قسمت اول – تابعیت

ماده 1 (اصلاحی 1344/01/30 و 1391/08/16) شرایط تابعیت کشتی 1 - هر کشتی دریاپیما (‌اعم از این که ساختمان آن پایان یافته و یا در دست ساختمان باشد) که ظرفیت غیرخالص ثبت شده آن حداقل 25 تن و‌ واجد شرایط ذیل باشد می‌تواند بر طبق مقررات این قانون به ثبت رسیده و تابعیت ایرانی و حق بر افراشتن پرچم جمهوری اسلامی ایران را داشته باشد. ‌الف - کشتی به اشخاص تابع ایران (‌اعم از طبیعی و حقوقی) تعلق داشته باشد و در صورتی که کشتی متعلق به شرکت ایرانی باشد باید سهام آن با‌نام بوده و حداقل 51 درصد سرمایه واقعی آن متعلق به اتباع ایرانی باشد. ب - کشتی باید بر طبق مقررات این فصل به ثبت برسد. 2 - کشتیهای نفتی متعلق به اشخاص (‌اعم از طبیعی یا حقوقی) که به امر تولید و یا تصفیه و یا حمل و نقل نفت خام و یا گاز و یا محصولات ‌نفتی اشتغال دارند می‌توانند بدون رعایت حد نصاب مقرر در این ماده بنا به درخواست ذینفع و موافقت سازمان بنادر و کشتیرانی به ثبت رسیده و ‌تابعیت ایران را تحصیل کنند.

ماده 2 -تابعیت فرمانده و افسران و کارکنان کشتی. ‌فرمانده و افسران و کارکنان کشتی ممکن است در صورت لزوم از اتباع غیرایرانی باشند. ‌مالک کشتی باید به‌ هزینه خود اتباع ایرانی را برای کار در کشتی تربیت کند و به تدریج آنان را به جای کارکنان خارجی در کشتی به کار گمارد. ‌برنامه کارآموزی توسط مالکین کشتی تنظیم و پس از تصویب سازمان بنادر و کشتیرانی توسط مالکین مذکور به مورد اجرا گذاشته می‌شود ولی در هر‌حال می‌بایست در عرض چهار سال از تاریخ قبول تابعیت ایران لااقل نصف کارکنان کشتی از اتباع ایران باشند. ‌مهندسین و افسران و کارکنان ایرانی کشتیرانی در مدتی که جزو کارکنان کشتی باشند از پرداخت مالیات بر حقوق و مزایای دریافتی معاف خواهند بود.

ماده 3 - آموزشگاه دریایی ‌وزارت اقتصاد مکلف است ظرف مدت یک سال از تاریخ تصویب این قانون آموزشگاه تربیت کارکنان دریانوردی بازرگانی را در یکی از بنادر جنوب ‌تاسیس نماید.

ماده 4 - مرجع صدور گواهی تابعیت ‌مرجع صدور گواهی تابعیت کشتی سازمان بنادر و کشتیرانی می‌باشد.

ماده 5- کشتیهائی که در ایران ساخته شده‌اند هر کشتی که در ایران ساخته می‌شود و ظرفیت آن حداقل 25 تن باشد تا وقتی که سازنده کشتی آن را تحویل نداده است کشتی ایرانی تلقی می‌شود.

ماده 6 - کشتیرانی ساحلی کشتیرانی بقصد تجارت بین بنادر و جزایر ایران (‌کاپوتاژ) منحصراً متعلق بکشتیهای ایرانی است مگر آنکه در موارد لزوم بنا به پیشنهاد سازمان بنادر و‌کشتیرانی اجازه مخصوص از طرف هیئت وزیران صادر گردد.

ماده 7 - تغییر تابعیت مالکی که کشتی او در ایران بثبت رسیده است میتواند تابعیت کشتی خود را تغییر دهد. ‌مقررات مربوط بخروج از تابعیت در آیین‌ نامه این قانون تعیین خواهد گردید.

