‌ماده 1 - سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نهادی است تحت فرماندهی عالی مقام رهبری که هدف آن نگهبانی از انقلاب اسلامی ایران و دستاوردهای‌آن و کوشش مستمر در راه تحقق آرمانهای الهی و گسترش حاکمیت قانون خدا طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران و تقویت کامل بنیه دفاعی جمهوری‌اسلامی از طریق همکاری با سایر نیروهای مسلح و آموزش نظامی و سازماندهی نیروهای مردمی می‌باشد.

‌ماده 2 - مبارزه قانونی با عوامل و جریانهایی که در صدد خرابکاری، براندازی نظام جمهوری اسلامی، و یا اقدام علیه انقلاب اسلامی ایران‌می‌باشند.

‌ماده 12 - بر طبق اصل 110 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران فرماندهی عالی سپاه به عهده مقام رهبری است.

‌ماده 35 - هدف از تشکیل واحد بسیج مستضعفین ایجاد توانایی‌های لازم در کلیه افراد معتقد به قانون اساسی و اهداف انقلاب اسلامی به منظور‌دفاع از کشور، نظام جمهوری اسلامی و همچنین کمک به مردم هنگام بروز بلایا و حوادث غیر مترقبه با هماهنگی مراجع ذیربط می‌باشد.

‌ماده 43 - بر اساس اصل یکصد و هفتاد و دوم قانون اساسی جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی یا انتظامی اعضاء سپاه پاسداران در محاکم‌نظامی رسیدگی می‌گردد ولی جرائم عمومی آن‌ها یا جرائمی که به عنوان ضابط دادگستری مرتکب می‌شوند در محاکم عمومی رسیدگی می‌شود.

‌اساسنامه فوق مشتمل بر چهل و نه ماده و شانزده تبصره در جلسه روز دوشنبه پانزدهم شهریور ماه یک هزار و سیصد و شصت و یک مجلس شورای‌اسلامی تصویب و به تأیید شورای نگهبان رسیده است. ‌رئیس مجلس شورای اسلامی - اکبر هاشمی

‌ماده 3 - مبارزه قانونی با عواملی که با توسل به قوه قهریه در صدد نفی حاکمیت قوانین جمهوری اسلامی باشند.

‌ماده 13 - ارکان تشکیلاتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران عبارتند از: ‌الف - فرماندهی کل سپاه. ب - وزیر سپاه پاسداران. ج - شورای عالی سپاه.

‌ماده 36 - به منظور اجرای ماده 9 اساسنامه سپاه پاسداران وظایف بسیج به شرح زیر می‌باشد: 1 - آموزش نظامی در حد توانایی دفاع از جمهوری اسلامی ایران و تمامیت ارضی کشور. 2 - تعلیم و تربیت در زمینه‌های عقیدتی، سیاسی و تخصصهای مورد نیاز. 3 - سازماندهی اعضای بسیج. 4 - تهیه طرحهای دفاعی با هماهنگی سایر ارگانهای ذیربط. ‌تبصره - کلیه سازمان‌ها و ارگانهایی که با نامهای گوناگون در زمینه آموزش نظامی و آماده‌سازی در بسیج مردم فعالیت دارند بجز خدمت وظیفه‌عمومی منحل گردیده و این فعالیت‌ها در سپاه متمرکز می‌گردد.

‌ماده 44 - شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به اعضاء سپاه پاسداران یا قسمت‌ها و یا آیین‌ نامه‌های مورد عمل در سپاه را دیوان عدالت‌اداری رسیدگی خواهد نمود.

‌ماده 4 - اقدام همانند دیگر نیروهای انتظامی در جهت خلع سلاح کسانی که بدون مجوز قانونی اسلحه و مهمات حمل و نگهداری می‌نمایند.

‌ماده 14 - سپاه پاسداران از نظر بافت سازمانی شامل دو حوزه فرماندهی و وزارتی می‌باشد که مسئولیت آن‌ها را به ترتیب فرمانده کل و وزیر سپاه به‌عهده دارند.

