فصل هشتم - دفاتر ازدواج و طلاق (145 تا 179) انتخاب سردفتران ازدواج و طلاق از طریق مسابقه بند 145 (منسوخ 1400/12/02)- سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به منظور سر و سامان دادن به نحوه انتخاب سردفتران ازدواج و طلاق و جلوگیری از تبعیض و هرگونه بی ترتیبی در این مورد و تسهیل و تسریع در انجام کار متقاضیان کار دفاتر مذکور، جهت انتخاب شایسته ترین افراد از بین داوطلبان و برآوردن نیاز اهالی و ساکنین شهرها و بخش ها و روستاهای کشور و سهولت دسترسی آنان به دفاتر ازدواج و طلاق در محل سکونتشان با استفاده از تجربه ای که در اجرای ماده 3 قانون دفاتر اسناد رسمی و در مورد گزینش سردفتران به دست آمده است مقرّر می‌دارد که از این پس انتخاب سران دفاتر ازدواج و طلاق نیز برای هر یک از مناطق کشور در صورت نیاز سالی یک بار از طریق مسابقه به عمل آید. لذا برای اجرای صحیح این منظور لازم است که: 1 (منسوخ 1400/12/02)- به کلیه واحدهای ثبتی تابعه آن منطقه دستور دهند احتیاجات حوزه ثبتی خود راجع به دفاتر ازدواج و طلاق را دقیقاً بررسی و مراتب را به منطقه ثبتی متبوع اعلام تا منطقه احتیاجات گزارش شده را قبل از پایان فروردین ماه هر سال به سازمان ارسال دارند و با این کیفیّت، از پیشنهاد سردفتری ازدواج و طلاق به نام اشخاص جز در مورد اقلیت های مذهبی (مسیحی، زرتشتی، کلیمی) خودداری نمایند. ضمناً در مورد پیشنهاد، فاصله نزدیکترین دفترخانه و آمار کارکرد آخرین سال و جمعیّت محل را مورد نظر قرار دهند. 2 (منسوخ 1400/12/02)- سازمان ثبت اسناد و املاک کشور پس از وصول گزارش های مذکور از طریق انتشار آگهی در روزنامه های کثیرالانتشار تهران و مرکز هر استان یا به هر طریق ممکن دیگر از متقاضیان برای ثبت نام و شرکت در آزمون سردفتری ازدواج و طلاق دعوت به عمل خواهد آورد. 3 (منسوخ 1400/12/02)- برای جلوگیری از بروز هرگونه اشکال در انجام امر، لازم است به سران دفاتر ازدواج و طلاق آن منطقه اخطار نمایند تا از درخواست تغییر محل دفترخانه خود از حوزه مربوطه به حوزه دیگر خودداری و ادارات و مناطق ثبتی نیز در آینده از ارسال این قبیل درخواست ها و پیشنهادات خودداری نمایند. (بخشنامه شماره 3147 /10 - 1360/05/22) مُهر و تابلو دفاتر ازدواج و طلاق بند 146 - مُهرها و تابلوهای دفاتر ازدواج و طلاق باید طبق نمونه تصویبی سازمان ثبت باشد و سردفتران ازدواج و طلاق حق دخل و تصرف در آن را ندارند و باید در کلیه اوراق شماره و محل دفترخانه و نام و مشخصات کامل سردفتر چاپ شود. (اصلاحی بند 211 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) تهیه دفاتر ازدواج و طلاق از واحدهای ثبتی بند 147 (منسوخ 1400/12/02)- سردفتران ازدواج و طلاق هر حوزه ثبتی در موقع خرید دفتر جدید باید دفتر تمام شده را به مسئول فروش دفتر ارائه نمایند. دفتر جدید پس از ملاحظه دفتر تمام شده تحویل خواهد شد. -(بند 219 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) نحوه ثبت شماره مسلسل قباله ازدواج و طلاق در دفتر بند 148 (منسوخ 1400/12/02)- سردفتران ازدواج و طلاق مکلّفند شماره مسلسل چاپی قباله های ازدواج و طلاق را که طبق ماده چهارده نظام نامه دفتر