قسمت دوم – ثبت کشتی

ماده 8 - تأسیس اداره مرکزی ثبت کشتیها ‌اداره مرکزی ثبت کشتی ها در سازمان بنادر و کشتیرانی تأسیس میگردد.

ماده 9 - درخواست ثبت ‌برای ثبت کشتی باید مالک کشتی و یا نماینده او تقاضای ثبت را بضمیمه اظهارنامه و گواهینامه‌های فنی در دو نسخه تنظیم و بسازمان بنادر و‌کشتیرانی تسلیم نماید. ‌مالک کشتی یا نماینده او باید قبل از تسلیم تقاضا نام اختیاری کشتی را باطلاع سازمان مذکور برساند و در صورت تأیید آنرا در دو سینه و پاشنه‌کشتی بطور ثابت و نام بندر ثبت را نیز در پاشنه کشتی بر طبق مقررات مربوطه نقش و یا نصب نماید. ‌اداره ثبت کشتی های سازمان بنادر پس از اجرای مراتب مزبور با رعایت مقررات بثبت کشتی اقدام میکند.

ماده 10 - اظهارنامه مالک کشتی یا نماینده او باید به ضمیمه تقاضانامه ثبت کشتی مستندات مالکیت با اظهارنامه‌ای حاوی نکات زیر تسلیم نماید: ‌نام کشتی – توان قوه محرکه – جنس بدنه کشتی – تاریخ و محل ساختمان – ابعاد و ظرفیتها – تعداد پلها و دکلها و دودکشها – نوع قوه محرکه (‌بخار -‌دیزل انرژی اتمی و غیره) علائم مشخصه نام و تابعیت و محل اقامت مالک یا مالکین و سهم هر یک از مالکین کشتی.

ماده 11 - سند ثبت کشتی ‌سند ثبت کشتی گواهینامه ایست که از طرف سازمان بنادر و کشتیرانی بر طبق نمونه مخصوص در دو نسخه بنام کشتی تنظیم و صادر میشود. در سند‌ثبت کشتی نکات زیر قید میگردد: نام بندر ثبت کشتی – محل و تاریخ ساخت کشتی – طبقه‌بندی – تعداد پلها و دکلها – طول و عرض و آبخور کشتی – ظرفیت و نوع کشتی -‌مشخصات قوه محرکه و سایر مشخصات کشتی – نام مالک و شماره کشتی.

ماده 12- امضاء سند ثبت کشتی – ترتیب ثبت و نگهداری آن سند ثبت کشتی باید بامضاء مالک و یا نماینده او و همچنین سازمان بنادر و کشتیرانی برسد.

ماده13(اصلاحی 1391/08/16)- حق الثبت حق الثبت و سایر حقوقی که برای ثبت اسناد و مدارک کشتی باید پرداخت شود به شرح زیر است: الف - حق الثبت برای کشتیهای کمتر از 500 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل بیست میلیون (000 /000 /20) ریال. برای کشتیهای 501 تا 1000 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل سی میلیون (000 /000 /30) ریال. برای کشتیهای 1001 تا 1500 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل چهل میلیون (000 /000 /40) ریال. برای کشتیهای 1501 تا 2000 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل شصت میلیون (000 /000 /60) ریال. برای کشتیهای 2001 تا 2500 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل هشتاد میلیون (000 /000 /80) ریال. برای کشتیهای 2501 تا 3000 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل یکصد میلیون (000 /000 /100) ریال. برای کشتیهای 3001 تا 4000 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل یکصد و بیست میلیون (000 /000 /120) ریال. برای کشتیهای 4001 تا 5000 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل یکصد و چهل میلیون (000 /000 /140) ریال. برای کشتیهای 5001 تا 6000 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل یکصد و شصت میلیون (000 /000 /160) ریال. برای کشتیهای 6001 تا 7000 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل یکصد و هشتاد میلیون (000 /000 /180) ریال. برای کشتیهای 7001 تا 8000 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل دویست میلیون (000 /000 /200) ریال. برای کشتیهای 8001 تا 9000 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل دویست و بیست میلیون (000 /000 /220) ریال. برای کشتیهای 9001 تا 10000 تن ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل دویست و چهل میلیون (000 /000 /240) ریال. برای کشتیهای از 10001 تن به بالا ظرفیت غیرخالص ثبت شده معادل سیصد میلیون (000 /000 /300) ریال. ب - حق تجدید ثبت کشتیها به ماخذ پنجاه درصد (50 %) حق الثبت مندرج در بند (الف) است. پ - هزینه ثبت تغییرات در گواهینامه ها مبلغ چهار میلیون (000 /000 /4) ریال برای هر تغییر در مشخصات یا خصوصیات کشتی یا اجزای آن می‌باشد. ت - هزینه صدور المثنای گواهینامه ثبت کشتی به ماخذ سی درصد (30%) حق الثبت همان کشتی است.

