فصل هفدهم - امور املاک (258 تا 280 ) تقاضای ثبت املاک دولتی بند 258 - تقاضای ثبت املاک دولتی و املاکی که به موجب قوانین خاص در مالکیّت دولت قرار می‌گیرد از طرف سازمان های مربوطه به عمل می‌آید. (اصلاحی بند 348 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) درخواست ثبت و تحدید حدود سهام مجهول المالک بند 259- در موقع درخواست ثبت سهام مجهول المالک املاکی که قسمتی از آن درخواست ثبت و تحدید حدود شده، احراز تصرّفات مالکانه متقاضی ثبت ضرورت دارد. نمایندگانی که مامور تحدید حدود سهام مشاعی این قبیل املاک هستند بایستی برای تسهیل کار، نام مالک و یا مالکین سهام مشاعی مجهول المالک را تحقیق و در صورت مجلس تحدیدی منعکس نمایند. -(بند 343 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) درخواست ثبت معادن و زمین شامل معدن بند 260 - قبول درخواست ثبت معادن و اراضی ملکی اشخاص که مشتمل بر معادن است با توجّه به قانون و مقررات مصوبه به عمل می‌آید. (بند 342 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) رعایت ماده 17 قانون تقسیم و فروش در قبول ثبت اراضی بند 261 - الف : قبول تقاضای ثبت اراضی موات از اشخاص ممنوع است. ب : ادامه عملیات ثبتی و صدور سند مالکیّت به درخواست ثبت های جاری موکول به احراز موات نبودن مورد ثبت و عدم تجاوز به اراضی موات است. (اصلاحی بند 340 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) اظهارنامه ثبتی و درخواست ثبت ملک بند 262 - مشخصاتی که در اظهارنامه و پاسخ استعلام و صورت مجلس تحدید و سند مالکیّت باید قید شود: در کلیه اظهارنامه ها، علاوه بر نشانی متقاضی، حتی الامکان نقشه یا کروکی ملک ضمیمه شده و مساحت ملک ضمن تعیین محل وقوع و مشخصات آن از حیث نام قریه و بخش و خیابان و کوچه با کمال وضوح قید و در پاسخ استعلام دفاتر و همچنین در صورت مجلس تحدیدی و سند مالکیّت مشخصات مزبور درج شود. (اصلاحی بند 340 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) تسهیل در امر قبول تقاضای ثبت بند 263- به منظور رفاه بیشتر در اجرای قانون ثبت عمومی و ترغیب افراد به ثبت املاک خود مقرّر می‌دارد که تقاضای ثبت را بر مبنای بهای تعیین شده از طرف مالک قبول نمایند. بدیهی است در موقع ثبت ملک در دفاتر املاک طبق ماده 18 آیین‌ نامه قانون ثبت ارزیابی و بقیه حقوق دولتی وصول خواهد شد تا بدین طریق هرچه زودتر عملیات ثبتی املاکی که تا کنون به ثبت نرسیده خاتمه پذیرد. (بخشنامه 1952 /3 - 1357/04/14) درخواست ثبت قبرستان های عمومی و بستر مسیل ها بند 264 - الف : قبول درخواست ثبت قبرستان های عمومی و بستر مسیل ها از اشخاص اکیداً ممنوع است. ب : در مورد املاکی که حدود آنها مجاورت با رقبات فوق ا‌لذکر دارد در موقع تحدید حدود علاوه بر ارسال یک نسخه از آگهی تحدیدی به مراجع ذیصلاح، نماینده مرجع مربوطه را هم دعوت نمایند که از تجاوز احتمالی مجاورین با پلاک های عمومی فوق الاشعار جلوگیری شود. (اصلاحی بند 355 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) تکمیل اظهارنامه های ثبتی بند 265 - چون طبق بند سوم ماده 22 آیین‌ نامه ثبت املاک باید حدود ملک و متعلّقات آن در اظهار‌نامه هایی که فاقد ذکر حدود است و حدود را معطوف به استشهادیه پیوست اظهارنامه می کند خودداری و متقاضی را راهنمایی کنند که اظهارنامه را تکمیل کند. (بخشنامه 290 /3 - 1354/01/23) نحوه ثبت غیرمنقول بر اساس حکم دادگاه بند 266 - در مورد ثبت مال غیرمنقول که به موجب اجراییه دادگاه از مال محکومٌ علیه منتقل به غیر گردیده است ثبت آن توسط منتقلٌ الیه باید مسبوق به دستور تملیک محاکم رسمی دادگستری بوده باشد. -(بند 384 