ثبت ازدواج باید به ذی نفع بدهند با قید تاریخ در ستون ملاحظات ثبت مربوطه قید و امضا نمایند. قید مراتب عدم ثبت در دفاتر اسناد رسمی و ازدواج و طلاق بند 149 (منسوخ 1400/12/02)- سردفتران اسناد رسمی و ازدواج و طلاق هر روزی که سندی ثبت نکرده اند آخر وقت همان روز باید مراتب را در دفتر قید و امضا کنند. (اصلاحی بند 212 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) فهرست وقایع بند 150 - سردفتران ازدواج و طلاق مکلّفند پرسشنامه های تسلیمی اداره ثبت احوال را با کسب اطّلاع و پرسش از زوجین تکمیل، همزمان با تسلیم اعلامیه به اداره مزبور تسلیم نمایند. -(بند 215 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) عدم تعلّق حق الثبت به سند نکاحیه بند 151 - الف: چون به موجب ماده 2 قانون ازدواج، نسبت به مهریه در تنظیم سند نکاحیه حق الثبت تعلق نمی گیرد لذا نسبت به اقرارنامه های وصول آن هم اخذ حق الثبت به ماخذ مقرّر در سند مورد ندارد. ب: چنانچه به علل مختلف، زوج در مقام ازدیاد مهریه زوجه برآید این عمل باید به موجب اقرارنامه رسمی صورت گیرد که در دفترخانه اسناد رسمی به ثبت می‌رسد، چون با توجّه به تصریح ماده 113 قانون مالیات بر درآمد و اینکه اساساً مهریه در اصل و هنگام ثبت در دفتر ازدواج نیز از تعلق حق الثبت معاف است. اقرار به وصول یا انتقال صداق بند 152 - در کلیه موارد انتقال صداق و نیز در مورد اقرار به وصول صداق که در غیر دفتر ازدواج مربوطه صورت می‌گیرد باید بدواً بقای حق زوجه از دفتر ازدواج مربوطه استعلام شود. همچنین است در مورد ثبت طلاق خلع و مبارات که پس از ثبت انتقال به شرح بالا مراتب بایستی ظرف 24 ساعت به دفتر ازدواج مربوطه اعلام و رسید اخذ شود. (بند 221 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) صداق غیرمنقول بند 153 - در مورد صداق غیرمنقول باید قبلاً وضعیت ملک از ثبت محل استعلام شود و با وصول پاسخ و نبودن اشکال اقدام به ثبت واقعه گردد. اگر سردفتر دارای دفتر اسناد رسمی باشد بایستی عین قباله را مانند سند رسمی در دفتر اسناد رسمی ثبت و امضا کند وگرنه قباله را به نزدیکترین دفتر اسناد رسمی بفرستد تا سردفتر آن را عیناً در دفتر اسناد رسمی ثبت و امضا کرده و در ظهر قباله شماره و تاریخ ثبت دفتر را ذکر و امضا نماید، سپس خلاصه مربوطه را برابر مقررات به ثبت محل بفرستد. برای ثبت واقعه ازدواج و طلاق در دفتر اسناد رسمی به شرح بالا باید هزینه قانونی ثبت هم ارسال شود. به هر حال، تسلیم قباله به متعاقدین قبل از ثبت آن در دفتر اسناد رسمی به شرح فوق ممنوع می‌باشد. -(بند 205 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) بردن دفتر به جلسه عقد بند 154 (منسوخ 1400/12/02)- صاحبان دفاتر ازدواج و طلاق در صورتی که در مجالس عقد حاضر می‌شوند باید دفتر ازدواج را با خود همراه ببرند که زوجین و معرفین و شهود در همان جلسه دفتر را امضا نمایند. -(بند 188 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) دادن رونوشت توسط دفاتر ازدواج و طلاق بند 155(منسوخ 1400/12/02)- رونوشت هایی که به تقاضای ذینفع وسیله صاحبان دفاتر ازدواج و طلاق تهیه می‌شود باید هزینه قانونی آن