ماده 14- تغییرات در ظرفیت کشتیها ‌هر گونه تغییری در ظرفیت مسافربری و یا باربری کشتی باید کتباً باطلاع سازمان بنادر و کشتیرانی برسد اینگونه تغییرات نیز باید در دفتر رسمی ثبت‌کشتیها و در سند ثبت کشتی و نسخه دوم آن قید گردد.

ماده 15- گواهینامه‌های فنی کشتی ‌کشتی در صورتی ممکن است در ایران به ثبت برسد که گواهینامه‌های فنی آن توسط سازمان بنادر و کشتیرانی و یا یکی از مراجع صلاحیتدار بین‌المللی‌که صلاحیت آن مورد قبول سازمان بنادر و کشتیرانی است صادر شده باشد.

ماده 16- گواهینامه ثبت موقت ‌نمایندگان کنسولی ایران میتوانند با کسب اجازه از سازمان بنادر و کشتیرانی باستناد گواهینامه‌های فنی صادره از طرف یکی از موسسات صلاحیتدار‌بین‌المللی مذکور در ماده فوق گواهینامه ثبت موقت جهت کشتیهائیکه در ایران به ثبت خواهند رسید صادر نماید. ‌اعتبار این گونه گواهینامه‌های ثبت موقت متناسب با مدت مسافرت کشتی بیکی از بنادر ایران جهت انجام تشریفات ثبت خواهد بود و نباید از ششماه تجاوز کند. ‌رونوشت گواهینامه ثبت موقت باید یاداره[به اداره] ثبت کشتیهای سازمان بنادر و کشتیرانی ارسال شود و اصل گواهی ثبت موقت باید بسازمان بنادر و‌کشتیرانی تسلیم شود.

ماده 17 - (اصلاحی 1391/08/16) آثار عدم ثبت کشتی ‌در مورد ماده فوق چنانچه کشتی به موقع به ثبت نرسد و یا اسناد قبلی به موقع تسلیم نگردد کشتی حق بر افراشتن پرچم جمهوری اسلامی ایران را نخواهد داشت و‌ مالک کشتی بر طبق مقررات ماده 190 این قانون به پرداخت جریمه محکوم و موظف به تسلیم اسناد کشتی می‌باشد مفاد این ماده در مورد اسناد مفقود لازم‌الرعایه نخواهد بود.

ماده 18- کشتیهای در دست ساختمان ‌کشتیهای در دست ساختمان (‌موضوع ماده 5 این قانون) باید موقتاً بثبت برسد و گواهینامه ثبت موقت جهت آنها صادر گردد. ‌کارخانه سازنده کشتی موظف است اظهارنامه‌ای مشتمل بر شماره ردیف و مشخصات تفصیلی کشتی جهت ساختمان تهیه و به سازمان بنادر و‌کشتیرانی تسلیم نماید. ‌پس از اینکه کشتی در دست ساختمان آزمایش و تحویل مالک گردید گواهینامه ثبت موقت باطل و مسترد خواهد شد.