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) عدم قبول تقاضای ثبت انهار طبیعی و سیلاب ها بند 267 - چون بر اساس قانون توزیع عادلانه آب که کلیه آب های جاری در رودخانه ها و انهار طبیعی و سیلاب ها و فاضلاب ها و غیره در اختیار حکومت جمهوری اسلامی ایران است و حفظ و بهره برداری از آن به وزارت نیرو محول و ایجاد هر نوع اعیانی در بستر آنها و رودخانه ها بدون اجازه وزارت مزبور ممنوع می‌باشد و نظر به اینکه قلمرو شمول این اختیار وزارت نیرو می‌باشد و با عطف توجّه به ماده 52 قانون مرقوم که مقرّر می‌دارد کلیه قوانین و مقررات مغایر با آن در قسمتی که مغایرت دارد ملغی است، علی هذا، مقررات تبصره 6 ماده 96 قانون اصلاح قانون شهرداری ها مصوّب سال 1345 با تصویب قانون مذکور در این قسمت منسوخ است. (اصلاحی بخشنامه 9840 /10 - 1354/09/12) اماکن باستانی بند 268 - از قبول درخواست ثبت اماکن و آثار باستانی اراضی مربوطه که فهرست آن از طرف مراجع ذی صلاح اعلام شده یا می‌شود از اشخاص خودداری و چنانچه نسبت به این قبیل اماکن قبلاً تقاضای ثبت پذیرفته شده باشد، با رسیدگی لازم و معاینه محل، مراتب را به سازمان ثبت گزارش و به علاوه هنگام تحدید حدود رقبات مجاور اماکن و اراضی مزبور، وقت تحدید حدود را ضمن ارسال یک نسخه آگهی تحدیدی مراتب را قبلاً به مراجع ذی صلاح اطلاع دهند. (اصلاحی بند 350 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) تقاضای ثبت، تحدید، تحدید یا تفکیک حدود اراضی مجاور املاک متعلّق یا مورد تصرّف ارتش بند 269 - در موقع پذیرفتن درخواست ثبت ملک از اشخاص که قطعاً با معاینه محلی قبلی صورت گرفته و همچنین در موقع تحدید حدود ملک اشخاص که در مجاورت املاک مورد ثبت یا مورد تصرّف ارتش قرار گرفته در حدود قانون و مقررات دقّت های لازم از قبیل تصرّف مالکانه متقاضی و تبعیت از حدود قانونی املاک مزبور مرعی داشته و توجّه نمایند حقّی از ارتش ضایع نشود. (بند 352 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) قبول تقاضای ثبت بند 270 - به قرار اطلاع، اغلب اشخاص مسیل و یا رودخانه متروکه را تسطیح نموده و درصدد تقاضای ثبت آن بر می آیند. برای جلوگیری از این امر لازم است قبل از قبول تقاضای ثبت اراضی، نقشه هوایی از ذینفع مطالبه و پس از تطبیق آن با وضع محل و اطمینان به اینکه مورد تقاضا مسیل و یا رودخانه متروکه نباشد نسبت به قبول تقاضای ثبت با رعایت مقررات و دستورات صادره قبلی اقدام نمایند. (بخشنامه شماره 6504 /3- 1354/09/27) تقاضای ثبت اراضی مجاور ساحلی بند 271 - طبق ماده 1 قانون اراضی ساحلی، اراضی که از پایین سطح دریای خزر و دریاچه ها و خشک شدن مرداب ها و باطلاق ها حاصل می‌شود مستحدثه ساحلی محسوب و متعلّق به دولت است و به هیچ وجه اشخاص حق تقاضای آن را ندارند. در موقع قبول تقاضای ثبت اراضی مجاور اراضی ساحلی، نماینده وزارت کشاورزی را دعوت و با اطلاع و تایید مامور و نماینده وزارت مزبور اقدام لازم معمول دارید. (اصلاحی بند 353 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) چگونگی ادامه عملیات ثبتی توام با انتقال ملک بند 272 - نظر به اینکه بعضی از واحدهای ثبتی در مورد معاملاتی که قبل از درخواست ثبت ملک به موجب سند عادی در محل هایی که قانون ثبت اجراء گردیده انجام می‌شود، سوالاتی نموده‌اند لزوماً اشعار می دارد: هرگاه شخصی که در دفتر توزیع اظهارنامه پلاکی به نام وی معرّفی و ثبت شده باشد و قبل از درخواست ثبت با سند عادی پلاک موصوف را به دیگری انتقال دهد و با رسیدگی کامل اداره ثبت تصرّفات مالکانه خریدار سند عادی محرز باشد قبول تقاضای ثبت با شرایط مذکور از خریدار بلااشکال می‌باشد، و