فصل بیستم - ثبت املاک و دفتر املاک و استعلام بازداشتی ( 297 تا 333 ) عدم ثبت بیش از یک واقعه در یک صفحه دفاتر ارسالی به مرکز بند 297 - با آنکه قسمت اخیر ماده سه اصلاحی آیین‌ نامه قانون ثبت صراحت داشته و قبلاً هم تذکر داده شده برای دفاتر املاکی که به مرکز ارسال می‌گردد منظور نمودن سه صفحه سفید و ثبت انتقالات بعدی ضرورتی ندارد، اخیراً مشاهده شده است که بعضی از واحدهای ثبتی در یک صفحه دفتر ارسالی به مرکز بیش از یک ثبت درج نموده‌اند که این عمل باعث اشکال شده است. از این رو به منظور وحدت رویه و جلوگیری از هرگونه بی ترتیبی، مقتضی است مراقبت شود در هر صفحه از دفتری که به مرکز ارسال می‌گردد از قید بیش از یک ثبت خودداری گردد، بدیهی است با این ترتیب رعایت تسلسل شماره ثبت نیز خواهد شد. (بخشنامه شماره 3016 /3 - 1354/04/29) ثبت خلاصه معامله و اطلاع نامه فسخی بند 298 - الف : روسای ثبت باید نسبت به ثبت خلاصه معاملات و اطلاع نامه های فسخی املاک ثبت شده و بایگانی نمود کلیه خلاصه ها در پرونده های ثبتی نظارت مستقیم داشته و مراقبت نمایند خلاصه های واصله ظرف 24 ساعت در دفاتر مربوطه ثبت و چنانچه ثبت آن متوقف به رفع نواقصی داشته باشد بایستی ظرف همان مدت مورد اقدام قرار داده و پس از رفع نقض بدون تاخیر به ثبت برسد و اگر خلاصه معامله مربوط به املاکی است که ثبت نشده ظرف 24 ساعت در پرونده ثبتی مربوطه بایگانی و فهرست شود. ب : در موقع انتقال روسای ادارات باید تعداد خلاصه های ثبت نشده در صورت مجلس تحویل و تحویل قید شود. ج : روسای ثبت باید نظارت کامل نمایند که خلاصه معاملات ظرف 24 ساعت پس از وصول در دفتر املاک ثبت شود و در صورت وجود نقصی ظرف همان مدت رفع نقص نمایند. د - در مواردی که املاک ثبت شده به قطعات مفروز تقسیم و متدرّجاً مورد معامله قرار می‌گیرد خروج آن را به ترتیب وصول طبق بند 2 ماده 104 آیین‌ نامه قانون ثبت در دفتر املاک مربوطه قید و در دفتر جاری به نام خریدار ثبت نماید.». ه : در مواردی که املاک ثبت شده به قطعات مفروز تقسیم و متدرّجاً مورد معامله قرار می‌گیرد خروج آن را به ترتیب وصول طبق بند 2 ماده 104 آیین‌ نامه قانون ثبت در دفتر املاک مربوطه قید و در دفتر جاری به نام خریدار ثبت نماید. (بند 431 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) تکمیل دفاتر املاک بند 299 - به طوری که اطلاع دارند اغلب واحدهای ثبتی به عللی موفق نشده اند کلیه خلاصه معاملات ثبت شده را در دفاتر املاک ثبت نمایند و به همین مناسبت بی ترتیبی و مشکلاتی جهت انتقال گیرندگانی که برای صدور و اخذ سند مالکیّت مورد انتقال به واحدهای ثبتی مراجعه می نمایند ایجاد می‌شود، بنابراین برای رفع این محظور، دفاتر اسناد رسمی باید همکاری بیشتری در این مورد با واحدهای ثبتی مبذول دارند و در مواقعی که نسبت به املاک ثبت شده به منظور انجام معامله بازداشت یا عدم بازداشت ملک مورد معامله استعلام می‌شود فتوکپی یا رونوشت سند مالکیّت را که به وسیله ذی نفع تهیه و مورد تایید دفترخانه قرار می‌گیرد ضمیمه استعلام نموده به واحد ثبتی ارسال نمایند و ادارات ثبت فوراً ستون خلاصه معاملات را با دفاتر املاک تطبیق نموده و در صورتی که خلاصه معامله ای به شرح ستون خلاصه معاملات سند در دفتر املاک ثبت نشده باشد نسبت به ثبت آن در دفتر املاک اقدام نموده و سپس با قید این جمله که (معاملات مندرج در ستون معامله سند مالکیّت کلاً در دفتر ثبت شده است) به صدور پاسخ استعلام مبادرت نمایند. در صورتی که ستون نقل و انتقالات سند مالکیّت سفید باشد و مالک برای اولین بار قصد انجام معامله را داشته باشد و سردفتر اسناد رسمی در برگ استعلام کتباً عدم انجام معامله قبلی را گواهی و تایید نمایند احتیاجی به ارسال فتوکپی یا رونوشت سند مالکیّت ندارد. انتظار دارد با اجرای این دستور در تکمیل دفاتر املاک