به صندوق ثبت محل پرداخت شود. (اصلاحی بند 193 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) ثبت سند - صدور اجراییه بند 156 (منسوخ 1400/12/02)- دفاتر ازدواج و طلاق مکلّفند در موقع ثبت سند مشخصات و نشانی کامل زوجین و شهود و معرفین را به طور صریح و خوانا قید نمایند و همچنین در هنگام صدور اجراییه و اخطاریه نیز بایستی مشخصات کامل و نشانی صریح طرفین را قید نمایند. (بند 209 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) امضا ثبت و قباله در مورد نکاح با اجازه ولیّ بند 157 (منسوخ 1400/12/02)- در مواردی که اجازه ولیّ زوجه ضرورت دارد، بایستی ولیّ زوجه ثبت دفتر و قباله ازدواج را امضا نماید. -(بند 198 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) حق التحریر بند 158 (منسوخ 1400/12/02)- سردفتران ازدواج و طلاق مکلّفند علاوه بر صدور و تسلیم قبض حق التحریر، مبلغ دریافتی را در ظهر قباله نیز قید و امضا نمایند. (بند 201 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) ثبت بذل و رجوع بند 159 - در مورد بذل و رجوع بمابذل باید مراتب در ستون شرح طلاق ثبت مربوطه و طلاق نامه قید و جریان امر را به دفتر ازدواج و دفتر رسمی مربوطه و زوج اعلام نمایند. -(بند 207 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) اقرار به رجوع بمابذل بند 160 - در مورد رجوع زوجه به آنچه بذل کرده می‌تواند مراتب را به موجب سند رسمی اعتراف نماید در این صورت سردفتر تنظیم کننده سند مکلّف است ظرف مدت 24 ساعت رونوشت اداری سند را به دفتر طلاق مربوطه ارسال دارد، همچنین است در مورد هر اعتراف و یا توافق رسمی طرفین نسبت به واقعه ازدواج ثبت شده در دفتر اسناد رسمی و دفتر ازدواج. (بند 214 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) منع ثبت وقایع جدید در دفاتر بند 161 - سردفتران ازدواج و طلاق که کفالت دفاتر دیگر به آنها واگذار و سوابق تحویل می‌شود نباید واقعه جدیدی را در دفاتر مزبور ثبت نمایند. (اصلاحی بند 186 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) خط و نگارش بند 162 (منسوخ 1400/12/02)- صاحبان دفاتر ازدواج و طلاق نیز باید در تحریر دفاتر و اوراق از جوهرهای ثابت استفاده کنند که قابل تغییر و زوال نباشد. (بند 187 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) استفاده از قبوض اقساطی بند 163 (منسوخ 1400/12/02)- در مواردی که ضمن عقد ازدواج و اجرای طلاق بین زوج و زوجه قراردادی بسته می‌شود که وجهی به طور اقساطی تادیه شود سردفتران مکلّفند برای پرداخت اقساط از قبوض اقساطی رسمی مانند سایر اسناد رسمی استفاده نمایند. (بند 190 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) حکم دادگاه درباره سن بند 164 - در مواردی که سن شخصی طبق حکم قطعی دادگاه اصلاح شود ملاک، حکم دادگاه می‌باشد و باید سن مندرج در شناسنامه در متن سند قید و موضوع حکم توضیح داده شود. -(بند 191 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) خروج از حوزه ماموریت بند 165 - صاحبان دفاتر ازدواج و طلاق حق ندارند بدون کسب اجازه قبلی از ثبت محل از حوزه ماموریت خود خارج شوند. (بند 192 