ماده 19- تغییر در ساختمان کشتی ‌در صورت تغییر اساسی در ساختمان کشتی اظهارنامه جدیدی باید بسازمان بنادر و کشتیرانی یا نمایندگان کنسولی ایران تسلیم و توضیحات کافی فنی‌راجع به ضرورت تغییرات مذکور در آن داده شود سازمان مزبور پس از رسیدگی بمدارک اظهارنامه اقدام باصلاح اسناد مربوطه خواهد نمود. ‌در صورتیکه اظهارنامه مزبور بنمایندگان کنسولی ایران تسلیم شود مقامات مزبور مکلفند اظهارنامه را در اسرع وقت بسازمان بنادر و کشتیرانی‌ارسال دارند. ‌هرگاه متقاضی اسنادی بتصدیق مقامات صلاحیتدار بین‌المللی که مورد تأیید سازمان بنادر و کشتیرانی باشد ارائه نماید اداره ثبت کشتی باستناد‌اسناد مزبور اقدام باصلاح اسناد مربوطه خواهد نمود.

ماده 20- احکام و قرارهای قضائی هر گونه قرار یا آراء لازم‌الاجرا صادره از دادگاهها که در حقوق عینی کشتی تغییری دهد (‌باستثنای حقوق ممتاز) باید در دفتر ثبت کشتی و اسناد آن‌قید گردد. ‌مأمورین مکلف بثبت و انعکاس دادن مراتب فوق اگر در انجام وظیفه در اینمورد تسامح نمایند بکیفر مقرر در ماده 190 این قانون محکوم خواهند‌شد. ‌هر گاه ثابت شود که مأموری تعمداً از انجام دادن وظیفه مزبور خودداری نموده است مجازات او از ششماه تا سه سال حبس تأدیبی و پرداخت‌خسارت ناشیه از این عمل خواهد بود.

ماده 21 - (اصلاحی 1391/08/16) ابطال ثبت و سلب تابعیت کشتیهای ایرانی ‌در موارد ذیل ثبت کشتی باطل و تابعیت آن سلب می‌گردد: 1 - در صورتی که شرایط ثبت کشتی و حق برافراشتن پرچم جمهوری اسلامی ایران از بین رفته باشد. 2 - در صورتی که کشتی مفقود و یا توسط دزدان دریایی و یا در نتیجه عملیات خصمانه تصرف شده باشد. 3 - در صورتی که کشتی متلاشی شده و از حیز انتفاع افتاده باشد. 4 - در صورتی که مالک کشتی را رها کرده باشد. ‌تقاضای ابطال ثبت و سلب تابعیت کشتی باید توسط سازمان بنادر و کشتیرانی از دادگاه دریایی به عمل آید در موارد فوق سند ثبت و تابعیت کشتی باید‌ منتها ظرف سی روز به اداره ثبت کشتیهای سازمان بنادر و کشتیرانی یا نمایندگان کنسولی ایران مسترد گردد.

ماده 22- فقدان اسناد – صدور المثنی ‌در صورتیکه سند ثبت کشتی مفقود شده باشد مالک باید فوراً مراتب را بسازمان بنادر و کشتیرانی اعلام و اظهارنامه‌ای حاکی از این موضوع تسلیم‌دارد. ‌سازمان بنادر و کشتیرانی پس از رسیدگی المثنی سند ثبت کشتی را صادر خواهد نمود.

ماده 23- تغییر نام کشتی ‌نام کشتی ممکن است بنا بتقاضای مالک تغییر یابد و در اینمورد سازمان بنادر و کشتیرانی میتواند با تعویض نام کشتی موافقت کند و بهزینه‌متقاضیان تغییر نام را در سه نوبت بفواصل یکماه در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار مرکز آگهی نماید. ‌چنانچه کشتی در رهن باشد موافقت مرتهن در تغییر نام ضروری است و تغییر نام اثری در حقوق او و سایر اشخاص ذینفع نخواهد داشت.