اقدام نمایند تا مشکلات مراجعه کنندگان مرتفع گردد. (بخشنامه 5588 /3 - 1353/09/27) تنظیم و نگهداری دفتر نمایندگان املاک بند 300 - تخصیص دفتر واحدی برای هر بخش یا دهستان در صورتی که دارای شماره اصلی و فرعی زیادی نباشد لازم نیست و می‌تواند از یک جلد دفتر برای چند قطعه یا بخش که به ثبت عمومی گذاشته شده به طور مسلسل استفاده نمایید، مشروط بر اینکه اولاً، در ظهر ورق اول دفتر فهرست منظم شماره های اصلی و فرعی هر قطعه را با ذکر تعداد صفحات مربوطه و ثانیاً، پس از ختم شماره های اصلی و فرعی هر قریه ای به تناسب احتیاج چند صفحه برای ثبت شماره های فرعی از قلم افتاده و امثال آن سفید گذارده شود. 2 - پس از انتشار آگهی های نوبتی شماره های اصلی هر ملک و فرعی های مربوط به شماره اصلی که در موقع توزیع اظهارنامه تعیین شده به ترتیب در دفتر مزبور ثبت می‌شود. 3 - مشخصات ملک و تاریخ و شماره ثبت و صفحه دفتر املاک بعد از صدور ورقه ملکیّت در ستون های مربوطه دفتر مزبور قید و دفتر نامبرده در دفتر املاک حفظ و نگهداری می‌شود. 4 - با منظم نگهداشتن دفتر مزبور دیگر ضرورتی برای تنظیم و نگهداری دفتر آمار مربوط به املاک وجود ندارد. -(بند 387 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) تبدیل اسناد مالکیّت مشاعی به یک جلد بند 301 - در مواردی که مالک یک قسمت از ملک مورد ثبت، سند مالکیّت خود را مشاعاً یا مفروزاً قبلاً انتقال داده و می خواهد باقیمانده مورد ثبت را به همان شخص انتقال دهد لازم است سردفتر تنظیم کننده سند معامله اخیر، اصل سند مالکیّت را با خلاصه معامله به ثبت محل ارسال دارد که سند مالکیّت جدید طبق مقررات صادر شود. چون در این بخشنامه تکلیف اشخاصی که دارای مالکیّت مشاعی متعدّد می‌باشد تعیین نگردیده لزوماً تذکر می دهد که تبدیل اسناد مالکیّت مشاعی متعدّد به یک جلد اشکال ندارد. بنابراین با درخواست مالک اسناد مالکیّت مشاعی را اخذ و در پرونده بایگانی نموده و با رعایت مقررات یک جلد سند مالکیّت به مقدار مجموع اسناد مالکیّت مشاعی ابطال شده صادر و به مالک تسلیم نمایید. (بخشنامه شماره 120 /3 - 1354/01/18) امضای سند مالکیّت و دفتر املاک بند 302 - مدیر ثبت و دارنده اختیار امضای اسناد مالکیّت باید در مورد اسناد که ثبت دفتر املاک شده و به جهت تغییر متصدی مربوطه یا جهت دیگر به امضا نرسیده اگر اشکالی در بین نباشد با قید تاریخ، سند مالکیّت و دفتر املاک را امضا کند. (بند 428 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) صدور سند مالکیّت زمین به نام وارث بند 303 - هرگاه وارثی با تسلیم مدارک مربوطه تقاضای صدور سند مالکیّت نسبت به سهم الارث خود را از رقبه ای که منحصراً سند مالکیّت آن به عنوان زمین به نام مورث آنها صادر شده باشد بنمایند و مدعی باشند که در زمین مورد نظر هیچ نوع اعیانی وجود نداشته و ندارد، در این مورد در صورتی که رقبه منظور به نام مورث به عنوان زمین مطلق سند مالکیّت صادر و تسلیم شده باشد و با معاینه محل معلوم شود که زمین به حال اولیه باقی است و فاقد هر نوع اعیانی می‌باشد و این موضوع مورد تایید و تصدیق رئیس واحد ثبتی قرار گیرد وضع و استثناء ثمینه اعیانی از سهم الارث وارث مورد ندارد. (بخشنامه شماره 710 /3 - 1354/02/06) نحوه صدور سند مالکیّت باقیمانده و المثنی و رسیدگی به هزینه آن بند 304 - در مورد املاکی که سند مالکیّت آن مفقود و یا از طرف مالک به نحوی تقاضای تجدید سند می‌شود، در مورد فقدان پس از انجام تشریفات مقرّر در ماده 120 آیین‌ نامه قانون ثبت و تبصره های آن، و در سایر موارد پس از اخذ سند مالکیّت اصلی، چنانچه مورد ثبت قبلاً تفکیک و نسبت به قطعات تفکیکی معامله انجام شده باشد نقل تمام انتقالات در سند مالکیّت المثنی کار زائدی است، لذا مانعی ندارد که با رسیدگی لازم و دقیق و در صورت لزوم با معاینه محل و