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) شمول مواد 53 و 54 قانون ثبت نسبت به سران دفاتر ازدواج و طلاق بند 166- ماده 53 و 54 قانون ثبت شامل سردفتران ازدواج و طلاق نیز می‌باشد. -(بند 194 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) مشخص نبودن تاریخ تولّد در ورقه هویت بند 167 (منسوخ 1400/12/02)- در موردی که روز و ماه تولّد در ورقه هویّت قید نشده، تاریخ تولد اول مهرماه همان سال محسوب خواهد شد. (بند 196 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) دعوای فوت شوهر بند 168 - ادعای فوت شوهر بدون قید در شناسنامه مسموع نیست، باید مدعی به اداره ثبت احوال راهنمایی شود مگر آنکه فوت شوهر طبق مدارک قانونی از قبیل گواهی حصر وراثت و غیره محرز باشد. -(بند 203 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) بذل غیرمنقول بند 169 - الف : در مورد بذل صداق غیرمنقول باید وضعیت ملک از ثبت محل استعلام و پس از رسیدن پاسخ و نبودن اشکال اقدام به ثبت کنند. ب : در مورد بذل صداق غیرمنقول، سردفتر طلاق باید مواد ثبت دفتر را به دفتر اسناد رسمی که قباله ازدواج را ثبت کرده بفرستد تا مراتب را برابر مقررات ثبت و خلاصه آن را به ثبت محل ارسال دارند. ج : اگر مال غیرمنقول دیگری مورد بذل باشد باید مانند قباله ازدواج عیناً طبق مقررات در دفتر رسمی ثبت و خلاصه آن را به ثبت محل بفرستد. د : در مواردی که ملک بذل می‌شود سردفتر نمی‌تواند قبل از انقضای عده، سند انتقالی را ثبت نماید. -(بند 206 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) عدم رسمیت قباله های عادی ازدواج و طلاق و نحوه رسمیّت دادن به آنها بند 170 (منسوخ 1400/12/02)- قباله های عادی ازدواج و طلاق قابل ثبت در دفتر ثبت ازدواج و طلاق نمی‌باشد ولی زوجین می‌توانند برای رسمیّت دادن به آنها بر طبق مواد 66 و 68 اصلاحی آیین‌ نامه قانون ثبت احوال به یکی از دفاتر اسناد رسمی مراجعه و طبق ضوابط اقرارنامه لازم در خصوص مورد تنظیم نمایند. (اصلاحی بند 204 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) شرایط تنظیم اقرارنامه زوجیّت بند 171 (منسوخ 1400/12/02)- با توجّه به مقررات قانونی، هرگاه شناسنامه زوج و مدارک تسلیمی دیگر دلالت کند که زوج همسر دیگری ندارد و این معنی مورد تایید زوجه هم قرار گیرد ثبت اقرارنامه رسمی طبق ماده 68 اصلاحی مصوّب سال 1350/12/23 آیین‌ نامه قانون ثبت احوال بلاشکال است و باید در متن سند اعتراف طرفین به اینکه زوج همسر دیگر ندارد نیز تصریح و قید گردد. (اصلاحی بند 255 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) ثبت نکاح منقطع و بذل مدت بند 172 (منسوخ 1400/12/02)- در مورد نکاح منقطع و بذل مدت چون طلاق مطابق قانون مدنی مخصوص نکاح دائم است، بنابراین بذل مدت که مخصوص نکاح منقطع است محتاج به گواهی عدم امکان سازش از دادگاه نمی‌باشد. ارسال پاسخ مقامات رسمی بند 173 - سردفتران ازدواج و طلاق مکلّفند پاسخ نامه ها و مکاتبات مقامات رسمی را فوراً بدهند. -(بند 213 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) قباله ازدواج و طلاق بند 174 (منسوخ 1400/12/02)- واحد فروش اوراق