‌ماده 37 - هر شهر بسته به وسعت و جمعیت به چند منطقه مقاومت و هر منطقه مقاومت به چند ناحیه مقاومت و هر ناحیه مقاومت به چند پایگاه‌مقاومت تقسیم می‌گردد، که هر پایگاه مقاومت شامل گروههای سازمان یافته خواهد بود. ‌تبصره - شهرک‌ها و قصبات و دهات کشور دارای هسته‌های مقاومت بسیج خواهند بود.

‌ماده 45 - شورای عالی سپاه پاسداران موظف است ظرف 6 ماه ضوابط پاکسازی در سپاه را تهیه و به صورت لایحه تقدیم مجلس شورای اسلامی‌نماید.

‌ماده 5 - همکاری با نیروهای انتظامی در مواقع لزوم، در جهت برقراری نظم و امنیت و حاکمیت قانون در کشور. ‌تبصره - سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در زمینه مأموریتهای مذکور در مواد فوق به عنوان ضابط قوه قضائیه عمل می‌کند.

‌ماده 15 - فرمانده کل در زمینه‌های پرسنلی، آموزش نظامی، آموزش عقیدتی سیاسی، تبلیغات و انتشارات، تدارکات، لجستیک، اطلاعات، طرح و‌عملیات، امور مربوط به بسیج مستضعفین مسئولیت دارد که برای انجام آن واحدهایی به شرح زیر ایجاد می‌گردد. ‌الف - واحد پرسنلی - مسئول پیش‌بینی نیروی انسانی مورد نیاز، پذیرش و انجام امور کارگزینی می‌باشد. ب - واحد آموزش نظامی - مسئول برنامه‌ریزی و انجام آموزش‌های نظامی (‌انفرادی و یگانی) و تخصصی اعضاء سپاه می‌باشد. ج - واحد آموزش عقیدتی سیاسی - مسئول تعیین محتوای آموزش‌های عقیدتی سیاسی اعضاء سپاه و بسیج و برنامه‌ریزی و اجرای آموزشهای‌فوق و تربیت و جذب مربی می‌باشد. ‌د - واحد تبلیغات و انتشارات - مسئول کلیه تبلیغات و انتشاراتی است که به نام سپاه از طریق وسائل ارتباط جمعی (‌به صورت کتاب، جزوه، ‌مجله، نشریه، بیانیه، تحلیل، نوار، فیلم و برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی) نشر و پخش می‌گردد. ه - واحد تدارکات و لجستیک - مسئول برآورد نیاز‌ها، نگهداری و توزیع در زمینه تدارکات، تجهیزات و تأسیسات سپاه می‌باشد. ‌و - واحد اطلاعات - مسئول انجام وظایفی است که قانون آن به تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید. ‌ز - واحد طرح و عملیات - مسئول تهیه طرحهای عملیاتی، انجام امور مخابراتی و اعزام نیرو می‌باشد. ح - واحد بسیج مستضعفین - وظایف این واحد به شرحی است که در فصل چهارم این اساسنامه آمده است. ط - واحد مهندسی - مسئول مهندسی تسلیحاتی و نظامی، مهندسی غیر نظامی، نقشه‌برداری و جغرافیا و مخابرات و الکترونیک می‌باشد. ‌تبصره - در بندهای «ج» و «‌د» محتوی و برنامه‌های آموزش عقیدتی و سیاسی و انتشارات و تبلیغات باید به تأیید مقام رهبری یا نماینده‌ای که در‌سپاه تعیین نمایند برسد.

‌ماده 38 - سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هسته‌های مقاومت محلی را با همکاری روحانیون و معتمدین محل و شوراهای محلی قانونی در سطح‌کلیه محلات تشکیل می‌دهد. ‌تبصره - هسته‌های مقاومت بسیج کوچک‌ترین واحد بسیج است.

