. ‌تبصره - کارکنانی که در موارد موضوع این ماده معلول شوند معلول خدمتی‌محسوب می‌شوند.
ماده 139
‌ماده 139 - فوت یا معلولیت در غیر از موارد مذکور در ماده (138) فوت یا‌معلولیت عادی محسوب می‌گردد.
ماده 140
‌ماده 140 - برای تشخیص شهادت (‌با رعایت ماده (4) قانون اساسنامه بنیاد شهید انقلاب اسلامی - مصوب 1377/2/27)، جانبازی (‌با رعایت بند (2) قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان انقلاب اسلامی - مصوب 1374/3/31)، فوت در حین انجام وظیفه یا به سبب آن، فوت عادی و همچنین تشخیص موارد مختلف معلولیت، هیاتی با ترکیب زیر تشکیل می‌گردد: الف (اصلاحی 1390/04/08)- معاونت نیروی انسانی نیروی انتظامی یا جانشین وی ب (اصلاحی 1390/04/08)- نماینده رئیس بهداری نیروی انتظامی (پزشک) ج (اصلاحی 1390/04/08)- فرمانده یگان ذی ربط یا نماینده وی د (اصلاحی 1390/04/08)- مسئول امور ایثارگران یا نماینده وی ه(اصلاحی 1390/04/08)- - نماینده سازمان تامین اجتماعی نیروهای مسلح و (الحاقی 1390/04/08)- نماینده سازمان عقیدتی - سیاسی نیروی انتظامی ز (الحاقی 1390/04/08)- نماینده سازمان حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی ح (الحاقی 1390/04/08)- نماینده بازرسی نیروی انتظامی ط (الحاقی 1390/04/08)- نماینده امور قوانین معاونت نیروی انسانی نیروی انتظامی ‌تبصره 1 - در صورت تراکم کار یا ضرورت به پیشنهاد هیات موضوع ماده (140) و تصویب هیات موضوع ماده (141) هیات هائی با ترکیب مشابه در نواحی یا یگانها تشکیل می‌شود و رای صادره توسط آن هیاتها به منزله رای هیات موضوع ماده (140) می‌باشد. ‌تبصره 2 - در مورد کارکنان سازمانهای عقیدتی سیاسی و حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی، هیات مذکور رسیدگی می نماید.
ماده 141
‌ماده 141 - چنانچه نظریه هیات مندرج در ماده فوق ظرف مدت سه ماه از تاریخ ابلاغ مورد اعتراض جانباز یا معلول یا یکی از وراث متوفی قرار گیرد صدور رای نهایی به عهده هیات تجدیدنظر که از مقامات زیر تشکیل می‌گردد خواهد بود: الف (اصلاحی 1390/04/08)- معاونت نیروی انسانی نیروی انتظامی یا جانشین وی ب (اصلاحی 1390/04/08)- رئیس بهداری نیروی انتظامی یا جانشین وی ج (اصلاحی 1390/04/08)- رئیس بازرسی نیروی انتظامی یا جانشین وی د (اصلاحی 1390/04/08)- رئیس اداره قوانین معاونت نیروی انسانی نیروی انتظامی ه(اصلاحی 1390/04/08)- - معاون سازمان عقیدتی - سیاسی نیروی انتظامی و (الحاقی 1390/04/08)- معاون سازمان حفاظت اطلاعات نیروی انتظامی ‌تبصره 1 - در مواردی که پرونده مربوط به کارکنان مامور از سایر نیروهای مسلح باشد حسب مورد نماینده مربوطه در هیات با حق رای شرکت خواهد نمود. ‌تبصره 2 - تشخیص شهادت یا جانبازی توسط هیات های موضوع مواد (140) و (141) برای بنیاد شهید و بنیاد جانبازان نیز ملاک عمل خواهد بود. ‌تبصره 3 - آراء هر یک از دو هیات مذکور ظرف مدت دو ماه پس از ابلاغ توسط جانباز یا معلول یا یکی از وراث متوفی قابل شکایت در مراجع صالحه خواهد بود.
ماده 142
‌ماده 142 - آیین‌ نامه اجرایی مواد (127)، (138)، (140) و (141) این قانون‌توسط نیروی انتظامی با هماهنگی وزارت کشور تهیه و ازطریق ستاد کل به تصویب‌فرماندهی کل قوا خواهد رسید.