تنظیم صورت مجلس لازم تعیین نمایند چه مقدار از مورد ثبت به ملکیّت مالک باقی است و همان مقدار را در دفتر املاک ثبت و سند مالکیّت صادر شود. بدیهی است چنانچه قطعه مورد ثبت تفکیکی سابق باشد باید هزینه تفکیک بر طبق ماده 150 قانون ثبت احتساب و وصول شود و چنانچه مورد درخواست باقیمانده بوده و نسبت به آن عمل تفکیک انجام نشده باشد طبعاً به باقیمانده، هزینه تفکیکی تعلّق نخواهد گرفت. (بخشنامه شماره 8253 /3 - 1355/12/05) ثبت ملک به نام ارتش طبق دادنامه قطعی بند 305 - هر موقع که از طرف وزارت دفاع یا نمایندگان ارتش دادنامه قطعی بر تملیک ملکی به ارتش ارائه شود در صورت اجرای دادنامه قطعی مزبور، ارتش قائم مقام متقاضی ثبت بوده و همانطور که در مورد کلیه احکام قطعی صادره از محاکم رسمی دادگستری عمل می کنند بر اساس و مدلول حکم صادره و بر طبق قانون پس از طی تشریفات قانونی ملک را به نام ارتش به نمایندگی دولت در دفتر املاک ثبت نموده، سند مالکیّت صادر نمایید. بدیهی است در این قبیل موارد مطالبه سند انتقال و خلاصه معاملات موردی نخواهد داشت. -(بند 386 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) تبدیل حد به کوچه و اصلاح سند مالکیت بند 306 - چنانچه در نتیجه تغییر وضع مجاور املاک ثبت شده و تبدیل حد به کوچه، اصلاح سند مالکیّت در حدی که قبلاً به ملک مجاور و فعلاً به کوچه محدود است تقاضا شود، پس از معاینه محل و احراز وجود کوچه، اصلاح سند مالکیّت با رعایت ضوابط مقرّر فراز یک در بند (ز) امور متفرقه، اختیارات تفویضی هیات نظارت به روسای واحدهای ثبتی مانعی ندارد. (اصلاحی بند 382 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349) ذکر ابنیه مستحدثه در اسناد مالکیّت اراضی بند 307 - چون ماده 117 آیین‌ نامه قانون ثبت مشعر بر این است که تغییر وضعیت املاک ثبت شده مستلزم تغییر سند مالکیّت نیست، بنابراین موافقت با درخواست تغییر سند مالکیّت و دادن سند جداگانه مقدور نیست ولی هرگاه مالک بخواهد برای اجاره دادن ساختمان های احداث شده در زمین ثبت شده در سند مالکیّت زمین منعکس گردد می‌تواند با اعزام نماینده و معاینه محل و تنظیم صورت مجلس و در صورت لزوم اخذ جواز ساختمان و پایان کار ساختمان هایی را که مالک در داخل محدوده زمین ثبت شده ایجاد نموده با تعیین شماره فرعی از شماره اصلی زمین، مراتب را در ملاحظات ثبت زمین در دفتر املاک و در سند مالکیّت قید نمود. بدیهی است در اجرای این دستور باید از لحاظ تطبیق محل، با مورد ثبت و اینکه ساختمان های احداثی کلاً داخل در محدوده سند مالکیّت است کمال دقّت و مراقبت به عمل آید که طبق مدلول آن اقدام نمایید. در مواردی که مالک بخواهد قسمتی از ملک خود را مورد معامله شرطی یا رهنی و نظایر آن قرار دهد بایستی پس از انجام عملیات تفکیکی با حدود تفکیکی مبادرت به تنظیم سند گردد. اعاده دادرسی و خودداری از صدور سند مالکیّت بند 308 - ارائه رونوشت قرار قبولی دادخواست اعاده دادرسی قبل از ثبت ملک در دفتر املاک نسبت به احکامی که در جریان اعتراض به ثبت صادر شده تا حصول نتیجه نهایی رسیدگی، برای خودداری از صدور سند مالکیّت کافی بوده ولی چنانچه به جای رونوشت قرار مزبور گواهی تقدیم دادخواست تسلیم و پس از اخطار اداره ثبت هم ظرف یک ماه رونوشت قرار مزبور از طرف ذینفع داده نشود جریان ثبتی تعقیب خواهد شد. -(بند 379 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349) تقاضای دادسرا در صدور سند مالکیّت وثیقه به نام دولت بند 309 - در موردی که دادستان بخواهد طبق ماده 136 مکرّر قانون آیین دادرسی کیفری عمل کند می‌تواند ملک مورد وثیقه را ضبط نموده و به کسی که ملک را به وثیقه گذاشته (اعم از متهم یا دیگری که به نفع متهم ملک را به وثیقه گذارده) موضوع را اخطار کند. شخصی که به او اخطار شده می‌تواند در موعد مقرّر به دادگاه