‌ماده 46 - در صورتی که یکی از اعضاء سپاه در زمان صلح بیش از 15 روز و در زمان جنگ بیش از 5 روز غیبت غیر موجه داشته باشد فراری‌محسوب شده و به وسیله دادگاه نظامی مورد پیگرد و تنبیه قانونی قرار می‌گیرد، تنبیهات مربوط به غیبت کمتر از حد فرار طبق مقررات انضباطی‌خواهد بود که به تصویب شورای عالی سپاه می‌رسد.

‌ماده 6 - همکاری با دیگر نیروهای انتظامی در جهت حفاظت از اماکن و شخصیتهای سیاسی و مذهبی به تشخیص شورای تأمین محل. (‌حدود‌وظایف و اختیارات این شورا طبق قانونی است که به تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید).

‌ماده 16 - وزیر سپاه پاسداران در زمینه‌های اداری، مالی، حقوقی، پارلمانی، تهیه تدارکات مسئولیت دارد که برای ایفای آن معاونتهایی به شرح زیر‌خواهد داشت. ‌الف - معاونت اداری - مالی - مسئول پذیرش پرسنل مورد نیاز وزارت سپاه، انجام خدمات پرسنلی سپاه، هماهنگ نمودن برآورد اعتبارات، ‌تنظیم بودجه، ابلاغ بودجه مصوبه به قسمت‌ها، اجرای بودجه (‌شامل واگذاری اعتبارات و نگهداری حساب) حسابرسی، نظارت و کنترل در نحوه انجام‌هزینه‌ها می‌باشد. ب - معاونت پارلمانی - حقوقی - مسئول تهیه و تنظیم لوایح مورد نیاز سپاه، برقراری ارتباط سپاه با دولت و مجلس، ابلاغ قوانین مصوبه به سپاه، ‌نظارت بر اجرای صحیح قوانین و مقررات، دفاع از حقوق سپاه در مراجع حقوقی، و دریافت تدابیر سیاسی دولت و ابلاغ آن به سپاه می‌باشد. ج - معاونت لجستیکی و مهندسی - مسئول تهیه و تأمین نیازمندیهای تدارکاتی و لجستیکی، احداث تأسیسات مورد نیاز و انجام امور مهندسی‌می‌باشد.

‌ماده 39 - گسترش واحدهای محلی بسیج باید به گونه‌ای باشد که در کوتاه‌ترین مدت ممکن در تمامی محله‌ها هسته‌های مقاومت تشکیل شود.

‌ماده 47 - سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران از نظر سیاسی و عقیدتی تابع ولایت فقیه بوده و از کلیه احزاب و گروههای سیاسی مستقل می‌باشد‌و خود نیز هرگز نباید در جامعه شخصیت حزبی پیدا کرده به صورت یک حزب یا سازمان سیاسی عمل نماید.

‌ماده 7 - همکاری با ارتش جمهوری اسلامی ایران در مواقع لزوم در جهت پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی ایران. ‌تبصره - موارد لزوم و کیفیت همکاری سپاه با ارتش را شورای عالی دفاع تعیین می‌کند.

‌ماده 17 - وزیر سپاه پاسداران موظف است با همکاری سازمان امور اداری و استخدامی کشور در حدود این اساسنامه طرح تشکیلات وزارت سپاه و‌ضوابط اداری و استخدامی پرسنل سپاه (‌اعم از حوزه فرماندهی و وزارتی و دفا‌تر نمایندگی امام) را به صورت لایحه تهیه و ظرف مدت 6 ماه از تاریخ‌تصویب این قانون تقدیم مجلس نماید. ‌این ماده واحده در جلسه روز پنجشنبه ششم دی ماه یک هزار و سیصد و شصت و سه مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ1363. 10. 15 به تأیید شورای محترم نگهبان رسیده است.