ماده 24- انتقالات و معاملات کشتی ‌الف (اصلاحی 1352/08/07) - ‌ثبت کلیه انتقالات و معاملات و اقاله راجع به عین کشتی‌های مشمول این قانون همچنین منافع آنها در صورتی که مدت آن زائد بر دو سال باشد در ‌داخل کشور اجباری است و منحصراً وسیله دفاتر اسناد رسمی که برای این کار از طرف سازمان ثبت اسناد و املاک کشور اجازه مخصوص دارند انجام ‌میشود و در صورتی که معاملات مزبور در خارج از کشور صورت گیرد انجام معامله طبق مقررات کشور محل وقوع آن باید توسط نزدیکترین نماینده ‌کنسولی ایران به محل معامله گواهی و مراتب در دفتر کنسولگری نیز منعکس و ظرف 15 روز به سازمان بنادر و کشتیرانی ایران اعلام شود. ب - اداره کل ثبت اسناد و املاک نماینده‌ای در سازمان بنادر و کشتیرانی خواهد داشت که ثبت انتقالات و معاملات مزبور را در دفاتر خود‌ منعکس خواهد نمود. ج - فروش و یا انتقال تمام و یا قسمتی از کشتی که در ایران به ثبت رسیده است اعم از این که انتقال ارادی یا قهری باشد تغییری در تابعیت کشتی ‌نمی‌دهد به شرط آنکه حد نصاب مندرج در بند الف ماده یک این قانون و شرایط دیگر رعایت شود. ‌د - کلیه معاملات مربوط بفروش - انتقال و رهن کشتی باید در اسناد ثبت و تابعیت کشتی هر دو قید گردد. ه- - مالک کشتی ایرانی که کشتی خود را در ایران و یا خارج از کشور به رهن گذاشته است نمی‌تواند قبل از فک رهن و یا بدون اجازه مرتهن یا بدون تامین حق مرتهن کشتی خود را به فروش رساند. ‌در صورت تخلف از حکم مزبور معامله انجام شده نافذ نخواهد بود. ‌و - دفاتر اسناد رسمی و یا مامورین کنسولی ایران در خارج که از مقررات این ماده تخلف ورزند علاوه بر مجازاتهای مقرره در ماده 20 این قانون ‌مسئول پرداخت کلیه خسارات وارده نیز خواهند بود. آیین‌ نامه اجرایی مربوط به این ماده به وسیله سازمان بنادر و کشتیرانی و وزارت دادگستری تنظیم ‌و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

ماده 25 - (اصلاحی 1391/08/16) آگهی فروش کشتی در مورد فروش کشتیهای تابع ایران سازمان بنادر و دریانوردی مکلف است انجام معامله را در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامه های کثیرالانتشار مرکز در سه نوبت و هر نوبت به فاصله ده روز آگهی نماید. هزینه آگهی ها توسط مرجع قانونی که وقوع معامله را ثبت می کند در موقع انجام معامله از فروشنده دریافت می‌گردد.

ماده 26- حق بازرسی اسناد کشتی ‌مأمورین مجاز دولت میتوانند در هر موقع به اسناد کشتی رسیدگی نمایند. در صورتیکه فرمانده کشتی از ارائه اسناد خودداری نماید بر طبق مقررات‌ماده 190 این قانون محکوم بپرداخت جریمه نقدی خواهد شد.

ماده 27- اظهارات خلاف واقع هر گاه مالک یا نماینده او در مورد ثبت کشتی اظهارات غلط و خلاف واقع بنماید دادگاه بر طبق مقررات ماده 190 این قانون با او رفتار خواهد کرد.

ماده 28- ثبت کشتیها و شناورها ‌ثبت کشتی‌ها و شناورهائیکه مشمول مقررات این قانون نیستند طبق مقرراتی که از طرف هیئت وزیران تصویب و بمورد اجراء گذاشته میشود انجام‌خواهد گرفت.