مراجعه کند. اگر ذینفع به دادگاه مراجعه ننموده و یا دادگاه پس از مراجعه عمل دادستان را تایید کرد، دادستان می‌تواند تقاضای ثبت ملک یا قسمتی از آن را به نفع دولت بنماید. بنابراین لازم است مفاد دستور را به موقع اجراء گذارده و مراتب را به دادسراهای مربوطه اعلام نمایند. (بند 378 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1394) متمّم اسناد مالکیت بند 310 - پس از پر شدن ستون هایی که برای قید انتقالات ملک در صفحات آخر اسناد مالکیّت پیش بینی شده به تقاضای مالک ملک و دستور رئیس اداره مربوطه، دفترچه متمّم اسناد مالکیّت طبق نمونه به سند مالکیّت مربوطه ضمیمه و پس از پلمپ با اخذ بها به متقاضی تسلیم می‌شود. -(بند 433 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349 و بخشنامه 9385 /3 - 1353/10/05 اصلاحی) صدور سند مالکیّت بعد از تنظیم و ثبت سند انتقال اجرایی بند 311 - ادارات ثبت پس از طی تشریفات اجرایی و تنظیم و ثبت سند انتقال و اعلام مراتب به دفاتر اسناد رسمی مبنی بر بی اعتباری سند مالکیّت قبلی، به تقاضای خریدار نسبت به صدور سند مالکیّت مورد انتقال اقدام نماید. (بخشنامه شماره 8149 /3 - 1353/09/17 اصلاحی) نگاهداری سند مالکیّت و تحریر آن بند 312 - برای جلوگیری از سوء استفاده احتمالی از اسناد مالکیّت سفید، باید مراتب ذیل رعایت شود: الف : کلیه اسناد مالکیّت سفید باید در قفسه آهنی به مسئولیت مدیر بایگانی و کارمند مورد اعتماد دیگری نگهداری شود و اسناد مالکیّت مزبور به ترتیب شماره چاپی در دفتر نمونه 1095 ثبت و در موقع تحریر سند مالکیّت با ذکر شماره پرونده ثبتی به متصدی پاکنویس اسناد مالکیّت با اخذ رسید تسلیم شود. ب : برای تحریر اسناد مالکیّت از کارمندانی که دارای خط خوب و خوانا بوده استفاده شود و در صورتی که اشتباه در تحریر موجب ابطال سند مالکیّت شود باید با توضیح لازم در مقابل رسیدی که قبلاً در دفتر داده شده سند مالکیّت سفید دیگری اخذ گردد و در آخر هر سال اسناد مالکیّت باطل شده با تشکیل کمیسیونی مرکب از رئیس اداره و متصدی امر و رئیس حسابداری و تنظیم صورت مجلس که حاوی شماره چاپی و شماره دفتر رسید باشد معدوم نموده و یک نسخه از صورت مجلس به کارپردازی ثبت محل فرستاده شود. روسای ادارات مربوطه در این مورد مسئولیت مستقیم خواهند داشت. (بند 432 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349) تجمیع بند 313 - به منظور تسریع بیشتر در کار مراجعین و جلوگیری از مکاتباتی که ممکن است برای متقاضیان ایجاد معطلی و مشکل نماید به کلیه مدیران ثبت مناطق و شهرستان ها و واحدهای ثبتی که اختیار امضا اسناد مالکیّت و ثبت دفتر املاک داده شده اجازه داده می‌شود در مواردی که دو یا چند پلاک که در اثر ساختمان یا لااقل دیوارکشی به صورت واحدی درآمده باشد و یا قطعاتی که وصل به هم باشد و با رعایت مقررات مربوطه و در نظر گرفتن شرایط این دستور، مالک تقاضای تجمیع نماید و یا مالک یا مالکین املاک مزبور سهام مشاعی برابر در املاک مورد تجمیع داشته باشند و با تسلیم اسناد مالکیّت صادره قصد تجمیع حدود داشته باشند و انجام تقاضا به هیچ وجه مخالف مقررات جاری نبوده و موجب تضییع حق و تعارض و تولید اختلافی نگردد و ملک در بیع شرط یا وثیقه و بازداشت و بند (ز) نباشد، با ترسیم نقشه و تنظیم صورت مجلس که متضمن حدود تجمیع شده باشد مشروط بر اینکه تجاوزی به مجاورین و کوچه ها و معابر و اموال عمومی نشود و حدود تجمیعی با حدود املاک مجاورین از هر حیث مطابق و با دفتر املاک نیز تطبیق نماید، دستور اصلاح و تجمیع را با بایگانی نمودن اسناد مالکیّت اولیه و صدور سند مالکیّت جدید صادر و مراتب را با در نظر گرفتن کلیه مقررات مربوطه در دفتر املاک توضیح دهند. ضمناً تذکر می دهد نسبت به پلاک هایی که حدود آنها به مسیل و یا کوه و یا نظایر آن محدود شده از شمول