ماده 143
‌ماده 143 - استعفاء کارکنان درصورت تقاضای شخصی و تصویب مقامات مذکور‌در ماده 8این قانون حسب مورد تابع یکی از بندهای زیر می‌باشد: ‌الف - محصلین در مدت طی دوره آموزشی بدو خدمت در نیروی انتظامی یا به‌هزینه آن یا بلافاصله پس از پایان آموزش با پرداخت دو برابر هزینه‌های تحصیلی مستعفی‌می‌گردند. ب - کارکنانی که پس از آموزش، به خدمت مشغول گردیده‌اند به میزان یک دوم‌مدت خدمت مزبور از پرداخت هزینه موضوع بند (‌الف) معاف خواهند شد. درمورد آخرین دوره آموزشی طی شده، سنوات خدمتی آنان پس از آن دوره ملاک‌محاسبه خواهد بود. ‌تبصره 1 - در محاسبه مبلغی که برای تحصیل کارکنان صرف شده است کمک‌هزینه تحصیلی، حقوق و مزایای پرداختی به آنان در مدت تحصیل، هزینه‌های جاری‌تحصیلی در مراکز آموزشی، وجوهی که بابت شهریه به مؤسسه‌های آموزشی پرداخت‌شده است، فوق‌العاده مأموریت آموزشی در داخل یا خارج از کشور و هزینه نوشت‌افزار و‌تهیه مدارک تحصیلی، خوراک و پوشاک منظور می‌گردد. ‌تبصره 2 - کارکنانی که نیروی انتظامی برای تحصیل آنان هزینه‌ای پرداخت نکرده‌است پس از خدمت به میزان مدت حداقلی که برای تقاضای استعفاء در قرارداد‌استخدامی تعیین گردیده مستعفی می‌گردند.
ماده 144
‌ماده 144 - تصویب استعفاء در زمان جنگ و شرایط بحرانی و مواقعی که احتمال‌وقوع ,جنگ وجود دارد در اختیار فرماندهی کل قوا می‌باشد.
ماده 145
‌ماده 145 - کارکنان مستعفی، درصورت نیاز نیروی انتظامی با تقاضای شخصی‌مشروط بر این که از تاریخ برکناری آنان تا زمان تسلیم تقاضا بیش از پنج سال نگذشته‌باشد، با تصویب مقامات مذکور در ماده (87) این قانون با حفظ درجه یا رتبه و قدمت‌خدمت قبل از استفعاء می‌توانند برای یک بار به خدمت اعاده شوند. این کارکنان باید وجوهی را که براثر استعفاء دریافت داشته‌اند به نیروی انتظامی‌مسترد نمایند و همچنین وجوهی را که درزمان استعفاء به‌موجب ماده (143) این قانون‌پرداخت نموده‌اند، دریافت خواهند کرد.
ماده 146
‌ماده 146 - کارکنانی که تا چهار سال پس از حداقل مدت توقف در درجه یا رتبه‌صلاحیت نیل به ترفیع را به دست نیاورند و همچنین کارکنانی که فاقد توانایی لازم برای‌انجام وظایف متناسب با درجه یا رتبه و تخصص مربوط باشند و نیز کارکنانی که ادامه‌خدمت آنان به مصلحت نیروی انتظامی نبوده و درحد اخراج نباشند با تشخیص‌هیأت‌های رسیدگی موضوع ماده (121) و رعایت تبصره (9) ماده مزبور و نیز مفاد تبصره‌ماده (122) از خدمت معاف گردیده و با آنان به ترتیب زیر رفتار می‌شود: ‌چنانچه حداقل بیست سال سابقه خدمت داشته باشند در ردیف بازنشستگان‌منظور خواهند شد و در غیر این صورت سوابق خدمتی آنان براساس مقررات این قانون‌بازخرید می‌گردد.
ماده 147
‌ماده 147 - نیروی انتظامی می‌تواند درموارد حذف و یا تعدیل سازمان و تورم‌درجات، کارکنان مربوط را مشروط به این که در سایر نیروهای مسلح و ستاد کل و وزارت‌دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح شغل مناسبی برای آنان وجود نداشته باشد با تصویب‌مقامات مذکور در ماده (87) این قانون با داشتن پانزده سال سابقه خدمت بازنشسته و‌کمتر از پانزده سال را بازخرید نماید. به مدت خدمت مشمولین این ماده فقط از نظر احتساب وجوه بازخریدی و حقوق‌بازنشستگی پنج سال اضافه می‌گردد لیکن در هر صورت سنوات مؤثر در حقوق‌بازنشستگی آنان از سی سال بیشتر نخواهد بود.
ماده 148
‌ماده 148 - کارکنان در موارد زیر اخراج می‌گردند: ‌الف - با حکم دادگاه یا به تبع حکم دادگاه. ب - با رأی هیأت‌های رسیدگی موضوع مواد (121) و (122) این قا نون. ‌تبصره 1 - چنانچه اخراج محصلین و کارکنانی که مدت تعهد خدمت آنان (‌حداقل‌دو برابر مدت آموزش) به پایان نرسیده است، ناشی از عمل ارادی آنان باشد ملزم به‌پرداخت هزینه‌های تحصیلی مصروفه هستند. ‌تبصره 2 - تشخیص ارادی یا غیر ارادی بودن عمل ارتکابی درمورد محصلین به‌عهده شورای آموزش و درمورد کارمندان در مدت آزمایشی به عهده فرمانده و یا رئیس‌مستقیم و درمورد سایر کارکنان به عهده کمیسیون موضوع ماده (121) این قانون می‌باشد.