همچنین نسبت به املاکی که در دفتر توزیع اظهارنامه به نام دولت یا شهرداری یا وقف معرّفی شده و اشخاص به عنوان ملک خریداری تقاضای ثبت دارند قبل از جلب موافقت مراجع ذی ربط از قبول تقاضای ثبت خودداری و با ادارات مربوطه تشریک مساعی نموده و مراقبت نمایند عمل خلافی صورت نگیرد. (اصلاحی بخشنامه 1180 /3 - 1354/02/21) ثبت ملک متوفای بلاوارث به نام دولت بند 273 - اعلام اداره امور سرپرستی و درخواست خزانه داری کل از نظر اجرای بند 9 ماده 299 قانون امور حسبی، برای ثبت ملک متوفای بلاوارث به نام دولت کافی خواهد بود، مطالبه مدارک دیگری لازم نیست. نحوه تعیین پلاک ثبتی بند 274 - 1 - به طوری که در ادارات ثبت معمول است در موقع تحدید حدود، نماینده ثبت برای مجاوری که فاقد شماره پلاک است شماره پلاک تعیین می نماید. چون این رویه در عمل ایجاد اشکال نموده و احتمالاً موجب تضییع حق مجاور خواهد شد، مقتضی است مِن‌بعد در موقع قبول تقاضای ثبت این عمل انجام شود، یعنی برای مجاورین ملک که فاقد شماره پلاک هستند شماره پلاک تعیین و در دفتر توزیع اظهارنامه قید و در موقع تحدید حدود این قبیل املاک سعی شود که تحدید حدود حتماً با اطلاع مجاور انجام گردد و نسبت به تقاضای ثبتی که قبلاً پذیرفته شده باید قبل از تحدید حدود پلاک مورد درخواست پلاک مجاورین تعیین گردد. 2 - همچنین در موقع قبول تقاضای ثبت اراضی، مخصوصاً از دو هزار مترمربع به بالا، نقشه مورد تقاضا به وسیله متقاضی تهیه و پیوست اظهارنامه گردد که در موقع تحدید حدود مورد توجّه مامور عمل قرار گیرد. 3 - اغلب دیده شده است نمایندگان ثبت در موقع تحدید حدود ملک را به باغ محدود می نمایند بدون آنکه دقّت شود که مجاور باغ است یا خیر و باید توجّه داشته باشند که مجاور را قانوناً و یا عرفاً بتوان باغ اطلاق نمود. 4 - صحیح است که در ماده 17 قانون تقسیم و فروش املاک مورد اجاره به زارعین مستاجر تایید و تصدّی اراضی را تا شعاع سی کیلومتر به سازمان مسکن و زاید بر آن به عهده اداره تعاون و امور روستا محول شده ولی این موضوع رفع تکلیف از اداره ثبت نمی کند و نمایندگان ثبت مکلّفند در موقع تقاضای ثبت، به تصرّفات مالکانه متقاضی ثبت دقیقاً رسیدگی نموده و از قبول ثبت اراضی که آثار تصرّف در آن مشهود نیست و ظاهراً موات یا مرتع به نظر می‌رسد، شدیداً خودداری نمایند. (بخشنامه 6464 /3 - 1353/11/07) اصلاح ماده یک آیین‌ نامه قانون ثبت بند 275 - پیرو بخشنامه شماره 494 - 1354/01/30 موضوع اضافه شدن آمار و ثبت اظهارنامه به دفاتر مندرج در ماده یک آیین‌ نامه قانون ثبت، اینک آیین‌ نامه اصلاحی ذیلاً نقل می‌شود: نظر به ماده هفت قانون ثبت اسناد و املاک مورخ 26 اسفندماه 1310 ماده یک اصلاحی آیین‌ نامه قانون مزبور به شرح زیر اصلاح می‌شود. ماده 1: هر اداره یا دایره ثبت اسناد و املاک دارای دفاتر زیر خواهد بود: 1 - دفتر املاک 2 - دفتر نماینده املاک 3 - دفتر املاک توقیف شده 4 - دفتر ثبت موقوفات 5 - دفتر گواهی امضا 6 - دفتر سپرده‌ها 7 - دفتر توزیع اظهارنامه ها 8 - دفتر املاک مجهول المالک 9 - دفتر ثبت شرکت ها 10 - دفتر اسناد رسمی 11 - دفتر ثبت قنوات 12 - دفتر آمار و ثبت اظهارنامه. (بخشنامه 1296 /3 - 1354/02/24 و ماده یک آیین‌ نامه قانون ثبت) دفتر آمار و اظهارنامه بند 276 - اکنون که دفتر کد 304 به عنوان دفتر ثبت اظهارنامه ها تهیه و به وسیله اداره کارپردازی به آن واحد ثبتی ارسال می‌شود، لازم است اولاً، دفتر مزبور تحت نظارت مستقیم رئیس ثبت بوده و در ثانی، کلیه ستون های مربوط به آن به وسیله شخص رئیس تکمیل و کمال مراقبت به عمل آید که به هیچ وجه قلم خوردگی نداشته باشد. (بخشنامه 824 /3 - 1354/02/10) اضافه