این دستور خارج است بدیهی است این اجازه نظارت کامل مدیران مناطق بر حسن جریان نخواهد بود. (بخشنامه 5354 /3 - 1353/09/17) ارزش ملک در سند مالکیّت بند 314 - قید ارزش ملک در سند مالکیّت صرفاً برای تشخیص حقوق دولت است و در موقع تجدید سند مالکیّت به نام خریداران در ستون ارزش ملک جمله (طبق سند انتقال) نیز علاوه می‌شود و در مورد اسناد مالکیّت المثنی بایستی از بهای مذکور در ثبت دفتر املاک تبعیت شود و ارزیابی آن در صورت وجود تفاوت فاحش فقط از نظر اجرای تبصره یک ماده 120 آیین‌ نامه ثبت از جهت انتشار یا عدم انتشار آگهی مانعی ندارد. -(بند 374 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349) تسهیل در مورد اسناد مالکیّتی که پلمپ آن مفقود گردیده است بند 315 - در مواردی که پلمپ سند مالکیّت مفقود گردیده و به تقاضای مالک ملک نسبت به پلمپ سند اقدام می‌شود، عملاً رویه ادارات و نواحی ثبت مرکز بر این است که این مورد را با حضور و امضای نماینده دادستان ضمن صورت مجلس انجام می دهند. به منظور تسهیل در کار مراجعین و با عنایت به اینکه دخالت نماینده دادستان در موارد مذکور در دستورات صادره تجویز نشده است، لذا در دو مورد فوق ا‌لذکر حضور و امضای نماینده دادستان ضروری به نظر نمی رسد، مقرّر می‌گردد به تقاضای مالک ملک و دستور رئیس اداره مربوطه پس از تطبیق سند مالکیّت ارائه شده با ثبت دفتر املاک و عدم وجود اختلاف و احراز اصالت سند عمل شود. (فراز 433 مجموعه بخشنامه و بخشنامه شماره 9358 /3 - 1353/10/05 اصلاحی) منع قید حقابه در اظهار‌نامه و سند مالکیّت و اسناد و انتقال بند 316 - چون به موجب ماده 9 قانون آب و نحوه ملی شدن آن، صدور اسناد رسمی راجع به حقابه ممنوع گردیده و طبق قانون مذکور حقابه عبارت از حق مصرف آبی است که به منظور استفاده مفید و معقول از آب با رعایت مقررات پیش بینی شده در قانون از طریق صدور پروانه به اشخاص حقیقی یا حقوقی واگذار می‌شود، لازم است در موقع قبول تقاضای ثبت املاک مجهول المالک و انتشار آگهی های نوبتی آن و هنگام صدور اسناد مالکیّت املاکی که جریان ثبتی آنها با ذکر حقابه خاتمه یافته و همچنین تنظیم اسناد انتقال اعم از معاملات قطعی، شرطی، رهنی، وثیقه و غیره در مورد رقباتی که با قید حقابه یا حق الشرب درخواست ثبت یا سند مالکیّت صادر گردیده از ذکر حق مزبور خودداری نموده و به جای آن عبارت (با حق استفاده از مقررات قانون آب را بر طبق نحوه ملی شدن آن) قید نمایند. ضمناً توجّه می دهد که قنوات مشمول مقررات قانون مذکور نمی‌باشد. -(بند 354 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349) نحوه ابطال سند مالکیّت المثنی بند 317 - به طوری که از اداره کل ثبت تهران گزارش رسیده، در مورد نحوه ابطال سند مالکیّت المثنی بعد از اینکه سند مالکیّت اصلی به دست آمده و از طرف مالک اعلام می‌شود کسب تکلیف شده، بدین وسیله خاطرنشان می‌نماید در هر مورد که سند مالکیّت اصلی به دست آید و از طرف مالک کتباً اعلام گردد چنانچه با سند مالکیّت المثنی معامله انجام نشده باشد ابطال سند مالکیّت المثنی مانعی ندارد، بدیهی است مراتب باید پیرو بخشنامه مربوط به فقدان سند مالکیّت به دفاتر اسناد رسمی تابعه بخشنامه شود، و چنانچه با سند مالکیّت المثنی معامله انجام شده باشد، سند مالکیّت اصلی اخذ و پس از ابطال در پرونده ثبتی مربوطه ضبط گردد. (اصلاحی بخشنامه شماره 3394 /3 - 1354/05/18) صدور سند مالکیّت برای تمام طبقات آپارتمان حسب درخواست مالک بند 318 - نسبت به آپارتمان هایی که با رعایت ضوابط مقرّره تفکیک شده است، در صورت درخواست مالک، اداره ثبت بر اساس صورت مجلس تفکیکی و با ابطال سند مالکیّت اولیه در مورد هر یک از آپارتمان ها، سند تفکیکی جداگانه صادر و تسلیم نمایند. (اصلاحی بخشنامه 4460 /3 - 1355/06/31) مرجع رسیدگی به اعتراض مالکان آپارتمان