‌ماده 40 - در رده‌های اجرایی بسیج به تناسب اقشار و صنوفی که تحت پوشش آن بسیج‌اند یک نفر از هر قشر و صنف از افراد موجه و قابل اعتماد و‌یک نفر از روحانیون موجه محل به سرپرستی مسئول واحد بسیج مربوطه شورای بسیج را تشکیل می‌دهند. این شورا برای مسئول بسیج شورای‌مشورتی خواهد بود و تصمیم گیرنده نهایی مسئول بسیج است. ‌تبصره - روحانی شورا باید به تأیید مقام رهبری یا نماینده‌ای که در سپاه تعیین نمایند، یا نماینده نماینده رهبری در هر رده برسد. دیگر اعضاء شورا‌به وسیله مسئول بسیج و روحانی شورای مربوطه تعیین می‌شوند.

‌ماده 48 - اعضاء سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حق عضویت در هیچ حزب و گروه یا سازمان سیاسی را ندارند. و ادامه عضویت آن‌ها موجب اخراج‌از سپاه خواهد شد.

‌ماده 8 - همکاری با ارگان اطلاعاتی کل کشور طبق قانونی که به تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد رسید.

‌ماده 18 - شورای عالی سپاه - به منظور ایجاد هماهنگی بین حوزه‌های فرماندهی و وزارتی و تنظیم و تصویب خط مشی و طرح و برنامه‌ها و‌شرح وظائف قسمت‌ها و دستورالعمل‌ها در حوزه فرماندهی در حدود اساسنامه شورایی مرکب از مسئولین زیر به نام شورای عالی سپاه تشکیل می‌گردد. ‌مصوبات این شورا باید به اطلاع مقام رهبری یا نماینده‌ای که در سپاه تعیین نمایند برسد و در صورتی که به وسیله مقام رهبری یا نماینده ایشان نقض‌نشود، لازم‌الاجرا خواهد بود. ‌الف - فرمانده کل. ب - وزیر سپاه. ج - رئیس ستاد مرکزی. ‌د - مسئول واحد بسیج مستضعفین. ‌ه‍- مسئول واحد اطلاعات. ‌و - مسئول واحد طرح و عملیات. ‌ز - مسئول واحد امور پرسنلی. ح - مسئول واحد تدارکات و لجستیک. ط - مسئول واحد تبلیغات و انتشارات. ی - مسئول واحد آموزش عقیدتی سیاسی. ک - نماینده رهبری (‌در صورت وجود).

‌ماده 41 - افراد ارتش بیست میلیونی به صورت زیر دسته‌بندی می‌شوند: (‌الف) - اعضای عادی - عموم اقشار معتقد به قانون اساسی جمهوری اسلامی و اهداف انقلاب اسلامی که پس از گذراندن دوره آموزش عمومی‌به عضویت عادی ارتش بیست میلیونی (‌بسیج مستضعفین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) درآمده و سازماندهی می‌شوند، و در حدود قوانین و مقررات‌فعالیتهای پشتیبانی و رزمی زمان جنگ، و همچنین فعالیتهای عمرانی، خدماتی، اجتماعی، سیاسی و اطلاعاتی خواهند داشت. (ب) - اعضای فعال - افرادی هستند که پس از گذراندن دوره‌های آموزش عمومی سازماندهی شده و با تداوم آموزش و برنامه‌های ویژه انسجام‌آن‌ها حفظ خواهد شد. ‌تبصره - اعضای عادی و فعال از پرسنل کادر ثابت نبوده و حقوق ثابت دریافت نخواهند کرد. (ج) - اعضای ویژه - افراد فعالی هستند که صلاحیتهای یک پاسدار را دارا می‌باشند و دارای پرونده آموزشی و فردی بوده و به هنگام نیاز سپاه به‌طور تمام وقت در اختیار سپاه قرار می‌گیرند این افراد دارای کارت مخصوص بوده و در رابطه منظم با سپاه هستند.

‌ماده 49 - نیازهای اساسی گذران زندگی، مسکن، درمان پاسدار و خانواده وی در دوران خدمت و ازکارافتادگی و بازنشستگی نیز تأمین می‌شود. ‌ضوابط آن در آیین‌ نامه‌ای که به تصویب شورای عالی سپاه می‌رسد، تعیین خواهد شد.