شدن دفتر آمار و ثبت اظهارنامه به دفاتر مندرجه در ماده یک آیین‌ نامه قانون ثبت بند 277 - بر حسب پیشنهاد شماره 244 /3 - 1354/01/20 سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و تصویب وزارت دادگستری، ماده یک آیین‌ نامه اصلاحی قانون ثبت طی شماره 494 /3 - 1354/01/30 بخشنامه شده است و ضمن آن دفتر آمار و ثبت اظهارنامه به دفاتر قانونی ثبت اضافه شده تا مندرجات اظهارنامه با حدود و مشخصات ملک در دفتر مذکور ثبت گردد تا در مواقعی که اظهارنامه ها پاره شود و حدود ملک مشخص نباشد و یا احیاناً اظهارنامه مفقود و از بین برود از دفتر مذکور استفاده گردد. بنابراین به اداره کارپردازی سازمان ثبت دستور داده شد در چاپ و توزیع دفتر مزبور اقدام نمایند تا واحدهای ثبتی سریعاً به این تکلیف قانونی عمل نمایند. (ماده یک آیین‌ نامه قانون ثبت و بخشنامه شماره 1296 /3 - 1354/02/24) ابطال اسناد مالکیّت املاک موضوع حکم نهایی دادگاه املاک واگذاری حین قبول تقاضای ثبت بند 278 - درخواست ثبت املاکی که طبق احکام نهایی دادگاه‌های املاک واگذاری و صورت مجلس تحویلی به عمل می‌آید چنانچه اختلافی بین دادنامه و مدارک و صورت مجلس تحویلی نباشد پس از احراز و ابطال سند مالکیّت صادره به نام محکومٌ علیه (نسبت به ملک مورد تقاضا) پذیرفته می‌شود و چنانچه اداره املاک مربوط از ارسال سند مالکیّت خودداری نماید و پذیرفتن درخواست فقط موقوف به ابطال تمام یا قسمتی از آن باشد، ثبت محل با تعیین ضرب الاجل دو ماهه جریان امر را به اداره املاک و مستغلات مزبور اعلام و چنانچه در مدّت مذکور سند مالکیّت مورد بحث به ثبت محل فرستاده نشود و یا مورد اشکال و اختلاف اعلام نگردد به درخواست متقاضی ثبت اقدام، و نسبت به وظایفی که جهت ابطال سند مالکیّت بر عهده ادارات ثبت است اقدام خواهد شد. (اصلاحی بند 346 بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) تعقیب جریان ثبتی - موضوع دادنامه دادگاه املاک واگذاری بند 279 - نسبت به املاکی که طبق دادنامه نهایی دادگاه محکوم به ملکیّت اشخاص شده و صورت مجلس تحویلی هم در دست دارند، چنانچه مسبوق به درخواست ثبت قبلی محکومٌ له بوده و جریان ثبتی آن بدون معترض خاتمه یافته باشد عملیات ثبتی محکومٌ له با رعایت بند مربوطه این مجموعه از نظر ابطال سند مالکیّت محکومٌ علیه نسبت به مورد حکم به نام متقاضی تعقیب شود، والّا با اجرای تشریفات مندرج در دو بند بعدی این مجموعه درخواست ثبت از محکومٌ له پذیرفته شده و کسانی که حقی برای خود قائل هستند از حق اعتراض استفاده خواهند کرد. (اصلاحی بند 344 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) تقاضای ثبت موضوع دادنامه دادگاه املاک واگذاری بند 280 - در مواردی که قراء و مزارع متعدد متصل، به صورت واحد به نام محکومٌ علیه تحدید حدود و در دفتر املاک ثبت و سند مالکیّت صادر شده و سپس نسبت به قسمتی از محدوده بالا بدون ذکر حدود و مشخصات بر وفق دادنامه های صادره از دادگاه املاک واگذاری و صورت مجلس تحویل به مالکیّت اشخاص درآمده و محکوم‌ٌ به مذکور به نام محکومٌ له سابقه تقاضای ثبت و تحدید ندارد و باید تقاضای ثبت شود، لازم است ضمن مطالبه سند مالکیّت، نماینده اداره مربوطه و متقاضی ثبت را نیز جهت تفکیک حدود محکومٌ به از سایر قسمت ها دعوت و در حدود مقررات با حضور و امضا نماینده مزبور و در صورت عدم حضور نماینده نامبرده با رعایت بند بعدی این مجموعه و با حضور متقاضی ثبت در تفکیک حدود مورد حکم اقدام و سپس با حدود مندرج در صورت تفکیکی تقاضای ثبت محکومٌ له را قبول و به جریان قانونی بگذارید. (اصلاحی بند 345 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349)