ها بند 319 - چون از نظر نحوه وصول و دریافت هزینه های مشترک آپارتمان ها و مرجع مربوطه ممکن است اختلاف پیش آید، لذا خاطرنشان می نماید: 1 - در این مورد بر اساس لایحه قانونی اصلاح قانون الحاق ماده ده مکرّر و دو تبصره به قانون تملّک آپارتمان مصوّب 1359/03/17 شورای انقلاب اسلامی به شرح زیر عمل شود: -(متن ماده ده قانون فوق ا‌لذکر): «ماده 10 مکرّر قانون تملّک آپارتمان ها مصوّب سال 1351 و تبصره های آن به شرح زیر اصلاح و یک تبصره به عنوان تبصره 3 به آن افزوده می‌گردد: -ماده 10 مکرر - در صورت امتناع مالک یا استفاده کننده از پرداخت سهم خود از هزینه های مشترک از طرف مدیر یا هیات مدیران وسیله اظهارنامه با ذکر مبلغ بدهی و صورت ریز آن مطالبه می‌شود. هرگاه مالک یا استفاده کننده ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اظهارنامه سهم بدهی خود را نپردازد مدیر یا هیات مدیران می‌توانند به تشخیص خود و با توجّه به امکانات از دادن خدمات مشترک از قبیل شوفاژ، تهویه مطبوع، آب گرم، برق، گاز و غیره به او خودداری کنند و در صورتی که مالک و یا استفاده کننده همچنان اقدام به تصفیه حساب نماید اداره ثبت محل وقوع آپارتمان به تقاضای مدیر یا هیات مدیران برای وصول وجه مزبور بر طبق اظهارنامه ابلاغ شده اجراییه صادر خواهد کرد. عملیات اجرایی وفق مقررات اجرای اسناد رسمی صورت خواهد گرفت و در هر حال مدیر یا هیات مدیران موظف می‌باشند که به محض وصول وجوه مورد مطالبه یا ارائه دستور موقت دادگاه نسبت به برقرای مجدد خدمات مشترک فوراً اقدام نمایند. -تبصره 1 - رونوشت مدارک مثبت سمت مدیر یا هیات مدیران و صورت ریز سهم مالک یا استفاده کننده از هزینه های مشترک و رونوشت اظهارنامه ابلاغ شده به مالک یا استفاده کننده باید ضمیمه تقاضانامه صدور اجراییه گردد. -تبصره 2 - نظر مدیر یا هیات مدیران ظرف ده روز پس از ابلاغ اظهارنامه به مالک در دادگاه نخستین محل وقوع آپارتمان قابل اعتراض است. دادگاه خارج از نوبت و بدون رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی به موضوع رسیدگی و رای می دهد. این رای قطعی است. در مواردی که طبق ماده فوق تصمیم به قطع خدمات مشترک اتخاذ شده و رسیدگی سریع به اعتراض ممکن نباشد دادگاه به محض وصول اعتراض اگر دلایل را قوی تشخیص دهد دستور متوقف گذاردن تصمیم قطع خدمات مشترک را تا صدور رای خواهد داد. -تبصره 3 - در صورتی که مالک یا استفاده کننده مجدداً و مکرراً در دادگاه محکوم به پرداخت هزینه های مشترک گردد علاوه بر سایر پرداختی ها مکلّف به پرداخت مبلغی معادل مبلغ محکومٌ بها به عنوان جریمه می‌باشد». 2 - در صورتی که مالکان در تشکیل مجمع عمومی توافق نکنند به دستور ماده 6 آیین‌ نامه مصوّب اردیبهشت ماه 1347 باید به وزارت مسکن و شهرسازی مراجعه نماید. (بخشنامه 1574 /3 - 1355/03/09) امضا و مهر نمودن پاسخ استعلامیه های ثبتی اعم از کامپیوتری و غیره بند 320 - شایسته است با دقّت کامل نسبت به امضا و مهر نمودن پاسخ استعلامیه ها اعم از کامپیوتری و غیر آن اقدام لازم معمول و در حفظ و حراست مُهرهای تحویلی و جلوگیری از هرگونه سوء استفاده احتمالی نهایت دقّت را مبذول دارند. (اصلاحی بخشنامه شماره 7366 /5 - 1355/07/06) ارسال پاسخ به مراجع قضایی راجع به وثایق معرفی شده بند 321 - در مورد استعلاماتی که از مراجع قضایی به وثائق معرفی شده از طرف متهمین به عمل می‌آید لازم است جریان ثبتی ملک که حاوی کلیه اطلاعات و خصوصیات و همچنین شمول دارای موانع قانونی باشد سریعاً در پاسخ اعلام و ضمناً در مواقعی که پاسخ استعلام مراجع مذکور صادر می‌گردد باید فوری برای جلوگیری از معامله معارض اقدام و قبل از احراز اینکه وثیقه معرفی شده قبول و قرار قبولی صادر و یا اساساً قراری در این باب صادر نشده از صدور پاسخ استعلام به دفاتر اسناد رسمی خودداری شود. (بخشنامه 