مالی سازمان ثبت و همچنین ادارات ثبت شهرستان ها مکلّفند عقدنامه و طلاق نامه را با تعیین شماره مسلسل چاپی و پس از ثبت آن در دفتر مخصوص به خود سردفتران ازدواج و طلاق از طرف آنها بفروشند. چنانچه در موقع تحریر این برگ ها در دفاتر مزبور دفترچه باطل گردد باید لاشه آن را عیناً به واحد فروش مربوطه در مرکز و به حسابداری ثبت مربوطه در شهرستان ها تحویل نمایند. (اصلاحی بند 217 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) وظیفه سردفتران ازدواج و طلاق در مورد فهرست و آمار شناسنامه های مخدوش بند 175(منسوخ 1400/12/02)- صاحبان دفتر ازدواج و طلاق باید رعایت مقررات را کرده و در تنظیم فهرست و آمار دقّت نمایند که تمام ستون های آن پر شده و نقصی نداشته باشد و اگر به شناسنامه مخدوش یا ناخوانا برخورد نمودند از ثبت واقعه خودداری و صاحب شناسنامه را برای تعویض آن به اداره ثبت احوال راهنمایی نمایند. (اصلاحی بند 195 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) اعلامیه بند 176 (منسوخ 1400/12/02)- دفاتر ازدواج و طلاق مکلّفند، با رعایت ماده 31 قانون ثبت احوال، هر 15 روز یک مرتبه، وقایع ازدواج و طلاق و رجوع را که در دفاتر به ثبت می‌رسد طبق نمونه به نزدیکترین بخش ثبت احوال تحویل و رسید اخذ نمایند. (اصلاحی بند 216 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) وضع دفاتر ازدواج و طلاق بعد از تعلیق یا انفصال صاحب دفتر بند 177 - هر یک از صاحبان دفاتر که معلّق و منفصل یا برکنار می‌شوند شخصاً و در صورت فوت سردفتر، وراث آنها مکلّف هستند که پس از وصول ابلاغ تعلیق یا انفصال و همچنین فوت سردفتر به هیچ وجه مداخله و تصرّفی در دفاتر و اوراق مربوطه به آن ننمایند و کلیه سوابق را طبق صورت مجلس به کفیل یا کسی که از طرف ثبت متبوعه تعیین می‌شود تحویل نمایند. (بند 185 مجموعه بخشنامه های ثبتی تا آخر سال 1349) تفهیم شروط مندرج در نکاحیه به زوجین بند 178 - در رابطه با نکاحیه های جدید که متن آن به تصویب شورای عالی قضایی رسیده است لازم است به کلیه دفاتر ازدواج و طلاق سراسر کشور ابلاغ نمایید که تکلیف شرعی و قانونی دارند قبل از انشای عقد ازدواج، یک به یک شروط مندرج در نکاحیه را برای زوجین قرائت و تفهیم و هر شرطی که مورد توافق زوجین قرار گرفت ذیل آن را امضا نمایند و سردفتران ازدواج مکلّفند شروط مورد توافق را ضمن عقد نکاح ایجاب نمایند و لازم است قبل از اجرای صیغه عقد به زوجین تذکّر دهند که قبول شروط مندرج در نکاحیه الزامی نیست و منوط به توافق قبلی طرفین است. ضمناً متذکر می‌گردد تخلّف از این دستور موجب تعقیب انتظامی خواهد شد. (بخشنامه شماره 10220 /10 - 1362/11/30 بر اساس نامه شماره 53541 /1 - 1362/11/17 شورای عالی قضایی) ابلاغ واقعی اخطار به زوجه بند 179 (منسوخ 1400/12/02)- با توجّه به شکواییه هایی که به اینجانب واصل شده و تذکر دادستان محترم کل کشور و با در نظر گرفتن جهات شرعی و احتیاط مقتضی است به دفاتر ازدواج و طلاق بخشنامه شود که لزوماً ابلاغ اخطاریه ها واقعی باشد نه قانونی و از حالت زن مطلقه اخبار شود تا خدای نکرده خلاف شرعی انجام نگیرد. (بخشنامه شماره 2823 /10 - 1363/04/03)