‌ماده 9 - برنامه‌ریزی، سازماندهی، اداره و فرماندهی و اجرای آموزشهای عقیدتی، سیاسی و نظامی اعضاء بسیج مستضعفین بر طبق موازین‌اسلامی.

‌ماده 19 - مسئولین دیگر واحدهای ستاد مرکزی و معاونین وزیر سپاه می‌توانند در جلسات شورای عالی سپاه بدون حق رأی شرکت نمایند.

‌ماده 42 - کلیه افراد و مسئولین واحدهای ستادی بسیج و فرماندهان مراکز بسیج و فرماندهان منطقه مقاومت (‌در شهر‌ها) از پاسداران خواهند بود‌فرماندهان ناحیه مقاومت، پاسدار و یا از اعضای ویژه بسیج، فرماندهان پایگاه مقاومت از اعضای ویژه و فرماندهان گروههای مقاومت از اعضای فعال‌خواهند بود.

‌ماده 10 - مشارکت در عملیات امدادی به هنگام بروز بلایا و حوادث و انجام خدمات امدادی، آموزشی، تولیدی و جهاد سازندگی به درخواست‌دولت و با رعایت کامل موازین عدل اسلامی در زمان صلح در حدی که به تشخیص شورای عالی سپاه، آمادگی رزمی لازم را برای انجام مأموریتهای‌خود از دست ندهد.

‌ماده 20 - جلسات شورای عالی بدون حضور فرمانده کل (‌و در غیاب وی قائم مقام فرمانده کل) و وزیر سپاه (‌و در غیاب وی قائم مقام وزیر سپاه) و‌نماینده رهبری - در صورت وجود - (‌و در غیاب وی قائم مقام او) رسمیت نخواهند داشت. ‌تبصره - جلسات شورای عالی با حضور دو سوم اعضاء رسمیت یافته و مصوبات آن با اکثریت آراء حاضرین خواهد بود.

‌ماده 11 - پرورش و آموزش اعضاء سپاه طبق تعالیم و موازین اسلامی مبتنی بر رهنمودهای ولایت فقیه در زمینه‌های عقیدتی، سیاسی و نظامی در‌جهت کسب توان لازم به منظور انجام مأموریتهای محوله.

‌ماده 21 - جلسات شورای عالی به طور منظم هفته‌ای یک‌بار و در مواقع ضروری به درخواست فرمانده کل، یا وزیر سپاه، یا نماینده رهبری (‌در‌صورت وجود)، جلسات فوق‌العاده تشکیل می‌گردد.

‌ماده 22 - مصوبات شورای عالی در حوزه فرماندهی از طریق سلسله مراتب و مجاری تشکیلاتی ابلاغ و اجراء می‌شود.

‌ماده 23 - فرمانده کل سپاه موظف است ظرف 48 ساعت مصوبات شورای عالی سپاه را جهت اجراء به واحدهای مربوطه ابلاغ نماید و در صورت‌تخلف با تصویب شورای عالی گزارش امر به اطلاع مقام رهبری می‌رسد.

‌ماده 24 - ستاد مرکزی - واحدهای امور پرسنلی، آموزش نظامی، آموزش عقیدتی سیاسی، انتشارات و تبلیغات، اطلاعات، طرح و عملیات، بسیج‌مستضعفین و مهندسی ستاد مرکزی را تشکیل می‌دهند که تحت ریاست رئیس ستاد اداره می‌شود، ستاد مرکزی فرمانده کل را در جهت اجرای اهداف‌سپاه از طریق برنامه‌ریزی و پشتیبانی و نظارت یاری می‌نماید. ‌مسئولین واحدهای ستاد مرکزی معاونین فرمانده کل در تخصص مربوطه بوده و ستاد مرکزی وظایف خود را با همکاری ستادهای دیگر رده‌ها انجام‌می‌دهد.