3512 /3 - 1353/06/18) نحوه پاسخ به استعلامات ثبتی بند 322 - چون مشاهده می‌شود که بعضی از واحدهای ثبتی در ذیل پاسخ استعلامات صادره به دفاتر اسناد رسمی (موضوع ماده 31 آیین‌ نامه قانون دفاتر اسناد رسمی مصوّب 1317 و تبصره الحاقی به آن) مطالبی اضافه می نمایند که مورد سوال واقع نشده است و این امر مورد شکایت عدیده ارباب رجوع گردیده است، علیهذا مقتضی است واحدهای ثبتی منحصراً در حد موضوع مورد استعلام پاسخ تهیه و به دفاتر اسناد رسمی ارسال دارند. بدیهی است نسبت به پاسخ استعلام وضعیت املاک جاری جواب باید جامع و روشن باشد که حاجت به سوال مجدّد از طرف دفاتر نباشد. (بند 427 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349 و بخشنامه 4058 /10- 1363/05/17) املاک بند (ز) بند 323 - نسبت به املاک مشمول بند (ز) ماده واحده قانون اراضی دولت و شهرداری ها نکات زیر لازم الرعایه است: الف : چنانچه دادخواست علیه متقاضی ثبت اولیه داده شده و قبل از سال 1335 انتقال واقع شده است مشمول بند (ز) نیست. ب : چنانچه دادخواست علیه منتقلٌ الیه داده شده است ولو آنکه انتقال قبل از سال 1335 به عمل آمده باشد مشمول بند (ز) می‌باشد. ج : انتقال قهری اعم از اینکه قبل از سال 35 و یا بعد از سال 35 حادث شده باشد از موارد مشمول بند (ز) خارج نیست. د : مفاد ماده واحده مصوّب اسفندماه 1349 موضوع اصلاح ماده 6 قانون اراضی دولت و شهرداری ها و اوقاف و بانک ها در مورد املاک مشمول بند (ز) لازم الرعایه است. (بند 385 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349) بازداشت و رفع بازداشت از ملک بند 324 - در کلیه مواردی که از مراجع صلاحیت دار قانونی دستور بازداشت ملکی داده می‌شود، زدن مهر بازداشت و قید شماره و مشخصات نامه بازداشت و نیز پس از رفع بازداشت زدن مهر (خروج از بازداشت) روی پوشه و اظهارنامه ثبتی ضروری است. (اصلاحی بند 383 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349) توقیف ملک بند 325 - بازداشت املاکی که به عنوان وثیقه و تضمین به دادگاه ها و دادسراها معرفی می‌شوند وقتی قابل ثبت است که طبق مقررات از مراجع صالحه بازداشت کننده رسماً ابلاغ شود. مطالبی که بازپرسی ها یا دادسرا در سند مالکیّت قید می نمایند بازداشت قانونی نیست. (بند 376 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349) ثبت بازداشت بند 326 - در هر مورد که درخواست بازداشت ملکی از مراجع صلاحیت دار از قبیل: (دادگاه ها، دادسراها، دارایی، اجراییات ثبت و دادگستری و سایر مراجع ذیصلاح) می‌شود بایستی در همان روز وصول تقاضا، پس از رسیدگی به مالکیّت کسی که علیه او درخواست بازداشت شده و منطبق با پرونده ثبتی و دفتر املاک باشد، بازداشت مزبور را ثبت و به مراجع مربوطه اعلام نموده و هرگاه مدعی علیه مالکیّت نداشته باشد، طبق مقررات آیین دادرسی مدنی، باید ظرف دو روز مراتب به مرجع بازداشت کننده اعلام شود. (بند 375 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349) نحوه عمل بایگانی ها بند 327 - از نظر تسهیل و کنترل بیشتر در امر بایگانی واحدهای ثبتی اقتضا دارد منبعد پس از اتمام پوشه های فعلی، پوشه پرونده های ثبتی مربوطه به املاک در جریان ثبتی و سند مالکیّت صادر شده (ثبت شده) با دو رنگ متمایز و مختلف با یکدیگر تهیه نمایند تا در موقع مراجعه به پرونده معلوم شود ملک مزبور ثبت شده است یا در جریان ثبت است. (بخشنامه شماره 5552 /3 - 1354/08/14) ثمن اعیانی بند 328 - ثمن اعیانی شامل قنوات هم می‌شود و مانند سایر اعیان است و مشمول حکم سایر اموال غیرمنقول می‌باشد. -(بند 373 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349) حق احداث اعیانی برای غیر بند 329 - چنانچه ملکی به عنوان زمین درخواست ثبت شده باشد و در جریان ثبت، حق احداث اعیانی به غیرمنتقل شود، همان طوری که متقاضی ثبت اگر در جریان ثبت ملک خود راساً اقدام به احداث اعیانی نماید درخواست ثبت مجدّد لازم ندارد، درخواست ثبت منتقلٌ الیه نیز که قائم مقام قانونی ثبت نسبت به اعیانی مستحدثه است مجوزی نخواهد داشت. در این صورت پس از احداث اعیانی از طرف منتقل‌ٌ الیه در موقع تحدید حدود ملک، حدود اعیانی صاحب نیز تحدید خواهد شد و چنانچه احداث اعیان بعد از تحدید و یا حتی بعد از ثبت عرصه به نام متقاضی باشد یا احیاناً در موقع تحدید حدود اعیان تحدید نشده باشد طبق ماده 104 مکرّر آیین‌ نامه ثبت عمل می‌شود. منتهی در صورت عدم صدور سند مالکیّت عرصه، صدور سند مالکیّت اعیان موکول با تمام تشریفات قانونی و انقضای مواعد اعتراض نسبت به اصل ملک مورد تقاضای ثبت و عدم اعتراض نسبت به اصل مالک و حدود خواهد بود. به این ترتیب پس از اتمام تشریفات مزبور صدور سند مالکیّت اعیان حتی قبل از صدور سند مالکیّت عرصه بلااشکال است. -(بند 351 مجموع بخشنامه های تا آخر سال 1351) تغییر وضعیت ثبت اعیانی بند 330 - در ماده 117 آیین‌ نامه تصریح شده: (تغییر در وضعیت املاک ثبت شده مستلزم تغییر سند مالکیّت نیست مگر. ...)در صورتی که سند مالکیّت به عنوان دکان و غیر آن صادر شده باشد و دارنده سند تغییری در نوع ساختمان داده و یا سند مالکیّت به عنوان زمین صادر شده و بعد از طرف مالک در آن احداث بنا شده و تقاضای قید بنا یا تغییر بنا بشود مانعی ندارد که با معاینه محل و تنظیم صورت مجلس و با احراز موضوع، مراتب را در ستون ملاحظات ثبت ملک و سند مالکیّت توضیح دهند. بدیهی است این توضیح منافات با ماده 117 مذکور ندارد، در این باره تکالیفی هم به عهده دفاتر اسناد رسمی از نظر هدایت مدعیان تعیین وضعیت در زمین مورد معامله محوّل گردیده که به نوبه خود لازم الاجراء است. (بخشنامه شماره 2855 /3 - 1355/04/23 و 6021 /2 - 1354/05/03 اصلاحی) 0تعیین مشخصات اراضی وزارت دفاع بند 331 - علاوه بر همکاری هایی که در مورد تعیین محل زمین های خریداری ارتش و اندازه گیری مساحت و ابعاد و پیاده نمودن نقشه های متصرّفات ارتش در اراضی مورد تملّک معمول داشته اید، در مواردی هم که اسناد مالکیّت اراضی مورد تملّک ارتش فاقد مساحت و ابعاد است در تعیین مشخصات و مساحت آن با اداره مهندسی وزارت دفاع تشریک مساعی و همکاری نمایند. (بند 441 مجموعه بخشنامه های تا آخر سال 1349) فقدان پرونده های ثبتی بند 332 - چون گزارش های فقدان پرونده واصله از واحدهای ثبتی در مورد تشکیل پرونده المثنی افزایش یافته و ازدیاد این قبیل گزارش‌ها موید بی نظمی در امور بایگانی واحدهاست، لذا متذکّر می‌گردد مِن بعد از ارسال گزارش های فقدان پرونده قبل از تعیین متخلّف و اعلام موضوع به دادسرای محل خودداری و برای جلوگیری از هرگونه بی ترتیبی در آینده دستور فرمایید کلیه واحدهای تابعه حداکثر تا آخر سال جاری صورت پرونده های مفقود را ضمن تعیین و معرّفی متخلّف به دادسرا به آن منطقه گزارش و پس از بررسی و حصول نتیجه قطعی مراتب را با اظهارنظر صریح اعلام فرمایید. (بخشنامه 2950 /3 - 1363/10/30) اعلام موضوع فقدان پرونده ثبتی در دادسرا قبل از صدور گزارش و تعیین متخلف بند 333 - چون گزارش های فقدان پرونده واصله از واحدهای ثبتی در مورد تشکیل پرونده المثنی افزایش یافته و ازدیاد این قبیل گزارش ها موید بی نظمی در امور بایگانی واحدهاست لذا متذکّر می‌گردد منبعد از ارسال گزارش های فقدان پرونده قبل از تعیین متخلّف و اعلام موضوع به دادسرای محل خودداری و برای جلوگیری از هرگونه بی ترتیبی در آینده دستور فرمایید کلیه واحدهای تابعه حداکثر تا آخر سال جاری صورت پرونده های مفقود را ضمن تعیین و معرفی متخلّف به دادسرا به آن منطقه گزارش و پس از بررسی و حصول نتیجه قطعی مراتب را با اظهارنظر صریح اعلام فرمایید. (بخشنامه 2950 /3 - 1363/10/30 سازمان ثبت اسناد و املاک)